III SA/Łd 451/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że orzeczenie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III SA/Łd 451/07 Uzasadnienie Orzeczeniem z dnia [...] Powiatowa Komisja Lekarska w R. uznała A. K. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła go do kategorii A. W odwołaniu od ww. decyzji A. K. powołał się na zły stan zdrowia. Stwierdził, iż ma wysokie ciśnienie nadtętnicze, które powoduje silne bóle głowy, zawroty, duszności, bóle w klatce piersiowej. Stwierdził, iż nie może się przemęczać, odczuwa bowiem silne bóle nocne, powodujące utratę przytomności. Dwa razy dziennie zażywa silne leki. Decyzją z dnia [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż na podstawie dokumentów i badań lekarskich stwierdzono u poborowego nadciśnienie tętnicze chwiejne oraz przepuklinę pachwinową lewostronna wolną. Jednakże biorąc pod uwagę stan zdrowia poborowego oraz na podstawie wykazu chorób u ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) uznano, iż dolegliwości te nie stanowią przeszkody do uznania poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Na decyzję ostateczną A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący ponownie podniósł argumenty dotyczące stanu swojego zdrowia. Stwierdził, iż od 2006 r. choruje na niewydolność układu krążenia, przy jednocześnie występujących bólach i zawrotach głowy. Dlatego też był leczony ambulatoryjnie, a w maju 2007 r. był przez tydzień leczony w szpitalu. Podczas tego leczenia, oprócz podwyższonego ciśnienia, stwierdzono u niego zmiany naczyniowe w dnie oka oraz podwyższone próby wątrobowe. Powoduje to, w ocenie skarżącego, konieczność przestrzegania diety, co w warunkach zasadniczej służby wojskowej jest niemożliwe. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji, wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego, a niekiedy także przepisów prawa materialnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie sporną kwestią jest okoliczność, czy schorzenia poborowego ustalone przez Wojewódzką Komisję Lekarską w Ł. - a więc nadciśnienie tętnicze oraz przepuklina pachwinowa lewostronna wolna - stanowią choroby na tyle dolegliwe, iż nie należało uznać poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej (kategoria A). W tym miejscu dodaj jedynie należy, iż schorzenia wykryte u poborowego po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, a przedstawione przez skarżącego w skardze, nie mogą stanowić podstawy do uchylenia orzeczenia przez Sąd, a jedynie do jego zmiany przez właściwy organ. W myśl bowiem art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej może być w każdym czasie zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na wniosek poborowego lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli w stanie zdrowia poborowego nastąpiły istotne zmiany. Wracając zaś do rozważań na temat schorzeń wykrytych przez komisję lekarską w trakcie badań przeprowadzonych podczas poboru, organ odwoławczy uznał, iż schorzenia te nie stanowią przeszkody do nadania poborowemu kategorii A, uznając go za zdolnego do czynnej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z Wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), zarówno nadciśnienie tętnicze niskie (§ 39 pkt 1 wykazu), jak i przepuklina pachwinowa lewostronna wolna (§ 46 pkt 1 wykazu), nie stanowią chorób uzasadniających nadanie poborowemu kategorii innej, niż A. Organ I instancji stwierdził ponadto, iż wykryte schorzenia zmniejszają tylko do pewnego stopnia sprawność, lecz nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na określonych stanowiskach. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu ocena taka jest nieuprawniona, dokonując jej bowiem organ II instancji nie przedstawił żadnego uzasadnienia na poparcie tej tezy. O ile rzeczywiście w przypadku nadciśnienia tętniczego łagodnego wykaz stanowi o nadaniu poborowemu kategorii A (zdolny do czynnej służby wojskowej), o tyle w przypadku przepukliny, w zależności od jej nasilenia, w wykazie kategoria określona jest zamiennie - A bądź D (niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju). Nawet uznając, iż przepuklina wykryta u poborowego ma łagodny charakter, komisja lekarska miała obowiązek wyjaśnić związek, lub brak związku, stwierdzonych chorób lub ułomności, z czynną służbą wojskową. Powinność taką nakłada na komisję § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. W orzeczeniu organu II instancji brak jakichkolwiek rozważań na ten temat. Jeszcze poważniejszy zarzut można postawić Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Ł. konfrontując treść orzeczenia z art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi, iż w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim przypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia Sąd uznał bezspornie, iż organ II instancji w ogóle nie wziął pod uwagę cytowanego przepisu. Bezsprzecznie u poborowego wykryto więcej niż jedno schorzenie, ocena jego zdolności do czynnej służby wojskowej dokonana być powinna w oparciu o ograniczenia spowodowane tymi chorobami łącznie. Organ zaś uznał, iż skoro i jedno i drugie schorzenie pozwala na nadanie poborowemu kategorii A, należy uznać go za zdolnego do czynnej służby wojskowej. A przecież w oparciu o powołany przepis i po dokonaniu łącznej oceny ograniczeń spowodowanych nadciśnieniem i przepukliną można było wydać opinię o nadaniu poborowemu innej kategorii, jak również opinię podobną, jednak treść orzeczenia powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie takiego stanowiska. Tymczasem uzasadnienie faktyczne orzeczenia organu II instancji jest niezwykle skromne, pozbawione praktycznie jakiegokolwiek oceny ogólnej sprawności psychofizycznej poborowego, do czego obliguje powołany wyżej przepis art. 30a ust. 3. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest też wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ocena zaś całego materiału dowodowego i konkretnego dowodu winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Jeżeli zatem organ administracji publicznej wydający zaskarżoną decyzję oparł się na wnioskach wynikających ze zgromadzonych w sprawie dowodów, to winien wykazać zasadność takiego postępowania w ramach oceny całokształtu materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2001 r., sygn. akt IV SA 778/99, niepubl.). Brak owej oceny przejawia się chociażby w niewzięciu po uwagę, z punktu widzenia interesów strony, faktu wykrycia u poborowego więcej niż jednego schorzenia, co powodowało konieczność zastosowania w sprawie powołanego przepisu art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Brak jest w zaskarżonej decyzji wyraźnego wskazania, z przytoczeniem obowiązujących przepisów prawa, na jakiej podstawie przyznano poborowemu kategorie A, mimo wykrycia u niego schorzeń, brakuje również oceny jaki jest związek tych schorzeń (bądź wyjaśnienia dlaczego związek taki nie występuje) z czynną służbą wojskową. Zasadny jest zatem wniosek, iż organy administracji publicznej, nie dokonując tej oceny i nie dokonując żadnych własnych ustaleń, naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1 k.p.a.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej bowiem, rozpatrując wniosek skarżącego, nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.), a także przekonania o zasadności przesłanek, które zadecydowały o określonym załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Przywołane zasady nie są jedynie postulatem, ale obowiązującą normą prawną, która nie mogła zostać pominięta przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1992 r. SA/Lu 694/92 - Wspólnota 1993 nr 44 str. 18). Zaniechanie zaś przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, którego skutkiem jest wadliwość decyzji. Stosownie bowiem do przepisu art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego - pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego. Ponadto motywy zaskarżonej decyzji nie odpowiadają wymogom art. 107 k.p.a. Stosownie do § 3 ww. art. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uzasadnienia ma wynikać ocena faktów, prawa i subsumcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem. Tymczasem decyzja organu II instancji nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia faktycznego. Organ ograniczył się jedynie do wskazania faktu wykrycia u poborowego nadciśnienia tętniczego chwiejnego i przepukliny pachwinowej lewostronnej wolnej i stwierdzenia, iż z wykazu chorób i ułomności (...) wynika, iż schorzenia te pozwalają na nadanie kategorii A. Pominięcie w motywach decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, podnoszonych przez stronę w trakcie postępowania administracyjnego, stwarza przesłankę do uznania, iż organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 1611/00, niepubl.). Ponadto motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Wysiłku takiego organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie praktycznie nie podjął. Tak więc owe niedostateczne wyjaśnienie motywów, którymi się kierował stanowią bez wątpienia naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzka Komisja Lekarska w Ł. dokona oceny związku (bądź jego braku) wykrytych schorzeń z czynną służbą wojskową, a także rozważy ograniczenia spowodowane tymi chorobami łącznie, w oparciu o art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W motywach rozstrzygnięcia natomiast oprócz uzasadnienia faktycznego, winno znaleźć także obszerne uzasadnienie prawne, z przytoczeniem obowiązujących przepisów regulujących kwestie nadania poborowym odpowiedniej kategorii zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.) c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł w oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).