III SA/Łd 454/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz A. Spółki Akcyjnej w W. kwotę 117 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. bg Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., działając na podstawi art. 17, 64 i 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954) obciążył dłużnika –A. S.A. w Ł., kosztami egzekucyjnymi w wysokości 792,10zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 19 października 2005r. został przyjęty do egzekucji tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na A. S.A. w Ł., obejmujący zaległości w podatku od nieruchomości w kwocie głównej 12.601,80zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu 2 grudnia 2005r. dokonano zajęcia wierzytelności, co spowodowało powstanie kosztów egzekucyjnych w wysokości 792,10zł. W dniu 23 marca 2006r. Spółka A. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi bezpodstawne naliczenie i pobranie kosztów postępowania egzekucyjnego pomimo faktu, że wszczęcie egzekucji było niezgodne z prawem, z uwagi na naruszenie art. 19, 22 § 2 i 3 oraz 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem strony, przestrzeganie wymienionych przepisów przez organ egzekucyjny, uniemożliwiłoby Naczelnikowi Urzędu Skarbowego Ł. wszczęcie i prowadzenie egzekucji względem A. S.A., a w konsekwencji powstanie kosztów egzekucyjnych w sprawie. Spółka podniosła, iż A. S.A. jest podmiotem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych, od 01.01.2004r. właściwym miejscowo organem egzekucyjnym w sprawie jest Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego (z uwagi na siedzibę Spółki) lub Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego (ze względu na miejsce położenia części majątku Spółki administrowanego przez Oddział Spółki w Ł.). Strona podniosła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie sprawdził czy podmiot w stosunku do którego będzie prowadził postępowanie egzekucyjne podlega właściwości miejscowej naczelnika urzędu skarbowego wymienionego w zał. Nr 2 do Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych oraz czy podmiot ten jest podatnikiem zarejestrowanym w Urzędzie Skarbowym Ł. (A. nie jest podatnikiem zarejestrowanym w tym Urzędzie), a więc czy jest on właściwy miejscowo w sprawie. Zdaniem Spółki, powyższe uchybienia organu egzekucyjnego doprowadziły do bezprawnego wszczęcia egzekucji i bezpodstawnego naliczenia kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo, strona zarzuciła organowi egzekucyjnemu szereg nieprawidłowości związanych ze sporządzeniem tytułu wykonawczego. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż treść oraz uzasadnienie zgłoszonych przez Spółkę w zażaleniu z dnia 22 marca 2006r. zarzutów jest zgodna z treścią i argumentacją wniesionych przez Spółkę w piśmie z dnia 20 grudnia 2005r., zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaznaczył jednocześnie, iż postępowanie wszczęte pismem Spółki z dnia 20 grudnia 2005r. nie zostało jeszcze zakończone. Analiza akt sprawy wykazała bowiem, że po otrzymaniu w dniu 27 grudnia 2005r. zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i w dniu 2 lutego 2006r. Prezydent Miasta Z. wydał postanowienie Nr [...] o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie to wpłynęło do Urzędu w dniu 6 lutego 2006r. i aktualnie sprawa zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] nadal pozostaje w toku. Organ zaznaczył, iż w świetle powyższego brak jest podstaw do zajęcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w niniejszym postępowaniu stanowiska w przedmiocie zarzutu Spółki dotyczącego prowadzenia egzekucji z naruszeniem zapisów art. 19, 22 § 2 i 3 oraz 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 1, 3, 5, 7 ustawy, gdyż kwestie te podlegają rozpatrzeniu ramach odrębnego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podkreślił jednocześnie, iż koszty egzekucyjne powstały w wyniku skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w prowadzonym względem zobowiązanej Spółki A. S.A. postępowania egzekucyjnego, w oparciu o art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu odwoławczego, kwota kosztów egzekucyjnych ustalonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. nie budzi zastrzeżeń, gdyż została prawidłowo obliczona, z uwzględnieniem zasad wyrażonych w Rozdziale 6 ustawy, a tym samym zażalenie strony nie zasługuje na uwzględnienie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Spółka A. i zarzuciła m. in. naruszenie przez organ prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 6, 7 oraz art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w przedmiotowym postępowaniu pomimo naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów prawa skutkujących wszczęciem postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, wbrew ustawowemu zakazowi, koszty egzekucyjne ustalone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. w postanowieniu z dnia [...]r., obciążają A. jako zobowiązanego oraz naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez przyjecie, iż dopuszczalne jest wydanie rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych pomimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu toczącym się w związku ze złożeniem przez A. S.A. zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], a dotyczącego prawidłowości wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. Spółka powołała się na art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i podniosła, że skoro organ egzekucyjny dokonał wszczęcia postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem to powstałe wskutek tego postępowania koszty egzekucyjne nie mogą obciążać zobowiązanego a już zapłacone winny podlegać zwrotowi. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 23 października 2008r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. poinformował, że postępowanie dotyczące zarzutów Spółki A. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] zgłoszonych w piśmie z dnia 19 grudnia 2005r. nie zostało jeszcze zakończone. Analogiczna informacja, dotycząca braku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionych przez stronę zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...], zawarta została w piśmie procesowym Spółki A. z dnia 27 października 2008r. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania rozstrzygającego zasadność zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W piśmie procesowym z dnia 9 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że postępowanie dotyczące zarzutów A. S.A. w W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] zostało zakończone wydaniem w dniu [...]r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. postanowienia nr [...] o uznaniu zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny i umorzeniu postępowania prowadzonego o powyższy tytuł wykonawczy. Organ wyjaśnił także, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] r. wynika, że koszty egzekucyjne wyegzekwowane w toku postępowania w oparciu o przedmiotowy tytuł zostały w dniu 9 czerwca 2010 r. wraz z odsetkami zwrócone stronie skarżącej. Postanowieniem z dnia [...] roku podjęto zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględniając skargę, między innymi na postanowienie, stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Do kategorii "innych przepisów", w sprawach egzekucyjnych należy zaliczyć unormowania zawarte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 roku Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Podzielając zarzuty skargi, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa do stwierdzenia, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]. Nr [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej i rzeczowej organów egzekucyjnych. Wobec uwzględnienia przez organ egzekucyjny zarzutów zgłoszonych w toku prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] postępowania egzekucyjnego i uznaniu za zasadny zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez niewłaściwy organ egzekucyjny, należy przyjąć, iż okoliczność ta jest między stronami obecnie niesporna. Właściwość organu egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącej wynika z art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.), a także z załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r. Nr 209, poz. 2027 ze zm.). W tej sytuacji uznać należy, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]. Nr [...] wydane zostało także z naruszeniem przepisów w przedmiocie właściwości organów egzekucyjnych. Przepis art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi bowiem, że postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych wydaje organ egzekucyjny. Należy zaznaczyć, iż przymiot organu egzekucyjnego jest kategorią jurydyczną – wynika on ze stosownych przepisów prawa procesowego, a nie z pewnej okoliczności o charakterze faktycznym, jaką jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Jeśli postępowanie egzekucyjne prowadził organ niewłaściwy, to brak jest podstaw do przyjęcia, że przepis ustalający właściwość organu egzekucyjnego może być dla potrzeb postanowienia o kosztach zignorowany. Z powyższych względów uznać należy, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]r. Nr [...] wydane zostało z naruszeniem przepisów w przedmiocie właściwości organów egzekucyjnych, natomiast postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...]. Nr [...] wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., bowiem organ nadzorczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie dotknięte wadą nieważności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W oparciu o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy, orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. e.o.