III SA/Łd 437/18

Dnia 6 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2018 roku sprawy ze skargi [...] Fundacji "A" z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na podstawie art. 123, art. 124, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia A. w W. na postanowienie z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt sprawy, A. z siedzibą w W. przy ul. M. zwana dalej Fundacją, zwróciła się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. pismem z dnia 5 stycznia 2018 r. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że J. Z. posiada lub nie posiada statusu osoby niepełnosprawnej poprzez wskazanie czy w jego sprawie wydane zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż informacja ta jest niezbędna celem dochodzenia swoich praw w powództwie cywilnym, jakie J. Z. wytoczył przeciwko Fundacji za doznaną krzywdę wskutek wypadku na pływalni, który wyniknął z powodu jego schorzenia. Pełnomocnik podniosła, że Fundacja ma, zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a., interes prawny w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. wydał w dniu [...] r. postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922), w którym wymienione są przesłanki dopuszczające przetwarzanie danych osobowych osoby, której dotyczą, a których Fundacja nie spełnia. Ponadto organ I instancji odwołał się do art. 26 ustawy o ochronie danych osobowych podnosząc, że Przewodniczący Zespołu, jako administrator danych osobowych ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności w ochronie danych osobowych osób, których te dane dotyczą, a dane osób niepełnosprawnych są danymi szczególnie wrażliwymi. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że występując z wnioskiem o zaświadczenie powołał się wyłącznie na art. 217 § 2 k.p.a, a nie na ustawę o ochronie danych osobowych, w szczególności na art. 32 tej ustawy, a zatem zastosowanie tej ustawy w przedmiotowej sprawie wydaje się być niezasadne. Pełnomocnik podniósł, że organ powinien rozpatrzeć sprawę tylko w oparciu o art. 217 § 2 k.p.a. i ustalić, czy Fundacja posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktu lub stanu prawnego. W ocenie pełnomocnika Fundacja ma interes prawny w uzyskaniu przedmiotowego zaświadczenia, z uwagi na fakt, że J. Z. wytoczył powództwo cywilne o odszkodowanie za doznaną krzywdę, które zdaniem Fundacji jest niezasadne, ponieważ do wypadku doszło wskutek schorzenia. Natomiast Regulamin korzystania z pływalni z dnia 11.08.2014 r. stanowi, ze osoby niepełnosprawne wymagające opieki mogą przebywać na pływalni wyłącznie pod nadzorem opiekuna znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie. Zastosowanie art. 435 § 1 pkt 2 k.p.c. może mieć wpływ na sytuację materialnoprawną Fundacji, jeżeli zostanie ona zobowiązana do wypłaty zadośćuczynienia. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. ma obowiązek ochrony danych osobowych osób orzekanych, których dane z uwagi na ich charakter są danymi szczególnie wrażliwymi. A Przewodniczący Powiatowego Zespołu, jako administrator danych osobowych ma obowiązek dołożenia szczególnej staranności przy przetwarzaniu tych danych. Wydanie zaświadczenie z informacją, czy dana osoba posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest formą przetwarzania danych osobowych, ponieważ ujawniony zostaje fakt posiadania statusu osoby niepełnosprawnej bez jej zgody. Osoba niepełnosprawna nie ma bowiem obowiązku legitymowania się orzeczeniem ani korzystania z przysługujących jej ulg i uprawnień z tytułu posiadanego stopnia niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego ustawa o ochronie danych osobowych, jako lex specialis ma pierwszeństwo stosowania przed k.p.a. Ustawa o ochronie danych osobowych w art. 23 i art. 27 ust. 2 wskazuje enumeratywnie, w jakich przypadkach jest możliwe przetwarzanie danych osobowych wrażliwych. Ponadto, zdaniem organu, ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.) również, jako przepis szczególny w stosunku do k.p.a. w art. 6d ust. 4a także określa, jakim podmiotom można udostępnić dane gromadzone w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności. W ocenie organu odwoławczego wniosek Fundacji nie mieści się w żadnym z tych katalogów. W skardze A. z siedzibą w W. zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez ich zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, a także art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. przez ich niezastosowanie w sprawie i nieuchylenie w całości postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] r. o odmowie wydania zaświadczenia, czy J. Z., posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, pomimo że postanowienie to nie było prawidłowe; 2. naruszenie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. przez jego błędną interpretację i uznanie, że nie zaistniały przesłanki do wydania zaświadczenia, mimo że ubiegający się o wydanie zaświadczenia posiada swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktu lub stanu prawnego; 3. naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 2 pkt. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 656 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i stwierdzenie, że Fundacja nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia; 4. naruszenie art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że wydanie zaświadczenia nie jest dopuszczalne. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień I i II instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W ocenie skarżącej Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. w niniejszej sprawie był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. i ustalenia, że Fundacja posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktu lub stanu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A. w W. jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia jest zgodne z prawem. Zarzuty i argumenty skargi nie podważają bowiem w żaden sposób legalności zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]z dnia [...] r., albowiem wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez spółkę we wniosku z dnia 5 stycznia 2018 r., nie miało podstaw w przepisach działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Spółka domagała się od organu wydania zaświadczenia wskazującego, czy J. Z. posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia umotywowała wskazując, że J. Z. wytoczył przeciwko spółce powództwo o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną wskutek podtopienia się na pływalni w obiekcie Fundacji. Organy uznały natomiast, że ustawa o ochronie danych osobowych oraz ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wskazują enumeratywnie, w jakich przypadkach jest możliwe przetwarzanie danych osobowych wrażliwych oraz jakim podmiotom można udostępnić dane, strona natomiast do takich podmiotów nie należy. Wobec powyższego przypomnieć należy, że postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, jest postępowaniem uproszczonym, choć ma charakter prawny zbliżony do postępowania administracyjnego. W myśl art. 217 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 t.j. ze zm.) organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Podkreślić trzeba, że o treści zaświadczenia decyduje treść żądania zawartego we wniosku o wydanie zaświadczenia. Osoba składająca wniosek o wydanie zaświadczenia określa bowiem jakiej ono ma być treści, tzn. jakich faktów lub stanu prawnego potwierdzenia żąda. Zaświadczenie takie wydaje się, jeżeli: 1/ urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2/ osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego ( art. 217 § 2.k.p.a.) Organ administracji zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Skoro tak, to organ nie może w zasadzie uchylić się od wydania zaświadczenia dotyczącego danych wynikających z prowadzonego przez siebie wykazu, czy też rejestru. Odmowa wydania zaświadczenia, w przypadku określonym w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy strona nie wykaże interesu prawnego w jego uzyskaniu. Ponadto, odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić, zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a., gdy fakty albo stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty, ma tylko potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Zatem w pierwszej kolejności organ administracji, o ile jest organem właściwym, w sytuacji z art. 217 § 2 pkt 2. k.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Strona może występować o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w różnych sytuacjach. Jedna z nich może dotyczyć postępowania dowodowego toczącego się przed innym organem lub sądem. Jak wskazał WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r. II SA/Bk 133/10, LEX nr 752260 interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia wystarczająco może wynikać z postrzeganej przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie korzyści, jaką spodziewa się ta osoba odnieść po przedstawieniu zaświadczenia innemu organowi" (patrz M. Jaśkowska " Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" do art. 217 ). Pojęcie "interesu prawnego" użyte przepisie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. należy więc interpretować szeroko. Obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może, choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy. Przyjmuje się, że odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić wówczas, gdy osoba ubiegająca się nie wykaże interesu prawnego, gdy jej żądanie nie znajduje uzasadnienia czy potwierdzenia w dokumentach, posiadanych przez organ oraz w przypadku niewłaściwości organu, do którego skierowano żądanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1499/99, Lex nr 48671). Podkreślić też należy, że zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia. Zdaniem Sądu rozpatrującego skargę, w niniejszej sprawie strona, ani we wniosku ani przed sądem, nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o żądanej treści, co zostało prawidłowo ocenione przez organy. Okoliczność toczenia sporu cywilnego, w którym jest się stroną pozwaną nie świadczy o istnieniu interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia dotyczącego strony przeciwnej w procesie. Interes prawny w postępowaniu o wydanie zaświadczenia należy rozumieć jako sytuację podmiotu ukształtowaną przez przepis prawa materialnego lub procesowego, z którego wynika dla jednostki konieczność czy potrzeba uzyskania zaświadczenia. W tym stanie rzeczy argumenty podnoszone w skardze o potrzebie przedstawienia dokumentu w toku procesu cywilnego nie oznaczają, że skarżąca wskazała jakikolwiek przepis prawa wymagający uzyskanie żądanego zaświadczenia. Niewskazanie przepisu prawa, który nakazywałby skarżącej legitymowanie się żądanym zaświadczeniem, słusznie doprowadziło organy do wniosku, że, działając w granicach prawa nie można uwzględnić wniosku, a to z kolei musi doprowadzić do odmowy wydania zaświadczenia. Należy podzielić stanowisko organu, że art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922) wymienia przesłanki dopuszczające przetwarzanie danych osobowych osoby, której dotyczą, a których spółka nie spełnia, zatem nie może wnosić o wydanie zaświadczenia wskazującego czy osoba posiada stopień niepełnosprawności. Zasadnie również organ odwołał się do art. art. 6d ust. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511 t.j. ze zm.), który określa, jakim podmiotom można udostępnić dane gromadzone w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności. Spółka nie jest podmiotem wymienionym w tym katalogu. W ocenie Sądu nie stanowią też podstawy materialnoprawnej do wystąpienia z żądaniem przepisy ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz. U. z 2016r. poz. 656 ze zm.). Ogólnikowe powołanie się na wskazane powyżej przepisy, z których miałby wynikać interes prawny skarżącej, nie stanowi przesłanki wykazania tego interesu. Źródłem interesu prawnego jest przepis prawa powszechnie obowiązującego, który kształtuje sytuację określonego podmiotu w zakresie stanu prawnego regulowanego tym przepisem. O istnieniu interesu prawnego nie decyduje zatem jedynie wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu. Nie chodzi tu bowiem wyłącznie o interes faktyczny, niepoparty żadnymi przepisami mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. Interes prawny musi być indywidualny i konkretny. Jego istotną cechą jest także realność /aktualność/. Fakt, że regulamin pływalni ustanawia pewne ograniczenia w korzystaniu z niej przez osoby niepełnosprawne, nie oznacza, że strona jako zarządzająca obszarem wodnym ma podstawę do uzyskania informacji o niepełnosprawności osób przebywających na basenie. Reasumując, strona skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia, można mówić jedynie w jej przypadku o posiadaniu interesu faktycznego, który wydania zaświadczenia dotyczącego niepełnosprawności osoby korzystającej z jej obiektu nie uzasadnia. Swoje prawa w tym zakresie skarżąca może zrealizować w toku procesu cywilnego. Nie ulega wątpliwości, że przepisy art. 217-219 k.p.a., określające prawny reżim wydawania zaświadczeń, organy administracji publicznej muszą interpretować w sposób ścisły. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. e.o.