III SA/Łd 466/06

Dnia 13 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. DzU.00.98.1071 ze zm.), art. 4 oraz art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), a także na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U.01.79.856 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu [...] S. S. złożył do Urzędu Miasta Ł. Delegatury Ł.-W. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z załącznikami w postaci informacji ze Spółdzielni Mieszkaniowej B. C. o wysokości czynszu i składki na fundusz remontowy z [...], decyzji nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej dla Ł. W. z [...] o przyznaniu S. S. zasiłku stałego w okresie od [...] do [...], decyzji nr [...] z [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego dla synów skarżącego P. i K. oraz deklarację o wysokości dochodów z [...]. W toku postępowania wyjaśniającego S. S. złożył do protokołu w dniu [...] i [...] wniosek o wyłączenie z prowadzonego postępowania Delegatury Ł. – W. i przekazanie dokumentacji do instancji nadrzędnej o rozpatrzenie sprawy przyznania dodatku mieszkaniowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił S. S. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż z uwagi na niezłożenie przez skarżącego oświadczenia o wysokości świadczeń od żony na dwójkę dzieci w okresie od [...] do [...] nie wypełnił on przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku mieszkaniowego. Od powyższej decyzji S. S. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył zasadę prawdy obiektywnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę winien przeprowadzić w miejscu zamieszkania żony wywiad środowiskowy wraz z odebraniem od niej i innych domowników stosownych oświadczeń na okoliczność uzyskiwanych dochodów oraz wysokości świadczeń dokonywanych na rzecz dwójki dzieci w omawianym okresie, a także w celu potwierdzenia prawdziwości oświadczeń złożonych przez matkę, odebrać oświadczenia od skarżącego oraz od jego dwóch synów. Decyzją nr [...] z [...] Prezydent Miasta Ł. ponownie odmówił przyznania S. S. dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...] z uwagi na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wnioskodawcą i jego żoną oraz niemożność uzyskania jakichkolwiek oświadczeń pozwalających uzyskać informacje niezbędne od wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. Od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] S. S. złożył odwołanie do organu II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż dyspozycja zawarta w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającym w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Odmowa zaś złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Z uwagi na to, że S. S. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i odmówił jakichkolwiek oświadczeń, organ I instancji słusznie odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnosząc o: 1. uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], 2. podjęcie wobec Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. działań dyscyplinujących i zobowiązanie tego organu do podjęcia działań dyscyplinujących wobec organu I instancji, 3. zmianę decyzji organu I instancji nr [...] przez merytoryczne rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, 4. zwolnienie z kosztów sądowych i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania ze względu na bardzo trudną sytuację rodzinną i materialną, 5. rozpatrzenie skargi poza kolejnością z uwagi na realną groźbę wznowienia przez Spółdzielnię Mieszkaniową postępowania windykacyjnego, w konsekwencji wykluczenia ze Spółdzielni i eksmisji z powodu kumulujących się zaległości czynszowych i karnych odsetek Podniósł, iż decyzje wyżej wymienione zostały wydane z niedopuszczalnym naruszeniem prawa materialnego, przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz podstawowych praw obywatelskich zagwarantowanych w ustawie z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz.. 483 ze zm.), co niewątpliwie miało wpływ na treść orzeczenia i co wypełnia przesłanki art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o uznanie uzasadnienia decyzji z dnia [...] jako integralnej części odpowiedzi na skargę oraz o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów aniżeli w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przechodząc do rozważań dotyczących legalności zaskarżonych decyzji należy podkreślić, że na etapie postępowania wyjaśniającego skarżący zgłosił do protokołu z dnia [...] i z dnia [...] wniosek o wyłączenie z prowadzonego postępowania "Delegatury Ł. – W. i przekazanie dokumentacji do instancji nadrzędnej o rozpatrzenie sprawy o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Skarżący podnosił (co zostało zapisane w protokole), że Delegatura dopuściła się wielokrotnie naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Twierdził, że był wielokrotnie zastraszany i obrażany w urzędzie. W tej sytuacji należało uznać, że skarżący w toku postępowania administracyjnego zmierzał do wykazania wątpliwości co do bezstronności pracowników organu I instancji. Organ administracji był więc zobowiązany w pierwszej kolejności zająć się tym wnioskiem. Przede wszystkim ustalenia wymagała kwestia, czy skarżący żąda wyłączenia wszystkich pracowników Delegatury Ł.- W., czy tylko pracowników Referatu Budynków i Lokali tej Delegatury, czy też może innych konkretnych pracowników. Stosownie bowiem do treści art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika obowiązany jest na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności pracownika. Żądanie strony powinno być uwzględnione, gdy zostaną uprawdopodobnione okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Strona nie ma obowiązku udowodnienia istnienia okoliczności z art. 24 § 3 k.p.a. Wystarczy, ich uprawdopodobnienie. Wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym w określonej sprawie na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. powinna nastąpić w formie postanowienia. Brak takiego postanowienia, a w szczególności odmowa wyłączenia pracownika może stanowić o wadliwości postępowania, wadliwość postępowania zaś powoduje istotną wadliwość decyzji wydanej w takim postępowaniu. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie zajął się w ogóle wnioskiem skarżącego. Również organ II instancji rozpatrując odwołanie nie dostrzegł tej istotnej wadliwości postępowania. W tej sytuacji nie zbadano, czy przy wydaniu decyzji nie brały udziału osoby podlegające wyłączeniu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 1990 roku, sygn. akt SA/Po 1555/89, Kodeks postępowania administracyjnego przywiązuje dużą wagę do bezstronności w załatwianiu spraw przez organy administracji państwowej. Chodzi zatem o uwolnienie tych organów oraz ich pracowników od podejrzeń o stronniczość (art. 25 k.p.a., wyłączenie organu oraz art. 24 k.p.a. – wyłączenie pracownika) Wyłączenie organu i pracownika od udziału w postępowaniu administracyjnym należy do tych instytucji procesowych, które służą przede wszystkim urzeczywistnieniu zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji państwowej (art. 8 k.p.a.). Wyrazem przywiązania do tej kwestii tak dużej wagi jest przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., uznający wydanie decyzji przez organ lub pracownika, który podlega wyłączeniu, za istotną podstawę do wznowienia postępowania w danej sprawie. W świetle zaś, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1b ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Jan Paweł Tarno Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, warszawa 2004 str. 211). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, skutkujących uchyleniem zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1b w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.