III SA/Łd 44/16

Dnia 10 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. oddala skargę, 2. przyznaje radcy prawnemu A. G. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w T. przy pl. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej T. W. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu A. G. z funduszu Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 44/16 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez T. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. z [...] r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzanego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] i [...] wystawionych na J. W.. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) [dalej u.p.e.a.]. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynikało, że 30 lipca 2015 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wpłynęło przy piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. z [...] r. zażalenie z 21.07.2015 r., złożone przez małżonków T. i J. W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. z [...] r. (znak [...]), którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] i [...] wystawionych na J. W.. Po rozpoznaniu zażalenia, zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w analizowanej sprawie zaskarżone postanowienie dotyczyło postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wyłącznie na J. W., a zatem to J. W. jest osobą zobowiązaną do uregulowania należności nimi objętych i to jemu przysługuje legitymacja do wniesienia środka zaskarżenia na powyższe postanowienie. Legitymacji takiej nie posiada natomiast T. W., która w prowadzonym na podstawie powyższych tytułów wykonawczych postępowaniu egzekucyjnym zobowiązaną nie jest. T. W. nie posiada również statusu wierzyciela, którym w tym postępowaniu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. M., jako że na jego rzecz jest ono prowadzone. Tymczasem, jak zauważył organ II instancji, zgodnie z dyspozycją art. 59 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Wobec powyższego, jak skonstatował Dyrektor Izby Skarbowej, skoro T. W. nie jest osobą uprawnioną do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. z [...] r., zastosowanie znalazł przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., mający odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, a wydane w tej sprawie postanowienie jest ostateczne. Skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. złożyła T. W.. W skardze strona nie podniosła żadnych zarzutów merytorycznych wobec postanowienia. Zarzuciła jedynie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. M. obciążył skarżącą i jej małżonka "różnymi należnościami, na które to nie był wymagany obowiązek zapłaty i obowiązek taki nie istniał, środek egzekucji jest niedopuszczalny oraz nie doręczono (...) wezwań, mimo, iż taki obowiązek ciążył na wierzycielu". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r., 1647 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność decyzji (postanowienia), czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy T. W. może być stroną postępowania o zażaleniowego prowadzonego przed Dyrektorem Izby Skarbowej w Ł., a dotyczącego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. M. z [...] r. odmawiającego umorzenia postepowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych na J. W.. Zgodnie z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) [dalej u.p.e.a.]., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je bowiem jedynie w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w ustawie egzekucyjnej. Zatem rozwiązania wynikające z przepisów u.p.e.a. mają pierwszeństwo przed regulacjami wskazanego wyżej kodeksu. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą również modyfikować już istniejących rozwiązań normatywnych ujętych w przepisach ustawy egzekucyjnej mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący. Należy bowiem przyjąć, iż także przy częściowym uregulowaniu danej instytucji prawnej postępowania egzekucyjnego możliwe jest jej uzupełnienie poprzez wykorzystanie elementów norm zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zastosowania art. 28 k.p.a. regulujący pojęcie strony postępowania administracyjnego. Ustawa egzekucyjna zawiera własne konstrukcje w tym zakresie. Przykładowo można wskazać, iż nawet strona uprawniona do wszczęcia postępowania administracyjnego nie zawsze ma uprawnienia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 6 stycznia 1998 r., IV SA 1318/97). Niemniej jednak, o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, uprawnienia strony przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego przysługują zobowiązanemu oraz wierzycielowi, który nie jest organem egzekucyjnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że w postępowaniu dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego legitymację czynną do działania ma tylko zobowiązany i wierzyciel, bowiem zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a. tylko tym podmiotom przysługuje złożenie środka zaskarżenia od wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Zatem przepis ten ograniczył krąg podmiotów legitymowanych do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Są nimi wyłącznie wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym oraz zobowiązany, czyli podmioty o przeciwnych interesach. Skoro zatem ustawodawca postanowił, że tylko te podmioty są uprawnione do złożenia zwykłego zaskarżenia, to nie można przyjąć, że stroną składającą zażalenie na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego mógłby być inny podmiot, niezależnie od podnoszonych przez niego okoliczności i argumentów na rzecz uzyskania statusu strony postępowania zażaleniowego, skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie daje takich możliwości. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że T. W. nie była stroną postępowania egzekucyjnego, a kwestionowane postanowienie dotyczyło postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wyłącznie na J. W., a zatem to J. W. jest – jak zasadnie podnosił organ - osobą zobowiązaną do uregulowania należności nimi objętych i to jemu przysługuje legitymacja do wniesienia środka zaskarżenia na powyższe postanowienie. Reasumując, w świetle treści art. 59 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, T. W. nie mogła wnieść zażalenia na kwestionowane postanowienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej prze radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., 490). e.o.