III SA/Łd 471/18
WyrokWSA w Łodzi2018-09-04
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który uzyskał rozwód i którego dzieci zamieszkują z matką, nadal ma prawo do dodatku za rozłąkę, jeśli dzieci pozostają na jego utrzymaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do dodatku za rozłąkę wygasa z dniem uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, jeśli dzieci zamieszkują z matką, a władza rodzicielska nad nimi została ograniczona. Pomimo że definicja dzieci pozostających na utrzymaniu żołnierza może obejmować dzieci rozwiedzionego żołnierza, kluczowe jest, czy żołnierz ma realną możliwość zamieszkania z rodziną w miejscu pełnienia służby. W przypadku rozwodu i ustalenia miejsca zamieszkania dzieci przy matce, ta możliwość zanika, co skutkuje utratą prawa do dodatku.Stan faktyczny
Skarżący, M. W., żołnierz zawodowy, był przyznany dodatek za rozłąkę. Po prawomocnym wyroku rozwodowym, w którym dzieci zostały powierzone pod opiekę matki i ustalone zostało ich miejsce zamieszkania przy niej, organy wojskowe orzekły o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu dodatku za rozłąkę z datą wsteczną. Skarżący kwestionował tę decyzję, argumentując, że dzieci nadal pozostają na jego utrzymaniu i że został wprowadzony w błąd co do obowiązku informowania o zmianie stanu rodzinnego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dowódcy [...] w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia dodatku za rozłąkę oddala skargę.
III SA/Łd 471/18
UZASADNIENIE
Decyzją nr [...] z dnia [...] Dowódca [...] Brygady [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] orzekającą o wygaśnięciu z dniem 24 czerwca 2015 r decyzji nr [...] z dnia [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] o przyznaniu skarżącemu [...] M. W. dodatku za rozłąkę.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] przyznał M.W., żołnierzowi zawodowemu służby czynnej prawo do dodatku za rozłąkę.
Następnie w związku z orzeczeniem prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] o rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącego wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie wygaśnięcia uprawnienia skarżącego do dodatku za rozłąkę.
Decyzją z dnia [...] Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] orzekł o wygaśnięciu, z dniem 24 czerwca 2015 r., decyzji własnej z dnia [...], nr [...] o przyznaniu [...] M. W. dodatku za rozłąkę.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o wygaśnięciu decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] z dniem [...] tj. z dniem w którym złożył wniosek o uchylenie decyzji o przyznaniu dodatku za rozłąkę w związku z orzeczeniem rozwodu. Ponadto skarżący w zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie art. 68 ust. 1 oraz art. 6 pkt 20 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych regulujących tryb przyznawania dodatku za rozłąkę, a także naruszenie przepisów k.p.a.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dowódca [...] Brygady [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wskazał, iż w dniu 5 lipca 2010 r. skarżący wniósł o ustalenie prawa do dodatku za rozłąkę. We wniosku oświadczył że: pozostaje w związku małżeńskim z żoną M. W. oraz że posiada dwoje małoletnich dzieci na swoim utrzymaniu. Wskazał także, że korzysta z jednej z form zakwaterowania tymczasowego bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w miejscowości L. oraz że nie przyznano mu świadczenia mieszkaniowego. Jednocześnie zobowiązał się do pisemnego poinformowania Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] o przyznaniu świadczenia mieszkaniowego, zmianie stanu rodzinnego albo miejsca zamieszkiwania swojego lub członków rodziny, mających wpływ na prawo do dodatku za rozłąkę. Do wniosku dołączył: dokument z którego wynika że korzysta z jednej z form zakwaterowania tymczasowego bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokument potwierdzający miejsce zamieszkiwania członków rodziny. Decyzją z dnia [...] skarżącemu przyznano prawo do dodatku za rozłąkę. Zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy pragmatycznej żołnierzowi zawodowemu pozostającemu w związku małżeńskim lub posiadającemu dzieci pozostające na jego utrzymaniu, który w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w rozumienie przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2016 r. poz. 207) korzysta z zakwaterowania zbiorowego, przydzielono mu miejsce w internacie lub w kwaterze internatowej, bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny, przysługuje dodatek za rozłąkę i zwrot kosztów przejazdów odbywanych nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem. Zgodnie z art. 68 ust. 5 ustawy pragmatycznej dodatek za rozłąkę nie przysługuje żołnierzowi, któremu przyznano świadczenie mieszkaniowe oraz żołnierzowi pełniącemu służbę poza granicami państwa. Natomiast mając na uwadze § 3 rozporządzenia w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych dodatek za rozłąkę nie wypłaca się:
1.jeżeli przez okres miesiąca kalendarzowego żołnierz zawodowy:
nie wykonywał zadań służbowych z powodu choroby lub zwolnienia
z wykonywania zadań służbowych bądź zwolnienia od zajęć służbowych w razie konieczności sprawowania osobistej opieki nad
najbliższym członkiem rodziny albo urlopu zdrowotnego, okolicznościowego, szkoleniowego, macierzyńskiego, wychowawczego, wypoczynkowego, lub bezpłatnego;
wykonywał zadania służbowe w miejscowości w której on sam lub jego małżonek posiada dom lub samodzielny lokal mieszkalny, albo w której jest zameldowany na pobyt stały
2. za miesiąc kalendarzowy w którym żołnierz zawodowy nie wykonywał zadań służbowych z nieusprawiedliwionych przyczyn, określonych w art. 93 ustawy pragmatycznej.
Nie został też naruszony art. 6 ust. 1 pkt 20 ustawy pragmatycznej zawierający definicję dzieci pozostających na utrzymaniu żołnierza. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 20 ustawy pragmatycznej są to dzieci własne żołnierza zawodowego, dzieci jego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci przyjęte na wychowanie, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego które: a) nie przekroczyły osiemnastego roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły lub odbywania studiów w szkole wyższej dwudziestego piątego roku życia albo b) stały się całkowicie niezdolne do pracy lub niezdolne do samodzielnej egzystencji przed osiągnięciem wieku określonego w lit. a. Tak też ujął to Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji i nie dokonał tym samym błędnej wykładni i zastosowania tego przepisu.
Pozostawanie dziecka na utrzymaniu żołnierza nie jest jedyną przesłanką pozwalającą przyznać żołnierzowi dodatek za rozłąkę. Oprócz warunku pozostawania dziecka na utrzymaniu, jak wynika z art. 68 ust. 1 ustawy pragmatycznej konieczne jest rozdzielenie żołnierza z rodziną, przez które należy rozumieć niemożność zamieszkiwania rodziny razem w miejscu pełnienia służby przez żołnierza. Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku I OSK 1848/14 z dnia 5 maja 2016 r.
Według ustalonego w sprawie stanu faktycznego skarżący, nie posiada realnej możliwości zamieszkania wspólnie ze swoim dziećmi. Zgodnie z treścią wyroku rozwodowego, miejsce zamieszkania dzieci znajduje się przy matce.
Nie został zatem naruszony art. 68 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani § 3 i § 4 rozporządzenia w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych.
Skarżący zarzucił naruszenie § 4 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 roku w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych, poprzez błędne przyjęcie, iż został prawidłowo pouczony przez organ I instancji o obowiązku zgłaszania zmiany stanu rodzinnego , a w konsekwencji poprzez błędne przyjęcie, iż wykreślanie przez skarżącego w comiesięcznych oświadczeniach składanych przy wniosku o wypłatę dodatku za rozłąkę odpowiednio do czasu trwania związku małżeńskiego słowa "lub", zaś po ustaniu związku małżeńskiego słowa "i" nie stanowiło wystarczającego poinformowania Organu I instancji o zmianie stanu rodzinnego. Należy zauważyć, że wskazane przez stronę pouczenie nie jest elementem obowiązkowym decyzji, ponieważ w art. 107 § 1 KPA (zgodnie ze stanem prawnym na chwilę wydawania Decyzji nr [...] z dnia [...]) mowa o pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Zgodnie z art. 112 k.p.a (zgodnie ze stanem prawnym na chwilę wydawania Decyzji nr [...] z dnia [...]) błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Pomimo tego że nie było ono obligatoryjną częścią decyzji to jednak pouczenie organu, co do obowiązku informowaniu o zdarzeniach mających wpływ na prawo do dodatku w swojej treści było prawidłowe, a działanie skarżącego polegające na wykreślaniu słowa "lub" we wniosku o wypłatę dodatku za rozłąkę do czasu trwania związku małżeńskiego, a po jego ustaniu słowa "i" należy uznać za niewystarczające jako pisemne poinformowanie dowódcy jednostki wojskowej, co do zmiany stanu rodzinnego albo miejsca zamieszkania swojego lub członków rodziny, ponieważ w ten sposób organ nie uzyskał informacji na czym zmiana stanu rodzinnego miałaby polegać (np. śmierć członka rodziny, rozwód) i jaki mogła mieć wpływ na otrzymywanie świadczenia. Należy zauważyć, że powstałe zdanie po skreśleniu słowa "i" o treści "Pozostaję w związku małżeński lub posiadam dzieci pozostające na moim utrzymaniu" zgodnie z zasadami logiki poprzez użycie funktora "lub" może oznaczać zarówno, że skarżący pozostawał tylko w związku małżeńskim albo że posiadał tylko dzieci pozostające na jego utrzymaniu, a także pozostaje zarówno w związku małżeńskim jak i posiada dzieci na swoim utrzymaniu.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył art. 9 KPA w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 a KPA Organ II instancji podzielił stanowisko skarżącego w zakresie możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji zarówno z urzędu jak i na wniosek. Wniosek skarżącego z dnia 01.02.2017 r. Nr [...] w którym wnosił o uchylenie decyzji z dniem 01 lutego 2017 r. decyzji nr [...] z dnia [...] wymaga ze strony organu co najmniej wyjaśnienia faktycznej woli strony, ponieważ we wniosku strona wnosiła o "uchylenie", a nie stwierdzenie wygaśnięcia decyzji. Należy zauważyć, że organ I instancji jednoznacznie zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu pismem z dnia 16.03.2017 r. nr [...] doręczonym stronie w dniu 17.03.2017 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia z dniem 01 listopada 2014 roku decyzji nr [...] z dnia [...] i takie stanowisko przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego brakuje przepisu, który zabraniałby prowadzeniu równolegle postępowania zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. Nie było w związku z tym podstawy prawnej do umorzenia któregokolwiek z nich. Zaskarżona decyzja została wydana niewątpliwie na podstawie postępowania wszczętego z urzędu. Zgodnie z art. 138 § 2 KPA organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie organu II instancji w niniejszej sprawie wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na jej rozstrzygnięcie zostały w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wyjaśniony, a zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W związku z tym ewentualne istnienie odrębnego postępowania w tej samej sprawie nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia, ponieważ na jego skutek nie została wydana wcześniej inna decyzja ostateczna, która stanowiłaby przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej później. Niniejsze postępowanie dotyczy w tej sytuacji postępowania wszczętego z urzędu, a nie na wniosek strony. Z racji, że to ewentualne osobne postępowanie wszczęte na wniosek strony nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, ani nie ma wpływu na jego rozstrzygnięcie to organ II instancji nie jest uprawniony do wskazywania jak takie postępowanie powinno zostać zakończone.
Powyższą decyzję M. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi . Zaskarżonej decyzji zarzucił
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.
- naruszenie art. 68 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 173) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dodatek za rozłąkę przysługuje wyłącznie żołnierzowi zamieszkującemu wspólnie z dziećmi i wspólnie z nimi prowadzącemu gospodarstwo domowe,
- naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 20 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 173) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tj. poprzez przyjęcie, iż "dzieci pozostające na utrzymaniu żołnierza zawodowego", to wyłącznie dzieci z nim zamieszkujące i prowadzące z żołnierzem wspólne gospodarstwo domowe
- naruszenie § 4 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 roku w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 87 poz. 565 ze zmianami), poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący został prawidłowo pouczony przez organ I instancji o obowiązku zgłaszania zmiany stanu rodzinnego skarżącego, a w konsekwencji poprzez błędne przyjęcie, iż pomimo zastosowania się przez skarżącego do wzoru dokumentów w tym zakresie wymaganych przez organ I instancji tj. dokonywania wykreślania przez skarżącego w comiesięcznych oświadczenia składanych przy wniosku o wypłatę dodatku za rozłąkę odpowiednio do czasu trwania związku małżeńskiego słowa "lub", zaś po ustaniu związku małżeńskiego słowa "i", nie miało miejsca wystarczające poinformowanie organu I instancji o zmianie stanu rodzinnego skarżącego.
II .naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- naruszenia art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez podejmowanie przez organ I instancji wobec skarżącego działań w sposób nie zapewniający zaufania skarżącego do organu, w szczególności w odniesieniu do sytuacji gdy organ I instancji posiadając wiedzę o zmianie stanu rodzinnego skarżącego nadal uznawał za zasadne dokonywanie wypłaty dodatku za rozłąkę, o czym na piśmie poinformował skarżącego poprzez przedstawienie mu opinii wydanej w toku postępowania przez radcę prawnego organu, z której jednoznacznie wynika, iż pomimo orzeczenia rozwodu nadal dodatek za rozłąkę przysługuje skarżącemu, by następnie po zmianie interpretacji w przedmiotowym zakresie orzec o wygaśnięciu decyzji nr [...] z dnia [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z datą wsteczną do dnia 24 czerwca 2015 roku;
- naruszenia art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedokonanie przez Organ I instancji właściwego pouczenia o wymaganym zakresie informacji o zmianie sytuacji rodzinnej skarżącego, co zaskutkowało przyjęciem przez organ II instancji, iż przedstawione przez skarżącego, zgodnie ze wskazówkami organu, informacje o zmianie stanu rodzinnego nie były jednoznaczne i wyczerpujące, tym samym doszło do naruszenia przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również doszło do naruszenia przez organ zasady czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, poprzez udzielenie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
- naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez całkowite pominięcie, iż skarżący dysponował opinią wydaną w jego sprawie na potrzeby organu przez radcę prawnego organu, zgodnie z którą
pomimo orzeczenia rozwodu nadal przysługiwało skarżącemu prawo do dodatku za rozłąkę, do której to opinii zastosował się skarżący, a pomimo to został obciążony negatywnymi konsekwencjami zastosowania się do stanowiska organu w jego sprawie.
Skarżący wniósł o:
uchylenie zaskarżonej decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy [...] Brygady [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Nr [...] z dnia [...].;
na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o zasądzenie od Dowódcy [...] Brygady [...] zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem niniejszej skargi M. W. uczynił decyzję Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...], nr [...] orzekająca o wygaśnięciu z dniem 24 czerwca 2015 r. decyzji własnej z dnia [...], nr [...] przyznającej skarżącemu dodatku za rozłąkę.
Natomiast podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 173 ze zm.) – dalej: u.s.w.z.; rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie świadczeń socjalno-bytowych dla żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 87 poz. 565 ze zm.) – dalej: rozporządzenie z 2010 r. ; oraz ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.)- dalej: k.p.a.
Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 u.s.w.z. żołnierzowi zawodowemu pozostającemu w związku małżeńskim lub posiadającemu dzieci pozostające na jego utrzymaniu, który w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 207, 1948, 2003 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 624) korzysta z zakwaterowania zbiorowego, przydzielono mu miejsce w internacie lub w kwaterze internatowej, bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny, przysługuje dodatek za rozłąkę i zwrot kosztów przejazdów odbywanych nie częściej niż raz w miesiącu do miejscowości zamieszkania członka rodziny i z powrotem. Przy czym, zgodnie z zawartą w art. 6 pkt 20 u.s.w.z. ustawową definicją dzieci pozostające na utrzymaniu żołnierza zawodowego – to dzieci własne żołnierza zawodowego, dzieci jego małżonka, dzieci przysposobione i dzieci przyjęte na wychowanie, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, które: a) nie przekroczyły osiemnastego roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły lub odbywania studiów w szkole wyższej dwudziestego piątego roku życia, albo b) stały się całkowicie niezdolne do pracy lub niezdolne do samodzielnej egzystencji przed osiągnięciem wieku określonego w lit. a. Ponadto jak wynika z treści art. 68 ust. 5 u.s.w.z. dodatek za rozłąkę nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu, któremu przyznano świadczenie mieszkaniowe, a także żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę poza granicami kraju. Dodatek za rozłąkę ustala się w formie miesięcznych ryczałtów (art. 68 ust. 3 u.s.w.z.).
Uregulowana w powołanym wyżej art. 68 ust. 1 u.s.w.z. instytucja dodatku za rozłąkę, którego szczegółowe warunki i tryb przyznawania określają przepisy przywołanego wyżej rozporządzenia z 2010 r., stanowi rekompensatę pieniężną za pozbawienie żołnierza możliwości zamieszkiwania wspólnie z rodziną, z uwagi na fakt pełnienia służby w miejscu w którym korzysta z zakwaterowania w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uniemożliwiającym zamieszkiwanie z rodziną. Przy czym warunkiem jego uzyskania, na co wskazuje analiza treści art. 68 ust. 1 u.s.w.z. oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2010 r., jest łączne spełnienie następujących warunków: pozostawanie w związku małżeńskim lub posiadanie dzieci pozostających na utrzymaniu żołnierza zawodowego, w rozumieniu powołanego wcześniej art. 6 pkt 20 u.s.w.z., nie korzystanie z uprawnienia do świadczenia mieszkalnego oraz korzystanie z zakwaterowania zbiorowego, lub też z przydzielonego miejsca w internacie, czy kwaterze internatowej bez możliwości zamieszkiwania w tym miejscu z członkami rodziny. Przy czym użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" wskazuje, iż uprawnienie do dodatku za rozłąkę, o którym mowa w art. 68 ust. 1 u.s.w.z. przysługuje żołnierzowi zawodowemu zarówno pozostającemu w związku małżeńskim i posiadającemu dzieci na swoim utrzymaniu, pozostającemu w związku małżeńskim i nie posiadającemu dzieci na swoim utrzymaniu, jak i żołnierzowi zawodowemu nie pozostającemu w związku małżeńskim, a posiadającemu dzieci na swoim utrzymaniu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż z bezspornie ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] przyznał M. W., pozostającemu ówcześnie w stopniu [...], prawo do dodatku za rozłąkę, z dniem 5 lipca 2010 r. Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika, iż skarżący w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do dodatku za rozłąkę pozostawał w związku małżeńskim z M. W. i posiadał na swoim utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Wnioskodawca korzystał w miejscu pełnienia służby z zakwaterowania tymczasowego bez prawa zamieszkiwania z członkami rodziny. Wydana decyzja zawierała między innymi pouczenie o obowiązku skarżącego do pisemnego poinformowania dowódcy jednostki, w której pełni służbę, o każdorazowej zmianie stanu rodzinnego lub też zamieszkania swojego lub członków rodziny, które to okoliczności mogłyby mieć wpływ na przyznane uprawnienie do dodatku za rozłąkę. Z akt sprawy wynika również, iż Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] [...] (k. 104 akt administracyjnych) orzekł o rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego skarżącego oraz powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi skarżącego, ich matce, ustalając jednocześnie miejsce zamieszkania dzieci w miejscu zamieszkania matki. Ponadto jak wynika z pkt 3 powołanego wyżej wyroku sąd ograniczył skarżącemu władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi do prawa współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących dzieci takich jak: zmiana miejsca stałego pobytu, wybór szkoły, kierunku kształcenia organizacji wypoczynku i sposobu leczenia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 24 czerwca 2015 r. Z załączonego do akt administracyjnych pisma Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] (k. 88 akt administracyjnych) wynika, że pomimo uprawomocnienia się wyroku rozwodowego skarżący występował o wypłatę dodatku za rozłąkę w miesiącach wrzesień – grudzień 2015 r., styczeń – kwiecień 2016 r., czerwiec 2016 r., wrzesień-grudzień 2016 r. oraz styczeń – marzec 2017 r. Okoliczność powyższa nie jest kwestionowana przez skarżącego.
Natomiast zasadniczą istotą sporu pozostaje kwestia, czy skarżącemu, który jest osobą rozwiedzioną, po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego przysługiwało prawo do otrzymywania dodatku za rozłąkę, z tytułu posiania dzieci na utrzymaniu, których miejsce zamieszkania, zgodnie z orzeczonym prawomocnym wyrokiem rozwodowym, zostało ustalone przy matce, której powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] odpowiadają prawu.
Wskazać bowiem należy, że wobec rozwodu orzeczonego wobec M. W., prawomocnym od dnia 24 czerwca 2015 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] doszło do zmiany stanu faktycznego, mającego wpływ na jego uprawnienie do dodatku za rozłąkę, które od tego czasu mogło być rozpatrywane jedynie w oparciu o przesłankę posiadania przez skarżącego dzieci na swoim utrzymaniu, zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt 20 u.s.w.z. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący posiada dwoje małoletnich dzieci których obowiązek wychowania i utrzymania ciąży na obojgu rodzicach, co wynika z pkt 5 powołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] Tym samym uznać należałoby, iż skarżący spełnia przesłankę uprawniającą go do wypłaty dodatku za rozłąkę.
Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela, zgodnie z którym definicja zawarta w art. 6 pkt 20 u.s.w.z. określa jedynie kryteria podmiotowe, które muszą spełniać dzieci żołnierza zawodowego, aby mogły zostać uznane za pozostające na jego utrzymaniu. Spełnienie powyższych kryteriów nie oznacza automatycznie, że takie dziecko jest dzieckiem pozostającym na utrzymaniu żołnierza zawodowego bez odniesienia tej definicji do konkretnego stanu faktycznego, w którym dziecko rzeczywiście pozostaje na utrzymaniu żołnierza poprzez wspólne z nim zamieszkiwanie (por. wyrok NSA z 5 maja 2016 r., I OSK 1848/14; wyrok WSA w K. z [...], [...]; wyrok WSA w B. z [...] [...]; www.cbois.nsa.gov.pl.). Podkreślić po raz kolejny należy bowiem, że wykładnia celowościowa przepisu art. 68 ust. 1 u.s.w.z. oraz przepisów wykonawczych, zawartych w rozporządzeniu z 2010 r. wskazuje, iż celem instytucji dodatku za rozłąkę stanowi rekompensatę pieniężną za pozbawienie żołnierza możliwości zamieszkiwania wspólnie z rodziną, z uwagi na fakt pełnienia służby w miejscu w którym korzysta z zakwaterowania w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uniemożliwiającym zamieszkiwanie z rodziną. Ponadto sama nazwa przedmiotowej instytucji prawnej pozwala na stwierdzenie, iż w przypadku pełnienia przez żołnierza zawodowego służby w miejscu zamieszkania lub w miejscowości pobliskiej, w rozumieniu przepisów u.s.w.z. zamieszkiwałby on wspólnie z członkami rodziny, o których mowa w art. 68 ust. 1 u.s.w.z.
W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano skarżący nie posiada realnej możliwości zamieszkania ze swoimi dziećmi. Jak wynika bowiem z powołanego wcześniej prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...], orzekając o rozwiązaniu małżeństwa skarżącego sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi skarżącego, ich matce M. W., ustalając jednocześnie miejsce zamieszkania dzieci w miejscu zamieszkania matki. Ponadto co istotne w tym samym wyroku sąd orzekł o ograniczeniu skarżącemu władzy rodzicielskiej względem dzieci . Powyższe w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę oznacza, iż wobec treści powołanego wyżej wyroku z dnia [...] skarżący z dniem uprawomocnienia się tego orzeczenia, to jest z dniem 24 czerwca 2015 r. utracił uprawnienie do dodatku za rozłąkę.
Tym samym za niezasadne uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest ar. 68 ust. 1 i art. 6 pkt 20 u.s.w.z.
Za chybione Sąd uznał również pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, to jest art. 8, art. 9, art. 75 § 1 , art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające w ocenie skarżącego na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy i niewłaściwym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego, jak również naruszeniu zasad: prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej oraz należytego i wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony postępowania. Podniesiona w tym zakresie przez skarżącego argumentacja, co do wadliwego, niejednoznacznego pouczenia go o wymaganym zakresie informacji, co do zmiany sytuacji rodzinnej mającej wpływ na posiadane prawo do dodatku za rozłąkę, a co skutkowało negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego, który nadal pobierał przedmiotowe świadczenie, jak również powołana przez skarżącego opinia prawna radcy prawnego B. R., świadczącego obsługę prawną Jednostki Wojskowej nr [...], z dnia 2 lutego 2017 r., z której to opinii wynikało, iż pomimo orzeczenia rozwodu skarżący nadal posiada na utrzymaniu małoletnie dzieci na swoim utrzymaniu i nadal korzysta z zakwaterowania zbiorowego, a co za tym idzie zachowuje prawo do dodatku za rozłąkę, pozostaje w ocenie Sądu bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia. Argumentacja powyższa mogłaby mieć wpływ na ewentualne rozstrzygnięcie podjęte w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu pobranego dodatku za rozłąkę, za wskazany wcześniej okres, jako świadczenia nienależnego. Tymczasem przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja orzekająca o wygaśnięciu prawa skarżącego do przedmiotowego dodatku, z uwagi na zmianę stanu faktycznego, to jest zmianę sytuacji rodzinnej, skutkującej brakiem przesłanek do dalszego pobierania tego świadczenia.
Reasumując Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a wydane w sprawie rozstrzygnięcia i ich uzasadnienia odpowiadają wymogom określonym w k.p.a. Ponadto, co istotne skarżący miał zapewniony czynny udział na każdym etapie postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
a.l.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło