III SA/Łd 44/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. G. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu zastępstwa prawnego w postaci wniesienia sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać radcy prawnemu A. G., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w T. M., przy pl. A., kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej T. W. za zastępstwo prawne w postaci wniesienia sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy i nakazać wypłacenie powyższej kwoty radcy prawnemu A. G. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi III SA/Łd 44/16 Uzasadnienie Postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącej T. W. w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Ł., pismem z 10 maja 2016 r., poinformowała, że wyznaczyła jako pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie radcę prawnego A. G.. Wyrokiem z 10 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, przyznając pełnomocnikowi koszty zastępstwa prawnego z tytułu udzielonej pomocy prawnej w I instancji. Postanowieniem z 9 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy cofnął prawo pomocy przyznane T. W.. Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik skarżącej radca prawny A. G. wniósł sprzeciw. W jego treści sformułował wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego oświadczając, iż koszty te nie zostały ani w całości ani w części zapłacone przez mocodawczynię. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do radców prawnych powyższe zasady od 1 stycznia 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805). Należy mieć jednakże na uwadze, że zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Do kwestii ustalania wynagrodzenia za pomoc prawną w drugiej instancji (rozpoczętej od momentu wydania wyroku) w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r., to jest przed 1 stycznia 2016 r., należy stosować przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). W § 14 ust. 2 rozporządzenia określone zostały stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji (pkt 1) i w drugiej instancji (pkt 2). W myśl § 14 ust. 2 pkt 2 powoływanego powyżej rozporządzenia, pełnomocnikowi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w II instancji wynagrodzenie może być przyznane: a/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, b/ za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, c/ za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz d/ w postępowaniu zażaleniowym. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, rozporządzenie nie określa wprost stawki opłaty za sporządzenie i wniesienie sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Nie oznacza to jednak, w ocenie referendarza, braku możliwości przyznania takiego wynagrodzenia, jeżeli pomoc prawna została faktycznie udzielona, a czynność w postaci sporządzenia i wniesienia sprzeciwu jest w praktyce jedyną uzasadnioną formą udzielenia stronie pomocy prawnej. Brak wyraźnej regulacji w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. nie oznacza, że nie istnieją podstawy do przyznania radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za pracę jaką wykonał na rzecz skarżącego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 19 listopada 2012 r., sygn. II FPS 4/12, skoro rozporządzenie wykonawcze nie zawiera wszystkich czynności procesowych, dających podstawę do przyznania wynagrodzenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi, pełnomocnikowi temu należy przyznać wynagrodzenia na podstawie stawki opłat przewidzianej w rozporządzeniu dla czynności o najbardziej zbliżonym rodzaju. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rolą rozporządzeń, a w tej sprawie rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności. Delegacja dla Ministra Sprawiedliwości zawarta w art. 22³ ust. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 233) dotyczy określenia, szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z uwzględnieniem sposobu ustalania tych kosztów, wydatków stanowiących podstawę ich ustalania oraz wysokości opłat za udzieloną pomoc. Upoważnienie dla Ministra nie obejmuje natomiast określenia co należy do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu. O tym co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika rozstrzyga w sposób wyczerpujący art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezbędnym kosztem postępowania jest, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Art. 205 § 2 powoływanej ustawy nie określa jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia i w powołanej wyżej uchwale przyjęto, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zaplata za pracę jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach stosunku pełnomocnictwa. Natomiast zasady ustalania wysokości tego wynagrodzenia oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania, zgodnie z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określają przepisy rozporządzeń wykonawczych. W związku z powyższym brak stosownej regulacji ogólnej w rozporządzeniu, nie oznacza, że pełnomocnikowi z urzędu nie należy się opłata za czynność wprost niewyszczególnioną w rozporządzeniu, a która to czynność wiąże się z niezbędnym kosztem postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując kwestię podstawy do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną uznał, że "Tego rodzaju lukę extra legem należy wypełnić w drodze wnioskowania przez analogię i przyjąć, że za taką czynność przysługuje opłata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju." Rozpoznając zatem w niniejszej sprawie wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie sprzeciwu od postanowienia cofającego przyznane prawo pomocy należy zwrócić uwagę, że postanowienie o cofnięciu przyznanego prawa pomocy wydane na podstawie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest na gruncie obecnych przepisów wydawane przez referendarza sądowego (znowelizowany przepis art. 258 § 2 pkt 7). Przed nowelizacją ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 9 kwietnia 2015 r. postanowienia takie wydawał obligatoryjnie sąd, a od takiego postanowienia przysługiwało zażalenie. Obecnie od takiego postanowienia przysługuje sprzeciw. Zatem w konsekwencji w tym konkretnym przypadku obecny sprzeciw odpowiada dawnemu zażaleniu. W rozpatrywanej sprawie w toku postępowania strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy, a postanowieniem z 28 kwietnia 2016 r. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego zostało skarżącej przyznane. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że skarżąca ma prawo do pomocy udzielonej przez profesjonalnego pełnomocnika, a Skarb Państwa przejął na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu. Zauważyć należy, że przyznane skarżącemu prawo pomocy powinno gwarantować stronie faktyczną i skuteczną pomoc prawną od ustanowionego pełnomocnika z urzędu, co oznacza konieczność wnikliwego zapoznania się przez pełnomocnika ze sprawą na takim etapie postępowania, na jakim został ustanowiony i podjęcie odpowiednich czynności w sprawie. Udzielenie pomocy prawnej nie może być jednak utożsamiane z bezwzględnym obowiązkiem skarżenia postanowienia, co dawałoby podstawę do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, jeżeli wg najlepszej wiedzy pełnomocnika nie ma żadnych podstaw do wniesienia środka zaskarżenia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że pełnomocnik – o ile uznawał, że rozstrzygnięcie referendarza jest nieprawidłowe - mógł jedynie kwestionując trafność tego rozstrzygnięcia sporządzić i wnieść sprzeciw. Zauważyć dalej należy, iż sprzeciw od postanowienia referendarza cofającego prawo pomocy przyznane skarżącej w sprawie jest najbardziej zbliżony rodzajowo do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu, odzwierciedla nakład pracy ustanowionego pełnomocnika z urzędu, a dla strony, której pomoc została przyznana stanowi realizację jej prawa do obrony swoich racji. W niniejszej sprawie wyznaczony radca prawny sporządził i wniósł do sądu sprzeciw od postanowienia referendarza cofającego przyznane skarżącej prawo pomocy. Należy zatem uznać, że profesjonalna pomoc prawna została skarżącej realnie udzielona tzn. pełnomocnik udzielił pomocy prawnej w rozumieniu art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 22³ ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 233) i powinien otrzymać za to stosowne wynagrodzenie. Za zastępstwo prawne pełnomocnika w postaci wniesienia sprzeciwu należy się zatem pełnomocnikowi wynagrodzenie według stawki określonej w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d) rozporządzenia za występowanie w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłata ta ulega podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. Wobec powyższego, uwzględniając wniosek pełnomocnika, stosownie do § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d) oraz § 2 ust. 3 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. e.o.