III SA/Łd 471/05

Dnia 17 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe A w Ł. na decyzję Dyrektor Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. III SA/Łd 471/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. na podstawie art. 207 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej – ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (t.j. Dz.U. Nr 8 poz. 60 z 2005r.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623), art. 13 § 1 § 3 pkt 2, art. 15 § 1 pkt 1, art. 19 § 1, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2b, art. 83 § 1 i § 2, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt 1, art. 222 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt 1. art. 242 § 2, art. 262 Kodeksu celnego – ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. (t.j. Dz.U. Z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), ust. 10 części pierwszej "postanowienia wstępne" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (dz.U. Nr 146 poz. 1639ze zm.), § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130 poz. 851 ze zm) oraz art. 233 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117 poz. 1250 ze zm.), po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zgłoszenia celnego SAD Nr [...] z dnia [...] - uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego i określił prawidłową kwotę długu celnego, o której powiadomił zgłaszającego i wezwał do jej uiszczenia na rachunek Izby Celnej w Ł. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. podniósł, że władze Chin, które poproszono w trybie art. 83 Kodeksu celnego o weryfikację załączonego do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia towaru z dnia [...] Nr [...], nie potwierdziły jego autentyczności, a wręcz stwierdziły, że zostało sfałszowane. W tej sytuacji wobec niespełnienia przez importera warunków do zastosowania wnioskowanej przez niego w dniu odprawy celnej konwencyjnej stawki celnej, należało uznać za nieprawidłowe zgłoszenie celne w tym zakresie i obliczyć dług celny według właściwej stawki celnej uwzględniając brak świadectwa pochodzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 122, 180, 187 i 210 Ordynacji podatkowej, prawa materialnego § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia . Ponadto wnosił o zawieszenie postępowania odwoławczego do dnia 20 maja 2005r., tj. do czasu wydania przez stronę chińską retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia. W dniu 9 maja 2005r. skarżący w uzupełnieniu odwołania złożył przedmiotowy dokument. Dyrektor Izby Celnej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania działając, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. Nr 8 poz. 60 z 2005r.) art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623), art. 262 Kodeksu celnego – ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. (t.j. Dz.U. Z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.), § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130 poz. 851 ze zm) oraz art. 233 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117 poz. 1250 ze zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja organu I instancji uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej była uzasadniona. Negatywny wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia załączonego w dniu odprawy, musiał skutkować uznaniem przedmiotowego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej. Jak bowiem wynika z obowiązujących w tym przedmiocie i stosowanych przez organy celne przepisów prawa warunkiem zastosowania wnioskowanej przez importera w dniu odprawy celnej stawki celnej konwencyjnej, było przedstawienie prawidłowego świadectwa pochodzenia importowanych towarów. W odniesieniu do przedstawionego w postępowaniu odwoławczym nowego świadectwa pochodzenia FORM A Nr [...] z dnia [...] organ odwoławczy stwierdził, że dokument ten nie może zostać uznany jako właściwy bowiem przedmiotowy dowód pochodzenia został przedstawiony organom celnym po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie zaś z punktem 8 załącznika nr 49 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych – jeżeli dokument potwierdzający pochodzenie towaru nie jest dołączony do zgłoszenia celnego, może on być dostarczony urzędowi celnemu nie później niż w ciągu 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, z zachowaniem terminu jego ważności określonego w przepisach prawa. W przedmiotowej sprawie do zgłoszenia celnego było dołączone świadectwo pochodzenia – ale było fałszywe. Ponadto świadectwo to zostało wystawione w eksporcie z Chin do Niemiec. Nie jest więc ono stosowane w obrocie towarowym pomiędzy Polską a Chinami. Z powyższych względów Dyrektor Izby Celnej w Ł. orzekł jak w sentencji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.C. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 122, 123, 180, 187,192,200 oraz 210 Ordynacji podatkowej, § 11 ust. 1 i § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów wpisu sadowego od wniesionej skargi oraz wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący dowodził, że organ celny nie zebrał i nie rozpatrzył wnikliwie materiału dowodowego. Naruszył art. 200 Ordynacji podatkowej co z kolei stanowi ewidentne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że przedłożył świadectwo pochodzenia po terminie. W jego ocenie termin 3 letni ma zastosowanie tylko do sytuacji, gdy do zgłoszenia celnego nie było w ogóle przedstawione świadectwo pochodzenia. Dodatkowo podnosił, że o wynikach weryfikacji dowodu pochodzenia dowiedział się na krótko prze upływem 3 letniego terminu, a uzyskanie nowego prawidłowego świadectwa pochodzenia z Chin wymagało czasu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. W ocenie organu postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, a cały zgromadzony materiał dowody został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Również zarzut naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej nie jest uzasadniony. W aktach sprawy znajdują się doręczone skarżącemu postanowienia, wydane w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej informujące o trybie i terminie do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy podnieść, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jaka podal organ odwoławczy w podstawie prawnej decyzji były m.in. przepisy § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130 poz. 851 ze zm) oraz art. 233 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117 poz. 1250 ze zm.). W świetle § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. 1. Pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. 2. Dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w ust. 1 może być: 1) świadectwo pochodzenia, 2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, 3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. 3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do towarów, których ilość lub rodzaj nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Zgodnie zaś z § 13 cytowanego rozporządzenia 1. Jeżeli pochodzenie towaru przywożonego na polski obszar celny lub wywożonego z polskiego obszaru celnego musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dowodem pochodzenia towaru może być świadectwo pochodzenia, które spełnia łącznie następujące warunki: 1) zostało sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, 2) zawiera dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, w szczególności a) dane nadawcy lub osoby wywożącej towar, b) określenie rodzaju towaru, c) masę brutto lub netto towaru; dane te mogą zostać zastąpione innymi, takimi jak ilość lub objętość, w wypadku gdy towar podczas transportu zmienia swoją masę, gdy jego masa nie może być określona lub gdy ilość lub objętość są danymi zwyczajowo identyfikującymi ten towar, d) liczbę, rodzaj, znaki i numery opakowań; jeżeli towar jest przewożony luzem, należy umieścić na świadectwie odpowiednią adnotację, 3) poświadcza, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju. 2. Świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu towaru, jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru. 3. W przypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia organ celny uzna duplikat tego świadectwa wystawiony prawidłowo przez upoważniony organ. W oparciu o przepis § 233 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. do zgłoszenia celnego o objęcie towarów procedurą dopuszczenia do obrotu należy dołączyć w szczególności dokument potwierdzający pochodzenie towarów, określony w załączniku nr 49 do rozporządzenia, z wyjątkiem gdy stosuje się stawki celne ryczałtowe. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, iż sprowadzony przez skarżącego towar jest wymieniony w Wykazie 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. i jego pochodzenie dla zastosowania wnioskowanej przez stronę w zgłoszeniu celnym stawki celnej konwencyjnej musiało być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Nie budzi również wątpliwości, że strona dokonując zgłoszenia celnego towaru 18 kwietnia 2002 roku przedłożyła równocześnie urzędowi celnemu świadectwo pochodzenia tego towaru na formularzu FORM A i na jego podstawie zadeklarowała, że sprowadzony przez nią towar podlega 18% konwencyjnej stawce celnej. Następnie w wyniku weryfikacji tego dowodu pochodzenia podważona została jego autentyczność. Chińskie władze przekazały informację o tym ,że przedłożone świadectwo pochodzenia jest sfałszowane. W konsekwencji organy celne wydały niekorzystną dla strony decyzję odstępując od zastosowanej 18% stawki celnej konwencyjnej i przyjmując, że w sprawie ma zastosowanie 60% stawka autonomiczna. Dlatego strona podjęła działania mające na celu wykazanie, że sprowadzony towar jest w istocie chińskiego pochodzenia, w rezultacie czego w postępowaniu odwoławczym przedstawiła organom celnym nowe świadectwo pochodzenia FORM A z dnia [...]. Niestety organ odwoławczy nie dokonał oceny przedstawionego przez skarżącego nowego świadectwa pochodzenia w kontekście powołanych w tym zakresie w podstawie prawnej decyzji przepisów prawa. W zasadzie merytoryczne rozważania organu odwoławczego w odniesieniu do przedłożonego świadectwa pochodzenia stanowiącego o istocie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ograniczają się do dwóch lakonicznych stwierdzeń zawartych w końcowej części zaskarżonej decyzji. W pierwszym z nich organ odwoławczy podnosi, że przedmiotowe świadectwo pochodzenia nie może zostać uznane jako właściwy dowód pochodzenia towaru bowiem zostało przedstawione po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Zgodnie zaś z punktem 8 załącznika nr 49 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych – jeżeli dokument potwierdzający pochodzenie towaru nie jest dołączony do zgłoszenia celnego, może on być dostarczony urzędowi celnemu nie później niż w ciągu 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, z zachowaniem terminu jego ważności określonego w przepisach prawa. W przedmiotowej sprawie do zgłoszenia celnego było dołączone świadectwo pochodzenia – ale było fałszywe. Z tak przedstawionego stanowiska, w ocenie Sądu, nie wynika, czy organ celny prezentuje pogląd, że świadectwo pochodzenia, które zostało dołączone do zgłoszenia celnego, a następnie uznane w wyniku weryfikacji za fałszywe należy traktować tak jakby go w ogóle nie było, tylko wówczas uzasadnione byłoby powoływanie się na treść cytowanego przepisu, czy też organ celny uznaje, że do zgłoszenia celnego było załączone świadectwo pochodzenia (chociaż było fałszywe), wówczas jednak niezasadne wydaje się powoływanie powyższego przepisu jako uzasadniającego stanowisko organu, bowiem jego treść, wobec faktu dołączenia świadectwa pochodzenia do zgłoszenia celnego, pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym. Innymi słowy organ odwoławczy winien przedstawić jasno i konkretnie , którą z tych koncepcji prezentuje i dokonać jej uzasadnienia , aby Sąd mógł ocenić prawidłowość rozumowania i zasadność podjętego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organ orzekający powinien więc ocenić, czy zakwestionowanie przez organy celne autentyczności lub wiarygodności przedstawionego przez zgłaszającego towar do odprawy celnej świadectwa pochodzenia towaru, może mieć wpływ na ocenę samego faktu przedstawienia przez zgłaszającego tego świadectwa pochodzenia, a więc czy w konsekwencji zachowany jest termin do przedstawienia świadectwa pochodzenia w sytuacji, gdy w toku dalszego postępowania celnego organy celne zakwestionują autentyczność lub wiarygodność tego dokumentu załączonego przez zgłaszającego w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest punktem wyjścia do dalszych rozważań w kwestii zarówno zachowania terminu do przedstawienia nowego świadectwa pochodzenia jak i jego merytorycznej oceny. Sprecyzowanie stanowiska w tym przedmiocie ma również wpływ na zaprezentowany w punkcie 2 decyzji pogląd, że przedstawione świadectwo pochodzenia wystawione w eksporcie z Chin do Niemiec nie jest stosowane w obrocie towarowym pomiędzy Polską a Chinami. Jeżeli bowiem organy celne stwierdzą i uzasadnią , iż przedstawiony dowód pochodzenia nie może zostać przyjęty z uwagi na upływ terminu to bezprzedmiotowe jest podnoszenie tej kwestii, natomiast jeżeli organy celne przejdą do badania świadectwa pochodzenia to winny uzasadnić podnoszony zarzut zarówno w świetle stanu faktycznego ( świadectwo zostało wystawione dla polskiego importera o czym świadczy zapis w polu 2) jak i zastosowanych w sprawie przepisów prawa wyszczególnionych w podstawie prawnej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu zaprezentował wprawdzie stanowisko, że organy celne nie mają praktyki weryfikowania świadectw pochodzenia, które mają braki formalne. W ocenie Sądu organy administracji działające w oparciu o zasadę praworządności powinny jednak wykazać, że ich praktyka jest zgodna z przepisami prawa. Reasumując, zaskarżona decyzja o opinii Sądu nie zawiera uzasadnienia prawnego. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zaskarżona decyzja z tego punktu widzenia jest wadliwa. Organ orzekający powołuje w podstawie prawnej decyzji określone przepisy, nie wyjaśniając jednoznacznie w uzasadnieniu jakie fakty mają decydować o wypełnieniu w konkretnej sytuacji poszczególnych przesłanek stosowanych przepisów. W tych warunkach rozumowanie organu administracji nie jest możliwe do skontrolowania. Organ, który nie przedstawia w decyzji argumentacji decydującej o sposobie załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 121 § 1 i 124 Ordynacji podatkowej. Brak podania w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia uwzględniających ocenę prawną ustalonego w sprawie stanu faktycznego z jednej strony uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony może być powodem zaskarżenia do Sądu decyzji nie zawierających prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Sąd bowiem sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji m.in. w zakresie sposobu interpretacji przepisów prawnych oraz jej wyników, stanowiących normatywną podstawę administracyjnej decyzji stosowania prawa, Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący, zgodny z zasadami wyrażonymi w art.120, 121,122 i 124 Ordynacji podatkowej skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 187 i 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Nie można wykluczyć, że uchybienia, których istnienia dopatrzono się na tle sprawy, szczególnie w zakresie ustalenia stanu faktycznego i subsumcji nie mają wpływu na wynik postępowania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostało podjęte przez Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy.