III SA/Łd 475/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. III SA/Łd 475/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. po rozpatrzeniu prośby W. G. z dnia 23 stycznia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia oraz załączonych akt administracyjnych, orzeczeniem z dnia [...] (Nr [...]) Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. odmówił W. G. wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wskazano, że wcześniejszym orzeczeniem z dnia [...] zaliczono W. G. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień ma charakter trwały, a orzeczenie wydane było na stałe. Ponieważ – jak stwierdził organ – nie nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia wnioskodawcy uzasadniające zmianę stopnia niepełnosprawności, brak było podstaw do wydania nowego orzeczenia. Orzeczenie zawierało pouczenie o możliwości złożenia od niego odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. za pośrednictwem Zespołu, który je wydał, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Powyższą decyzję W. G. odebrał w dniu 22 grudnia 2008 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt administracyjnych sprawy. W. G. złożył w dniu 22 stycznia 2009 roku odwołanie od powyższego orzeczenia, w którym podkreślał fakt znacznego pogorszenia stanu zdrowia oraz to, że obecnie nie jest w stanie poruszać się samodzielnie. W kwestii terminu do wniesienia odwołania W. G. zwrócił się do Przewodniczącego Zespołu odrębnym pismem o wyjaśnienie dlaczego orzeczenie z [...] dotarło do niego dopiero 20 grudnia , a jemu wyznaczono tylko 14 dniowy termin na złożenie odwołania. Postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy MOPS w Ł. w dniu [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzję Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. skarżący otrzymał w dniu 22 grudnia 2008 roku co oznacza, iż czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 5 stycznia 2009 r. Tymczasem odwołanie skarżący złożył osobiście w Miejskim Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w dniu 22 stycznia 2009 roku, czyli po upływie ustawowego terminu. W dniu 10 lutego 2009 r. W. G., za pośrednictwem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zatytułowane "Odwołanie i przywrócenie terminu oraz rozpatrzenie mego odwołania". Uzasadniając swoją skargę wskazał, że nie dotrzymał terminu z uwagi na to, że bardzo źle się czuł, a ponadto nie może się samodzielnie poruszać by wysłać odwołanie, co było przyczyną niezłożenia odwołania w terminie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. W treści wytycznych dla organu Sąd wskazał, iż z uwagi na treść skargi, rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić czy został w niej sformułowany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero po rozstrzygnięciu tej kwestii możliwe będzie zajęcie się ewentualnym stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. w dniu [...] wydał zaskarżone postanowienie, na mocy którego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (Nr [...] )wydanego w dniu [...] przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego i § 19 ust. 3 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. Nr 139, poz. 1328). W uzasadnieniu postanowienia organ szeroko opisał stan faktyczny sprawy, podkreślając m.in., że z odwołanie od orzeczenia organu I instancji w niniejszej sprawie zostało wniesione osobiście ( prawdopodobnie przez osobę drugą), a późniejsza skarga została wysłana za pośrednictwem poczty, co pozwala – zdaniem organu – stwierdzić, że skarżący z pomocą osób drugich mógł złożyć odwołanie w terminie. Organ podkreślił także, że zgodnie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. postanowienia w sprawie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wydaje powiatowy zespół i wojewódzki zespół w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu ( § 19 ust. 3 pkt 2 lit a). Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył W. G. Skarżący nie postawił formalnie żadnych zarzutów naruszenia przepisów prawa w związku z wydanym postanowieniem. Uzasadniając swoją skargę wskazał jedynie na swoje schorzenia i wniósł o ponowne rozpatrzenie jego odwołania w oparciu o posiadane dokumenty i zmianę stopnia niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia. W ocenie organu odwoławczego zainteresowany mógł skutecznie wnieść odwołanie w terminie, o czym świadczy wniesienie w terminie skargi do WSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Kontrola orzeczeń organów administracji sprawowana jest przez sądy administracyjne pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej [art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)]. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami formalnymi, regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga złożona przez W. G. jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy p.p.s.a.). Przechodząc do meritum sprawy podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi eliminując z obrotu prawnego w dniu 12 maja 2009 r. postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w uzasadnieniu prawomocnego wyroku, niezależnie od przyczyn stwierdzenia nieważności postanowienia, nakazał organowi przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, wyjaśnienie w pierwszej kolejności, czy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i ewentualne rozstrzygnięcie wniosku.. Zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ nie wykonał w pełni wskazywanego wyżej zalecenia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia ani z załączonych akt administracyjnych nie wynika, aby po wyroku WSA w Łodzi podjęte zostały przez organ odwoławczy jakiekolwiek czynności zmierzające do wyjaśnienia przedmiotowej kwestii i umożliwiające właściwe rozpoznanie tego wniosku. W związku z tym wskazać należy, że do wydawania w toku postępowania przed zespołami do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności postanowień o charakterze procesowym, z mocy art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zastosowanie mają przepisy K.p.a.( patrz np. wyrok NSA z 15 marca 2000 r. I SA 2133/99 – LEX nr 55277). Problematyka przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej unormowana została w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W świetle postanowień art. 58 § 1 i 2 w/w ustawy, uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ winien zatem ustalić, kiedy wniosek o przywrócenie terminu został złożony i czy łącznie z nim dokonana została czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku chodziłoby o złożenie odwołania), jaka była przyczyna uchybienia terminu oraz kiedy ustała i czy strona zachowała 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Dopiero ustalenie, że zostały spełnione powyższe wymogi umożliwia organowi przejście do następnego etapu, etapu dokonywania oceny, czy wskazane przyczyny uchybienia terminu zostały przez stronę uprawdopodobnione i dają podstawę do przyjęcia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W rozpoznawanej sprawie, organ - Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. - rozpoznał prośbę skarżącego z dnia 23 stycznia 2009 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, prawdopodobnie mając na uwadze pismo skarżącego z dnia 20 stycznia 2009 r. które wpłynęło do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi w dniu 22 stycznia 2009 r. Żadnego bowiem pisma skarżącego datowanego na 23 stycznia 2009 r. nie ma w załączonych aktach. Przyjmując, że data prośby o przywrócenie terminu została podana omyłkowo, a w istocie chodzi o pismo skarżącego złożone 22 stycznia 2009 r., stwierdzić należy, że organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, jaka była przyczyna uchybienia terminu przez skarżącego i kiedy ona ustała. Okoliczności znane organowi z urzędu dotyczące wieku i stanu zdrowia skarżącego obligowały go do uzyskania od skarżącego wyjaśnień, popartych ewentualnie innymi dowodami, co do tego, z jakich konkretnie przyczyn skarżący nie zachował 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania i czy miał możliwość zachowania tego terminu. Wyjaśnienie tej okoliczności jest niezbędne skoro skarżący jest osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną uzależnioną od pomocy innych osób i mieszkającą samotnie (porusza się poza mieszkaniem przy pomocy kul i tylko w towarzystwie innej osoby). Po ustaleniu powyższych okoliczności organ winien ustalić, od kiedy skarżący miał możliwość ( ewentualnie przy pomocy osób trzecich ) złożyć odwołanie i czy zachowany został 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Niezachowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ( art. 58 § 3 k.p.a.) skutkuje bowiem wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, bez konieczności dokonywania oceny, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu jest taką przyczyną, o której mówi art. 58 § 1 k.p.a., a więc czy strona uprawdopodobniła brak swojej winy. Jeżeli natomiast postępowanie wyjaśniające wykaże, że skarżący zachował 7 –dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, organ winien ocenić, czy wniosek skarżącego jest zasadny tj. czy W. G. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenie: "Wojewódzki Zespół /.../zauważa, iż odwołanie zostało wniesione osobiście ( prawdopodobnie przez osobę drugą), a skarga na postanowienie wysłana za pośrednictwem poczty, co pozwala twierdzić, iż skarżący z pomocą osób drugich mógł złożyć odwołanie w terminie" nie znajduje, w ocenie Sądu, oparcia w zebranym materiale , a więc nosi cechy dowolności . Okoliczność, że skarżący korzystając prawdopodobnie z pomocy innych osób, zachował termin do wniesienia skargi do Sądu nie oznacza jeszcze, że mógł skorzystać z takiej pomocy w chwili, gdy upływał termin do wniesienia odwołania. W tym zakresie organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ł. ustali i rozważy, czy intencją skarżącego było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i czy spełnione zostały przesłanki do przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w sposób wskazany powyżej. Ustalenia i rozważania w tym zakresie powinny zostać zawarte w uzasadnieniu ponownie wydanego postanowienia ( art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.). Organ winien także zwrócić uwagę na prawidłowe sformułowanie sentencji postanowienia, gdyż przedmiotem tego postępowania jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a nie od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Natomiast, tak jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skład Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzekającego w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien być zgodny z § 19 ust.3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. Nr 139, poz. 1328). Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. R.A.