III SA/Łd 442/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] znak [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia 1) przyznać skarżącemu Z. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 442/17 Uzasadnienie Z. W. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF). Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych na żądanie referendarza dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe (w formularzu wskazał dodatkowo na syna, na rzecz którego uiszcza alimenty). Jest właścicielem domu o powierzchni 80 m2 oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,8 ha. Jako dochody wskazał na dopłaty bezpośrednie – 7.000 zł rocznie, sprzedaż mleka – 5.000 zł rocznie i owoców – 2.000 zł rocznie. Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Swoje wydatki wyliczył na ok. 2.700 zł miesięcznie (w tym wydatki bieżące ponoszone co miesiąc oraz wydatki roczne związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym). Z nadesłanych dodatkowo informacji wynika, że spłaca kredyt obrotowy klęskowy z dopłatami do oprocentowania z środków ARiMR – rata roczna 4.385 zł. W 2016 r. otrzymał dopłaty na kwotę 7.662,70 zł i złożył wniosek o dopłaty za rok 2017, ale sprawa w tym zakresie jest w toku. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności faktyczne. Z jednej strony oceniając możliwości płatnicze strony referendarz wziął pod uwagę fakt, że skarżący wykazał uzyskiwanie dochodów jedynie z dopłat bezpośrednich – 7.000 zł rocznie, sprzedaży mleka – 5.000 zł rocznie i sprzedaży owoców – 2.000 zł rocznie oraz fakt, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (na wskazanego w formularzu syna uiszcza alimenty w kwocie 300 zł). W związku z tym ponosi samodzielnie wszelkie koszty bieżącego utrzymania, nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, przedmiotami o wartości przekraczającej 5.000 zł. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – w niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że mimo sygnalizowanej przez skarżącego we wniosku trudnej sytuacji finansowej poczynienie pewnych ograniczeń uznać w jego przypadku należy za możliwe. Wobec terminowego regulowania przez skarżącego wszystkich zobowiązań finansowych (w tym zobowiązań kredytowych, zobowiązań związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym) brak jest podstaw do uznania, że wskazane trudności finansowe rzeczywiście skarżącego w tak istotnym stopniu doświadczają. Stwierdzenie skarżącego w zakresie niemożności poniesienia kosztów sądowych nie zostało skonkretyzowane i poparte dowodami. Przede wszystkim jednak zauważyć należy, iż zestawienie sumy wykazanych przez skarżącego dochodów (łącznie z rozliczonymi w skali miesiąca dopłatami rolniczymi) wykazuje rozbieżność z sumą deklarowanych wydatków. Chociażby niewielka nawet nadwyżka wydatków nad dochodami - przy braku wskazania innych okoliczności – nasuwa uzasadnione wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia, wskazując na zaniżenie dochodów lub zawyżenie wydatków. Wątpliwości z tym związane nie mogą być interpretowane na korzyść skarżącego, skoro to ją jako osobę wnioskującą obciąża wykazanie zasadności wniosku. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw, aby całkowite pierwszeństwo przed kosztami postępowania przyznać wszystkim ponoszonym przez wnioskodawczynię wydatkom. Logika oraz doświadczenie życiowe podpowiadają, że osoba, która jak twierdzi nie dysponuje środkami na pokrycie bieżących wydatków, a wydaje środki pieniężne większe niż faktyczne jej dochody, to powstaje pytanie o faktyczne źródło tych dodatkowych dochodów, które posłużyły na pokrycie tych wydatków. Należy też mieć na uwadze, iż skarżący osiąga stabilne dochody z tytułu tzw. dopłat rolnych oraz spłaca kredyty. W tej sytuacji skarżący nie może skutecznie zasłaniać się argumentem zupełnego, całkowitego braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Wobec tego referendarz uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Wobec powyższego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, wychodząc z założenia, iż wobec zobowiązania skarżącego do poniesienia kosztów sądowych poniesienie dalszych kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy może przekraczać możliwości finansowe skarżącego. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.