III SA/Łd 486/04

Dnia 15 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor WSA Monika Krzyżaniak /spr./, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A spółki z o.o. w Ł. kwotę 1.535 /tysiąc pięćset trzydzieści pięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3/ orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu 27 grudnia 2000 r. A Spółka z o.o. w Ł., na podstawie dokumentu SAD [..], zgłosiła do Urzędu Celnego w Ł. celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym zaimportowany z Niemiec towar w postaci 13 rolek tkaniny określonej jako flok tłoczony, zaklasyfikowany do kodu PCN 590700900 ze stawką celną preferencyjną 0% z powołaniem się na deklaracje niemieckiego eksportera o pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej, zamieszczone na załączonych dwóch fakturach nabycia towaru. Przedmiotowy towar został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu z przyjęciem zadeklarowanej stawki celnej. Z załączonych akt administracyjnych wynika, że na wniosek Urzędu Celnego w Ł. z dnia 4 kwietnia 2002r. Główny Urząd Ceł w Warszawie, na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony i Republiką Polską z drugiej strony, pismem z dnia 17 maja 2002r. wystąpił do niemieckich władz celnych o potwierdzenie autentyczności i prawidłowości deklaracji niemieckiego eksportera o pochodzeniu przedmiotowych towarów. Mimo upływu okresu ponad 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, niemieckie władze celne nie udzieliły żadnej odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [..], wydanym na podstawie art. 165 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzonej przez spółkę A tkaniny oraz postanowieniem z następnego dnia wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, dotyczącego przedmiotowego zgłoszenia celnego. Decyzją z dnia [..] Nr [..] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał zgłoszenie celne dokonane w dniu [..]. przez spółkę A za nieprawidłowe w części dotyczącej wymiaru długu celnego i stawki celnej oraz określił kwotę długu celnego w wysokości 7.983,60 zł uznając, iż winna zostać zastosowana stawka celna 60 % (stawka autonomiczna 30% podwyższona o 100%) z uwagi na brak potwierdzenia przez władze celne właściwe dla eksportera, preferencyjnego pochodzenia zaimportopwanego towaru. W motywach wydanej decyzji organ celny powołał się w szczególności na uregulowanie zawarte w art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony i Republiką Polską z drugiej strony, zgodnie z którym, jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, odpowiedzi władz celnych państwa eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają wszelkich preferencji. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik spółki A wnosząc o jej uchylenie zarzucił, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art.83 § 2 kodeksu celnego oraz art. 16 i art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między RP a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, a także z naruszeniem przepisów postępowania, m.in. art. 121 § 1, art. 124, art. 180, art. 187 i art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona podniosła, iż zgodnie z art. 32 ust. 6 powołanego Protokołu Nr 4, konsekwencja - braku odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy władz celnych kraju eksportu towaru na zapytanie polskich organów celnych - w postaci odmowy zastosowania wszelkich preferencji dotyczy jedynie przypadków, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności przedstawionych przez importera dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia sprowadzonego towaru. Według strony w rozpatrywanej sprawie brak było wystarczających podstaw do uznania, że zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów dotyczących pochodzenia towaru lub rzeczywistego pochodzenia sprowadzonego towaru. Podniesiono, że jeżeli w ocenie organu celnego takie wątpliwości istniały to miał on inne środki przewidziane w przepisach postępowania celnego na wyjaśnienie tych wątpliwości, np. przez wystąpienie do eksportera lub importera o przedstawienie odpowiednich dowodów pochodzenia towaru, które to dowody i dokumenty uzupełniające eksporter jest obowiązany, w myśl art. 7 Protokołu nr 4, przechowywać przez okres trzech lat. Zdaniem strony działanie organu celnego w tej sprawie było niezgodne zarówno z przepisami wymienionego Protokołu Nr 4, jak również prowadzone w "błyskawicznym" tempie postępowanie z udziałem strony naruszało wiele przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Podniesiono, że postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie, dotyczącej zgłoszenia celnego z dnia [..]. wydane zostało w dniu [..]., w dniu następnym wydano postanowienie o wyznaczeniu stronie terminu 7 dni do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i już w dniu [..]. wydano zaskarżoną decyzję. Zarzucono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, z naruszeniem art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa, nie zawierał stanowiska organu, co do wartości dowodowej zebranych dokumentów i ich oceny prawnej, a także, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [..] Nr [..], Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podzielając stanowisko, iż strona nie mogła korzystać z ulgowej stawki celnej 0% związanej z preferencyjnym pochodzeniem sprowadzonego towaru. Organ odwoławczy stwierdził, iż stosownie do treści art. 32 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, dodatkowa weryfikacja towaru jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne państwa importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dowodów pochodzenia towaru lub statusu pochodzenia towaru, w których to przypadkach zwracają się do władz celnych kraju eksportu o dokonanie weryfikacji przesłanych odpowiednich Podniesiono, że w rozpatrywanej sprawie polskie organy celne kierując do weryfikacji przez niemieckie władze celne deklaracje niemieckiego eksportera o preferencyjnym (europejskim) pochodzeniu towaru sprowadzonego przez stronę, poinformowały jednocześnie o wątpliwościach, co do rzeczywistego pochodzenia przedmiotowego towaru. Powyższe wątpliwości wynikały, według organu stąd, iż ustalono, że spółka A w czerwcu 2000r., na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [..], dokonała powrotnego wywozu sprowadzonych ze Stanów Zjednoczonych tkanin w ilości blisko 44.000 m o kodzie PCN 590700900 pochodzenia amerykańskiego i zgodnie z dyspozycją reeksportera zawartą w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze proforma z dnia [..]., powrotnie towar został wysłany do Niemiec, do firmy, będącej dostawcą tkaniny dla strony w rozpatrywanej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, brak udzielenia przez niemieckie władze celne w ciągu dziesięciu miesięcy odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych uzasadnia w świetle art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 Unii Europejskiej odmowę zastosowania preferencyjnej stawki celnej dla sprowadzonego przez spółkę towaru. Organ odwoławczy uznał również, że zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów postępowania celnego nie mają istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. skardze pełnomocnik spółki "A", wnosząc o uchylenie decyzji organu celnego drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, powtórzył w całości wcześniejsze zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Strona skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego pozbawienie importera prawa do korzystania z ulgowej stawki celnej z uwagi na brak potwierdzenia przez władze celne kraju eksportera w terminie 10 miesięcy autentyczności odpowiednich dokumentów eksportera oraz preferencyjnego pochodzenia towaru może nastąpić jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości odnośnie powyższych okoliczności. Stwierdzono, że decyzja organu celnego pierwszej instancji podjęta po "błyskawicznym" postępowaniu z udziałem strony nie zawiera wskazania istnienia jakichkolwiek, a tym bardziej uzasadnionych wątpliwości odnośnie prawdziwości deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru lub, co do rzeczywistego pochodzenia tego towaru. Według strony podniesione dopiero w decyzji organu drugiej instancji okoliczności sprowadzające się do powołania się na dwa różne zdarzenia gospodarcze (wcześniejszy zwrot towaru w wyniku reklamacji jakościowej złożonej do producenta tkaniny surowej oraz przedmiotowy import wyrobu gotowego) nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, iż w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do wiarygodności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub rzeczywistego pochodzenia tego towaru. W powyższym zakresie stwierdzono, że organy celne nie dokonały jakichkolwiek ustaleń odnośnie bliższej identyfikacji towarów będących przedmiotem dwu różnych transakcji. Strona skarżąca, powołując się również na wskazane orzecznictwo sądowe podniosła, że postępowanie celne, w tym zwłaszcza postępowanie dowodowe, przeprowadzone zostało z naruszeniem wymienionych w skardze przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie oraz powtórzył swoje stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły w sposób istotny przepisy prawa procesowego, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań trzeba zauważyć, iż wszczęcie postępowania celnego w rozpatrywanej sprawie z udziałem strony nastąpiło z dużym opóźnieniem, a następnie było prowadzone przez organ pierwszej instancji istotnie, jak to podkreśla strona skarżąca w tempie "błyskawicznym", ze szkodą dla jego prawidłowości. Postanowienie o wszczęciu postępowania, dotyczącego zgłoszenia celnego strony z dnia [..]., organ celny wydał dopiero w dniu [..]., a już w dniu następnym wydane zostało postanowienie o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz w [..] decyzja organu pierwszej instancji. Taki sposób postępowania organu orzekającego trudno uznać za odpowiadający zasadom prawidłowego postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadzie zaufania do organu, wynikającej z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.). Należy w tym miejscu stwierdzić, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy, co do którego strona została wezwana do wypowiedzenia się, jak również wydana przez organ pierwszej instancji decyzja nie zawierały wystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z powołaną podstawą prawną rozstrzygnięcia tego organu, co stanowi naruszenie przepisów art. 124 i art. 210 § 1 pkt 4 i 6 powołanej wyżej ustawy Ordynacja podatkowa. Trzeba w pełni zgodzić się ze stroną skarżącą, iż wynikający z art. 124 ustawy Ordynacja podatkowa obowiązek wyjaśnienia stronie postępowania zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ orzekający przy załatwieniu sprawy, obejmuje także wskazanie stanowiska tego organu, co do oceny wartości dowodowej zebranego materiału oraz jego oceny prawnej. Przyjęty przez organy celne sposób postępowania w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności jego późne wszczęcie, miało niewątpliwie wpływ na podjęte rozstrzygnięcie merytoryczne, związane przede wszystkim z zastosowaniem przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony (Dz.U. z 1997r. nr 104, poz.662). Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt, iż zgodnie z obowiązującymi w chwili dokonania przez skarżącą spółkę zgłoszenia celnego przepisami, do przedmiotowego towaru miała zastosowanie ulgowa stawka celna (0 %) pod warunkiem udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej. Do zgłoszenia celnego spółka załączyła faktury zakupu towaru z deklaracją niemieckiego eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru i w oparciu o powyższe dokumenty organ celny dopuścił towar do obrotu na polskim obszarze celnym, nie kwestionując zadeklarowanej przez stronę ulgowej stawki celnej. Następnie, jak wynika z załączonych akt administracyjnych, Główny Urząd Ceł, na wniosek organu celnego pierwszej instancji, pismem z dnia [..] zwrócił się do niemieckich władz celnych o udzielenie informacji w przedmiocie autentyczności deklaracji niemieckiego eksportera stwierdzającego preferencyjne pochodzenie towaru oraz odnośnie rzeczywistego pochodzenia towaru, podając przy tym, iż nie jest wykluczone, że towary mają amerykańskie pochodzenie. Zdaniem Sądu, przyjęcie w powyższym stanie faktycznym przez organy celne obu instancji, iż brak udzielenia przez niemieckie władze celne w ciągu dziesięciu miesięcy informacji dotyczącej preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego towaru stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia skarżącej spółki prawa do ulgowej stawki celnej, nie zostało poparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. 6 cyt. wyżej Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Powyższe oznacza, iż brak udzielenia informacji przez władze celne kraju, właściwego dla eksportera towaru może powodować konsekwencje w postaci pozbawienia importera polskiego wszelkich preferencji jedynie w przypadku, gdy w sprawie zaistniała uzasadniona wątpliwość co do autentyczności deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru lub statusu pochodzenia sprowadzonego towaru albo odnośnie spełnienia innych wymagań wynikających z Protokołu. Stąd też, brak otrzymania przez polskie organy celne w wymienionym wyżej terminie informacji od niemieckich władz celnych, nie musi, zdaniem Sądu, pozbawiać automatycznie importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej. Odnosząc się do kwestii zaistnienia w rozpoznawanej sprawie "uzasadnionych wątpliwości", o których mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4, należy stwierdzić, iż niezależnie od tego, że organ pierwszej instancji nie zapoznał strony z tego rodzaju wątpliwościami ani też nie wskazał ich w wydanej decyzji, to również powołanie się organu drugiej instancji na okoliczności, mające wskazywać na zaistnienie takich "wątpliwości" nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny. Organ wskazał, bowiem jedynie na fakt, iż skarżąca spółka dokonała w czerwcu 2000r. powrotnego wywozu sprowadzonych ze Stanów Zjednoczonych tkanin, pochodzenia amerykańskiego w ilości 33.997 m, zaklasyfikowanych do takiego samego kodu PCN, co tkanina sprowadzona w grudniu 2000r. z Niemiec, przy czym zgodnie z dyspozycją reeksportera zawartą na fakturze proforma z dnia [..]. powrotny wywóz towaru został dokonany do firmy niemieckiej, będącej dostawcą przedmiotowej tkaniny. Należy podzielić zarzut strony skarżącej, że ograniczenie się organu celnego do wskazania dwu różnych transakcji, bez dokonania w szczególności bliższej identyfikacji przedmiotów tych transakcji stanowi ocenę dowolną i nie mieszczącą się w pojęciu "uzasadnionych wątpliwości", o którym wyżej mowa. W powyższym zakresie trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy towar został oznaczony w dokumencie SAD jako tkanina flok tłoczony w ilości 13 rolek o szerokości 140 i 142 cm, natomiast przedmiotem powołanego przez organy celne powrotnego wywozu w czerwcu 2000r. była tkanina flok surowy w ilości 135 rolek o szerokości 1,5 m, które to oznaczenia nie potwierdzałyby tożsamości obu towarów. Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji. Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.