III SA/Łd 439/13

Dnia 24 maja 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. lf III SA/Łd 439/13 Uzasadnienie M.J. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego, wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i 9-letnim synem. Rodzina mieszka w mieszkaniu rodziców skarżącego. We wniosku o prawo pomocy skarżący zadeklarował jedynie dochód osiągany z tytułu usług transportu osobowego w wysokości 200-2100 zł miesięcznie. Jednakże z nadesłanych na wezwanie referendarza dokumentów wynika, że poza tym otrzymuje rentę, która w kwietniu 2013 r. wyniosła 750,11 zł, w marcu - 794,71 zł, a w lutym – 721,59 zł. Również wbrew początkowej deklaracji, że w gospodarstwie domowym tylko skarżący osiąga dochód, z wyciągu z konta bankowego żony skarżącego wynika, że otrzymuje ona świadczenie rehabilitacyjne z ZUS (przyznane za okres od 2 marca 2013 r. do 30 maja 2013 r.) – w kwietniu 2013 r. było to 1929,20 zł, w marcu – 1929,20 i 743,49 zł, a w lutym – 1829,36 zł. Ponadto w dniu 1 marca 2013 r. żona skarżącego otrzymała kwotę 1318,26 zł tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego z Gimnazjum Nr 1 w S. Skarżący podał w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy, że jest nieuleczalnie chory na skutek wypadku i ponosi koszty leczenia w wysokości 300-350 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. Najważniejszą okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że w ocenie referendarza sądowego skarżący dysponuje środkami zdecydowanie przewyższającymi koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wskazuje na to analiza złożonych na wezwanie referendarza wyciągów z kont bankowych skarżącego i jego żony. Wbrew bowiem początkowej deklaracji o dochodach 3-osobowej rodziny w wysokości ok. 2100 zł miesięcznie, skarżący i jego żona uzyskują dodatkowe świadczenia – z tytułu renty i świadczenia rehabilitacyjnego, jak również żona skarżącego uzyskała w marcu bieżącego roku dodatkowe wynagrodzenie roczne. Sumując zadeklarowane dochody uzyskiwane z działalności skarżącego (transport osób) – ok. 2100 zł, otrzymywaną przez niego rentę - ok. 750 zł oraz świadczenie rehabilitacyjne żony skarżącego – ok. 1900 zł, to łączna wysokość dochodów rodziny kształtuje się na poziomie ok. 4700 zł netto. Należy więc przyjąć, że jest to dochód w zupełności wystarczający na uiszczenie kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania jest to kwota 200 zł wpisu sądowego od skargi; pozostałe potencjalne koszty sądowe to 100 zł opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi i ewentualnie 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, w przypadku jej złożenia). Skoro zatem skarżący osiąga dochody w kwocie znacznie przewyższającej koszty niniejszego postępowania, to uznać należy, że ich część, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, skarżący może przeznaczyć pokrycie tych kosztów. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. lf