III SA/Łd 447/08
WyrokWSA w Łodzi2008-12-17
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Teresa Rutkowska, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku szkolnego z powodu wielokrotnego korzystania z tej formy pomocy w danym roku szkolnym, mimo wystąpienia kolejnego zdarzenia losowego, stanowi naruszenie przepisów prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, odmawiając przyznania zasiłku szkolnego z powodu wielokrotnego korzystania z tej formy pomocy w roku szkolnym, podczas gdy przepis art. 90e ust. 2 ustawy o systemie oświaty dopuszcza przyznanie zasiłku "raz lub kilka razy w roku". Sąd podkreślił, że za każdym razem podstawą do wystąpienia z wnioskiem powinno być inne zdarzenie losowe, a w rozpatrywanej sprawie choroba siatkówki oka u rodzica była kolejnym, nowym zdarzeniem losowym, które organy powinny były ocenić. Ponadto, w przypadku jednej z uczennic, stwierdzono brak jej udziału w postępowaniu jako pełnoletniej strony, co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Rodzina B. złożyła wnioski o przyznanie zasiłku szkolnego dla trójki dzieci z powodu choroby oka ojca i choroby nowotworowej syna. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłków, argumentując, że rodzina zbyt często korzystała z pomocy, a przewlekłe choroby nie mogą być uznane za zdarzenia losowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organów pierwszej instancji. Rodzina odwołała się, wskazując na pogorszenie sytuacji materialnej i kolejne problemy zdrowotne. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje.Rozstrzygnięcie
WSA w Łodzi uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta T.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III SA/Łd 447/08 (III SA/Łd 448/08; III SA/Łd 449/08) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. J. W. P. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. i M. B. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K. B. oraz A. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku szkolnego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] o Nr [...]; Nr [...]; Nr [...]
III SA/Łd 447/08(448-449/08)
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania uczniowi – M. B. zasiłku szkolnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania uczniowi – B. B. zasiłku szkolnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania uczniowi – A. B. zasiłku szkolnego.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, K. B. wystąpił w dniu 30 kwietnia 2008 roku z trzema wnioskami o przyznanie zasiłku szkolnego dla trójki swoich dzieci – M. B., B. B. i A. B. Jako podstawę do przyznania zasiłku K. B. wskazał na swoją chorobę oka oraz chorobę nowotworową i osteoporozę syna M. B. Choroby te, zdaniem wnioskodawcy, wpływają na sytuację materialną rodziny. Choroba siatkówki oka u K. B. została stwierdzona w dniu 27 marca 2008 roku. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 554,45 zł. Fakt wykrycia u K. B. choroby siatkówki oka i wysokość dochodu potwierdzają załączone do akt administracyjnych dokumenty.
Po rozpatrzeniu tych wniosków, Burmistrz Miasta T. decyzjami z dnia 16 maja 2008 roku odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń w postaci zasiłku szkolnego dla uczniów – M. B., B. B. i A. B. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 90b, 90c ust. 2 pkt 2, 90e, 90m, 90n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t. j. D. U. z 2004 roku Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 8 regulaminu stanowiącego załącznik do Uchwały Rady Miejskiej w T. Nr XXVI/168/05 z dnia 10 marca 2005 roku w sprawie ustalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy T. W uzasadnieniach organ podał, że otrzymywanie zasiłku szkolnego nie jest uzależnione od wysokości dochodu na członka rodziny, ale pozwala poznać stopień wpływu zdarzenia losowego – choroby oka, na sytuację materialną rodziny. Zasiłek szkolny może być bowiem przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty). O przyznanie zasiłku można ubiegać się w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie tego zasiłku (art. 90e ust. 4 w/w ustawy). W stanie faktycznym sprawy, jak wskazał organ, termin dwóch miesięcy od zaistnienia choroby do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie zasiłku szkolnego, został zachowany.
Analizując wnioski, organ wziął pod uwagę dotychczas udzieloną rodzinie pomoc w formie zasiłków szkolnych. W dniu 15 lutego 2007 roku zasiłek przyznano dzieciom wnioskodawcy z powodu zdarzenia losowego w postaci choroby nowotworowej M. B., dnia 6 sierpnia 2007 roku z powodu przewlekłej choroby M. B., stwierdzonej padaczki u B. B. oraz choroby kolan ojca, natomiast w dniu 21 listopada 2007 roku przyznano pomoc z uwagi na przewlekłą chorobę M. B.
Przepis art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, iż zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. Zdaniem organu, w świetle tego przepisu, nie można przewlekłej choroby nowotworowej M. B. zaliczyć do zdarzeń losowych. Po każdym okresie pobierania zasiłku, w rodzinie pojawiało się nowe zdarzenie losowe dotyczące któregoś z członków rodziny, zatem sytuacja rodziny jest niezmienna, co wyklucza definicję zdarzeń określanych jako zdarzenia losowe. Obecnie podstawą do ubiegania się o zasiłek szkolny jest choroba siatkówki oka ojca rodziny. Tymczasem, przepis art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty i § 8 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miejskiej w T. stanowi, że uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego przyznaje się zasiłek szkolny w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie rzeczowej o charakterze edukacyjnym. W takiej sytuacji organ nie znalazł podstaw do przyznania pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego. W konkluzji organ wskazał, że rodzina może poszukiwać pomocy w ramach innych form polityki społecznej realizowanych przez gminę.
W odwołaniu od powyższych decyzji, K. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie spraw wskazując, że w roku szkolnym 2007/2008 występował dwukrotnie o przyznanie pomocy – w lipcu i wrześniu 2007 roku. Pomoc uzyskana na podstawie decyzji z dnia 15 lutego 2007 roku dotyczyła stypendium szkolnego i była przyznana na skutek uchylenia przez organ II instancji decyzji Burmistrza Miasta T. Nie jest zatem prawdą, że w dniu 15 lutego 2007 roku dzieci odwołującego się miały przyznane zasiłki szkolne z uwagi na zdarzenie losowe w postaci choroby nowotworowej M. B. Odwołujący się wskazał, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji z uwagi na wysokie koszty związane z leczeniem dzieci (dojazdy do szpitala, konsultacje i leki). Wnioski o przyznanie zasiłku szkolnego odwołujący się uzasadnił kolejnym etapem leczenia syna – M. B. (po chemioterapii został on skierowany do radioterapii, na którą musieli oni dojeżdżać codziennie przez miesiąc listopad i grudzień 2007 roku), pojawiły się rozliczne powikłania (stwierdzono osteoporozę wtórną, niedokrwistość, nadciśnienie tętnicze). W chwili obecnej, na skutek stresów, K. B. zaczął mieć kłopoty ze wzrokiem. Stwierdzono u niego chorobę siatkówki oka, której nie da się leczyć ani farmakologicznie, ani operacyjnie, a która na wpływ na utratę wzroku. W tej sytuacji odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń przez organ I instancji jest niesprawiedliwa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzjami z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu odwołania K. B., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z treścią art. 90b ustawy o systemie oświaty, uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel. Pomoc przyznawana jest w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych (art. 90b ust. 2 ustawy). Pomoc materialna ma charakter socjalny lub motywacyjny (art. 90c ust. 1 ustawy). Jednym ze świadczeń o charakterze socjalnym jest zasiłek szkolny (art. 90c ust. 2 pkt 2 ustawy). Zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e ust. 1 ustawy), może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego lub w formie pomocy rzeczowej, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego (art. 90e ust. 2 ustawy). O zasiłek można ubiegać się w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego jego przyznanie (art. 90e ust. 4 ustawy). Rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym (art. 90f ustawy). W ramach tej delegacji, Rada Miejska w T. uchwałą Nr XXVI/168/05 z dnia 10 marca 2005 roku w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy T., ustaliła "Regulamin udzielania pomocy materialnej dla uczniów – mieszkańców Gminy T.". Następnie organ cytując piśmiennictwo uznał, że zdarzenie losowe, o którym stanowią przepisy prawa to zjawisko zewnętrzne w stosunku do uprawnionego, którego nie można przewidzieć, ani mu przeciwdziałać (np. klęska żywiołowa, śmierć lub choroba jednego z rodziców), a o przyznanie zasiłku można występować jeden raz lub kilka razy w roku, z tym, że podstawą do ubiegania się o pomoc powinny być jednak każdorazowo inne okoliczności faktyczne. Tym niemniej, jak wskazał organ, kilka razy w roku, to nie kilkanaście lub kilkadziesiąt.
Analizując stan faktyczny sprawy, częstotliwość otrzymywania pomocy i okoliczności stanowiące podstawę do jej przyznania, organ uznał, iż podziela stanowisko wyrażone w decyzji I instancji, że nie wystąpiły nowe zdarzenia uzasadniające przyznanie pomocy.
W skargach na powyższe decyzje K. B., działając jako pełnomocnik A. B. i przedstawiciel ustawowy małoletnich – B. B. i M. B. wskazał, że decyzje są dla jego rodziny krzywdzące. Uzasadnienie decyzji sugeruje nadużywanie pomocy przez rodzinę, co jednak nie jest prawdą. Owszem, dzieci skarżącego w terminach wcześniejszych korzystały z pomocy, która była przyznana przez organ, tym niemniej nikt wcześniej nie kwestionował ich prawa do ubiegania się o zasiłek szkolny. W chwili obecnej, sytuacja materialna rodziny uległa pogorszeniu, gdyż z dniem 27 czerwca 2008 roku skarżący utracił prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, które otrzymywał w związku z chorobą zwyrodnieniową kolan. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest pensja żony. Syn M. B. został uznany za osobę niepełnosprawną wymagającą stałej opieki, co wyklucza możliwość podjęcia pracy przez ojca.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 roku, na podstawie art. 111 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył sprawy III SA/Łd 448/08 i III SA/Łd 449/08 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą oznaczoną sygnaturą III SA/Łd 447/08.
Na rozprawę w dniu 17 grudnia 2008 roku stawił się Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł. i zgłosił swój udział w sprawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Po myśli przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi):
1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 roku Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz uchwała Nr XXVI/168/05 Rady Miejskiej w T. z dnia 10 marca 2005 roku w sprawie ustalenia regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy T. (Dz. Woj. [...]. Nr 149, poz. 1488).
Zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego (art. 90e ust. 1 ustawy). Może być on przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego, a jego wysokość nie może przekroczyć jednorazowo kwoty stanowiącej pięciokrotność kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (art. 90e ust. 2 i 3 ustawy). O zasiłek szkolny można ubiegać się w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie tego zasiłku (art. 90e ust. 4 ustawy).
Z treści przepisu art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że świadczenie w postaci zasiłku szkolnego przyznawane jest uczniowi znajdującemu się w przejściowo trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego.
Dokonując wykładni powyższego przepisu, po pierwsze należy odnieść się do określenia: "uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudniej sytuacji materialnej". W ocenie sądu powyższe wskazanie dotyczy zarówno ucznia, który generalnie znajduje się w dobrej sytuacji materialnej, a tylko przejściowo z powodu zdarzenia losowego jego sytuacja się pogorszyła, jak i ucznia będącego w złej sytuacji materialnej, który na skutek takiego zdarzenia, znalazł się przejściowo w jeszcze większym niedostatku.
Po drugie, określić należy znaczenie "zdarzenia losowego", którego ustawodawca w powołanej wcześniej ustawie nie skonkretyzował. Sięgając do systemu prawa, taką definicję odnaleźć można w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1151 ze zm.), w której w art. 2 ust. 1 pkt 18) ustawodawca podał, że "zdarzenie losowe" to niezależne od woli ubezpieczającego zdarzenie przyszłe i niepewne, którego nastąpienie powoduje uszczerbek w dobrach osobistych lub dobrach majątkowych albo zwiększenie potrzeb majątkowych po stronie ubezpieczającego lub innej osoby objętej ochroną ubezpieczeniową.
Z kolei w słowniku języka polskiego podano, że "zdarzenie losowe" to przypadkowe zdarzenie - to się wydarzyło, co się stało (Uniwersalny słownik języka polskiego - Tom 4" pod redakcją prof. St. Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PAN, W - wa 2003).
Innymi słowy, z powyższego wywieść można, że "zdarzenie losowe", o którym mowa w art. 90 e ust. 1 ustawy o systemie oświaty, to zaistniałe, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli ucznia, czy jego rodziców (opiekunów), które spowodowało, iż uczeń ten przejściowo znalazł się w trudnej, czy trudniejszej niż zwykle, sytuacji materialnej.
Takim zdarzeniem będzie między innymi choroba ucznia, czy też członka jego najbliższej rodziny (pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym).
W stanie faktycznym sprawy, bezsprzecznie K.B., działając w imieniu M. B., B. B. i A. B., wystąpił w dniu 30 kwietnia 2008 roku z wnioskiem o przyznanie dzieciom zasiłku szkolnego w związku z rozpoznaniem u niego, dnia 27 marca 2008 roku, choroby siatkówki oka. Organy odmówiły przyznania zasiłku. Z treści uzasadnienia kwestionowanych decyzji obu instancji wynika, że powodem odmowy przyznania zasiłku szkolnego była okoliczność wielokrotnego korzystania z tej formy pomocy w danym roku szkolnym. Zdaniem składu orzekającego, powołanie tej okoliczności jako podstawy do odmowy przyznania świadczenia stanowi naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 11 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy bowiem odmówiły przyznania zasiłku powołując jako uzasadnienie okoliczności, które nie wynikają z przepisów prawa.
Zdaniem organów orzekających, skarżący zbyt często korzystali z pomocy, w sytuacji gdy przepis art. 90e ust. 2 ustawy o systemie oświaty stanowi, że "zasiłek szkolny może być przyznany (...), raz lub kilka razy w roku". W ocenie Sądu sformułowanie tego przepisu należy rozumieć w ten sposób, że z wnioskiem o przyznanie zasiłku szkolnego można występować wielokrotnie. Określenie "raz lub kilka razy w roku", nie należy rozumieć jako górnego, czy maksymalnego ograniczenia częstotliwości wystąpienia z wnioskiem. Oczywiście inną okolicznością jest to, że za każdym razem podstawą do wystąpienia z wnioskiem powinno być inne zdarzenie losowe. W okolicznościach przedmiotowej sprawy tym zdarzeniem losowym, kolejnym, nowym jest bezsprzecznie stwierdzona u opiekuna (rodzica) wnioskodawców choroba siatkówki oka. Tych okoliczności organ zarówno I instancji, jak i organ odwoławczy w ogóle nie wziął pod uwagę i tym samym nie dokonał ich oceny stosując przepis art. 90e ustawy o systemie oświaty. Twierdzenie organu pierwszej instancji, iż częste choroby trapiące rodzinę wnioskodawców powodują, iż stan taki można uznać za niezmienny (nieprzemijający), wykluczający definicję zdarzeń losowych jest w ocenie Sądu niezrozumiałe.
Uzasadnienia decyzji sprowadzają się w znaczącej części tylko do zacytowania przepisów prawa. Konkluzja uzasadnień sprowadza się w zasadzie do jednego zdania, które nie wyjaśnia, ani nie analizuje wszelkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. Organy nie uzasadniły dlaczego tym razem nie uznały choroby siatkówki oka jako zdarzenia losowego i nie przeanalizowały tej okoliczności w świetle przesłanek wynikających z art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty, tym bardziej, że jak wykazano wyżej przepisy prawa upoważniają do występowania z takim wnioskiem wielokrotnie. W tym miejscu należy również wskazać, że zasiłki szkolne przyznawane są w okresie trwania roku szkolnego, który rozpoczyna się 1 września danego roku, a kończy 31 sierpnia następnego roku. Mając powyższe na uwadze w roku szkolnym 2007/2008, jak wynika z akt sprawy uczniom M., B. i A. B. przyznano zasiłek tylko jeden raz tj. 21 listopada 2007roku z uwagi na przewlekła chorobę M. B.
Godzi się również podnieść, że z treści przepisu 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku szkolnego przyznawana jest w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Wskazuje na to sformułowanie przepisu, który stanowi, że "zasiłek szkolny może być przyznany". Oznacza to, że przepis ten pozostawia do uznania organu administracji istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających przyznanie zasiłku szkolnego. Nie może to jednak oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek przyznania świadczenia i ich analizą - z zachowaniem wymogów proceduralnych, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja uznaniowa może być uznana nie za decyzję dowolną, lecz mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania.
Z kolei uzasadnienie takich decyzji, szczególnie negatywnych dla strony, powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, dla których organ instytucji tej nie zastosował, pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Uprawnienie organu administracji państwowej do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku szkolnego. Ograniczenie kontroli sądowej do badania zgodności decyzji z prawem (a nie z punktu widzenia słuszności i celowości) nie oznacza, że Sąd bada jedynie, czy wydanie decyzji w zakresie przyznania(odmowy przyznania) zasiłku szkolnego poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego. Sąd administracyjny ma obowiązek zbadać i ocenić, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały użyte w przepisie pojęcia na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie. Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonywująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Tego właśnie elementu decyzje organów orzekających w przedmiotowej sprawie praktycznie nie zawierają. Konkluzje decyzji organów administracji, sprowadzają się do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyznania pomocy materialnej w formie zasiłku szkolnego, ale stwierdzenie to nie zostało poparte przedstawieniem analizy przesłanek wynikających z art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty na tle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy.
Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany – zgodnie z zasadą z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Natomiast zgodnie z zasadą przekonywania (art. 11 Kpa) obowiązkiem organu jest przedstawienie procesu ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisu prawa w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie bowiem z treścią art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Reasumując, w ocenie Sądu, decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta T. z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku szkolnego dla M. B., B. B. i A. B., naruszają przepisy postępowania w szczególności art. 7, 8, 9, 11 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Niezależnie od wskazanych powyżej naruszeń, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta T. z dnia [...], Nr [...], o odmowie przyznania zasiłku szkolnego dla A. B., dotknięta jest wadą stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika bowiem, że A. B. urodziła się w marcu 1989 roku, zatem w dacie składania wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego, czyli w dniu 30 kwietnia 2008 roku, miała ukończone 19 lat. Tymczasem wniosek został podpisany przez jej ojca – K. B. Jednocześnie brak jest w aktach administracyjnych dokumentu pełnomocnictwa dla K. B. udzielonego przez A. B. Wszelkie rozstrzygnięcia w toku postępowania były także doręczane do rąk K. B. Przepis art. 90n ust. 2 pkt 1 określa, iż świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia. Z treści tego przepisu i zasad ogólnych prawa wynika, że pełnoletni uczeń, jako osoba posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, może samodzielnie występować z wnioskiem o przyznanie zasiłku szkolnego. Tym samym należy uznać, że A. B., jako strona postępowania bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie zatem okoliczność taka stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi na dostrzeżone uchybienia Sąd uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta T. z dnia [...] Nr [...] i Nr [...], na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...], Nr [...] również na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
ał
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło