III SA/Łd 476/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi I. N. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] , nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień Ł-2 działając na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 i 2, art. 92 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku – o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. 2004r. Nr 241, poz. 2416) powołał I.N. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia w T., z terminem stawiennictwa w dniu [...] . Od powyższej decyzji odwołał się I.N. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł, że zamierza kontynuować naukę w Policealnej Szkole dla Dorosłych w Ł. z planowanym terminem rozpoczęcia nauki od września 2007 roku. Decyzją z dnia [...] , nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. na podstawie art. 24 ust. 2, art. 39 ust. 1 pkt 6 oraz art. 42 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż obowiązek odbywania przez poborowego służby wojskowej wynika z ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że poborowy I.N. miał świadomość powołania celem odbycia zasadniczej służby wojskowej i nie ubiegał się o odroczenie powołania z powodu zamiaru dalszego kontynuowania nauki. Zgodnie bowiem z treścią art. 39 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy odroczenie zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu ze względu na pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 roku także ponadpodstawowej – na czas pobierania tej nauki Z przedłożonego zaświadczenia szkolnego Nr [...] z dnia [...] wynika natomiast, że poborowy I.N. rozpocznie naukę od września 2007 roku, a więc nabycie prawa do udzielenia odroczenia z tytułu pobierania nauki nastąpi od dnia 1 września 2007 roku. W obecnej sytuacji poborowy nie jest natomiast uczniem i nie może ubiegać się o odroczenie zasadniczej służby wojskowej. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący powołując się na swą trudną sytuację materialną i rodzinną zwrócił się do Sądu z prośbą o przerwanie i odroczenie odbywania zasadniczej służby wojskowej z tytułu pobierania nauki. W uzasadnieniu wskazał, że po ukończeniu szkoły średniej podjął decyzję o przesunięciu terminu egzaminu maturalnego na styczeń 2007 roku. Po złożeniu egzaminu maturalnego, w lutym 2007 roku celem dalszego kontynuowania nauki skarżący złożył dokumenty w Policealnej Szkole dla Dorosłych w Ł. o profilu informatycznym z planowanym terminem rozpoczęcia nauki we wrześniu 2007 roku i do szkoły tej został przyjęty. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Odwołując się do treści art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 roku w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz.U. Nr 118, poz. 800) podkreślił, iż odroczenia udziela się na udokumentowany wniosek poborowego ze względu na pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 roku także w szkole ponadpodstawowej – na czas pobierania tej nauki. W dniu wydania zaskarżonej decyzji, poborowy – I.N. nie pobierał nauki, a więc nie spełniał przesłanki warunkującej udzielenie odroczenia. Odnosząc się natomiast do okoliczności dotyczących sytuacji materialno - rodzinnej skarżącego, podniesionych przez skarżącego dopiero na etapie skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że skarżący w związku z przedstawioną sytuacją nie wywiódł żadnych wniosków i nie udokumentował swej trudnej sytuacji w żaden sposób. Na marginesie organ zauważył, że przedstawione okoliczności nie uzasadniają zastosowania art. 39 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić również ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki na członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego albo innej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w tym art. 7, 8 , 9 , 15 i 77 § 1 kpa, a także przepisów prawa materialnego, to jest art. 42 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku – o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. 2004r. Nr 241, poz. 2416) co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym skutkuje jej uchyleniem. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji stanowiły przepisy art. 24 ust. 2, art. 39 ust. 1 pkt 6 oraz art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku – o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) Decyzją organu I instancji była karta powołania, którą doręczono skarżącemu 19 kwietnia 2997 r. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie wskazując, iż jest to odwołanie od decyzji o powołaniu go do odbycia zasadniczej służby wojskowej - karta powołania numer [...] z dnia [...] . Jednocześnie skarżący wnosił o uchylenie tej decyzji i powoływał się na kontynuację nauki i fakt, iż został przyjęty do szkoły. Załączył zaświadczenie o przyjęciu do szkoły. Wprawdzie uzasadnienie odwołania jest bardzo krótkie, ale nie sposób nie zauważyć, iż w piśmie tym skarżący poruszył dwie odrębne sprawy. Odwołał się od decyzji o powołaniu go do odbycia służby wojskowej i wskazał na okoliczności, które są badane przez organ w przypadku złożenia wniosku o odroczenie służby wojskowej. Tego rodzaju odwołanie, nieprecyzyjne i świadczące o tym, że skarżący nie zna przepisów prawa powinno wzbudzić wątpliwości organu, czego konsekwencją powinno być ustalenie treści żądania strony i pouczenie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, będących przedmiotem postępowania. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż powinność wyjaśnienia treści żądania strony , w sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez nią wniosków, wynika z ciążącego na organie administracji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy."( wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r S.A./KA 22/86 GAP 1988 nr 11 s. 45 ). Z art. 7 k.p.a, wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. To bowiem na organie administracji publicznej, na mocy art. 77 k.pa., ciąży ciężar dowodu, nie może on więc jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Rządząca zaś postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (9 wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 roku, sygn. akt V SA 948/00). Jeżeli natomiast w toku postępowania administracyjnego charakter pisma zatytułowanego "odwołanie" wzbudził wątpliwości, organ administracji miał obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony również i z tego powodu, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasadą tą koresponduje również zasada udzielania informacji, określona w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Organ drugiej instancji nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony, ale utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Utrzymał zatem w mocy decyzję o powołaniu skarżącego do odbycia służby wojskowej. Jednocześnie w uzasadnieniu swojej decyzji organ drugiej instancji odniósł się do przesłanek wymienionych w art. 39 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku – o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. 2004r. Nr 241, poz. 2416). Z brzmienia tego przepisu wynika, że odroczenia zasadniczej służby wojskowej udziela się poborowemu na jego udokumentowany wniosek ze względu na pobieranie nauki w szkole ponadgminazjalnej, a do dnia 31 sierpnia 2008 roku także w szkole ponadpodstawowej – na czas pobierania tej nauki. W uzasadnieniu stwierdzono także, iż skarżący nie jest uczniem , gdyż będzie nim dopiero od września 2007 r w związku z czym Komendant Wojskowej Służby Uzupełnień nie może udzielić mu odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Z art. 42 ust.1 tej ustawy wynika jednak , iż orzekanie o udzieleniu poborowym odroczeń zasadniczej służby wojskowej należy do wojskowych komendantów uzupełnień. Odmowa udzielenia odroczenia lub udzielenie odroczenia o treści innej niż żądanie poborowego określone w jego wniosku o udzielenie odroczenia, a także udzielenie odroczeń o których mowa w art. 39 ust. 3 , następuje w drodze decyzji administracyjnej , którą doręcza się poborowemu na piśmie wraz z uzasadnieniem. ( ust. 2 ). Od orzeczenia wojskowego komendanta uzupełnień przysługuje poborowemu odwołanie do szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego. ( ust. 3 ) Jest niesporne w sprawie, iż skarżący takiej decyzji organu I instancji odmawiającej udzielenia odroczenia służby wojskowej nie otrzymał. Nie miał w związku z tym również możliwości odwołania się od takiej decyzji do organu II instancji. Wynikającej z przepisu art. 42 cyt. ustawy procedury udzielania lub odmowy udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej nie może zastąpić odniesienie się do tej kwestii organu II instancji rozpatrującego odwołanie poborowego od decyzji o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Stanowi to bowiem naruszenie art. 42 cyt. ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Szczegółowe warunki udzielania odroczeń reguluje wydane na podstawie art. 39 ust. 8 powołanej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 roku w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. Nr 118, poz. 800). Z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, iż poborowy, który został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej, może złożyć wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej co najmniej na czternaście dni przed dniem stawienia się do odbycia zasadniczej służby wojskowej, określonym w karcie powołania. W toku postępowania sądowego ustalono, że skarżący w dniu [...] wniósł odwołanie od decyzji o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej z terminem stawiennictwa w dniu [...]. Zachowany zatem został termin z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Kwestia odroczenia odbywania przez skarżącego zasadniczej służby wojskowej jest zagadnieniem odrębnym od przedmiotu niniejszego postępowania, jakim jest powołanie poborowego do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zawarty zatem w odwołaniu od decyzji o powołaniu do odbycia zasadniczej służby wojskowej, wniosek o odroczenie zasadniczej służby wojskowej powinien być przedmiotem odrębnie przeprowadzonego postępowania administracyjnego .W przypadku gdy po wszczęciu postępowania w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej poborowy złoży wniosek o jej odroczenie, organ administracji publicznej powinien zawiesić postępowanie administracyjne toczące się w przedmiocie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie odroczenia zasadniczej służby wojskowej poprzedzonego prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w zakresie istnienia (spełnienia) przesłanek warunkujących nabycie prawa do odroczenia służby wojskowej, z zachowaniem dwuinstancyjności tego postępowania. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jakie zapadło w niniejszej sprawie naruszyło zatem podstawowe prawa i gwarancje procesowe, pozbawiając skarżącego prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia do organu administracji publicznej wyższego stopnia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art.15 k.p.a. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane uchybienia prawa materialnego oraz prawa procesowego, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.