III SA/Łd 488/18

Dnia 7 sierpnia 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Katarzyna Patynowska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie oddalenia, jako nieuzasadnionej, skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej jako: "Spółka") zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie oddalenia, jako nieuzasadnionej, skargi na czynność egzekucyjną. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca napisał, iż prowadzi działalność gospodarczą w zakresie restauracji i innych stałych placówek gastronomicznych, przygotowywania i dostarczania żywności dla odbiorców zewnętrznych oraz w zakresie pozostałej usługowej działalności gastronomicznej. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jego autor wskazał na brak środków w Spółce, przy czym kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000 zł, wartość środków trwałych 3.541,73 zł, a zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł 1.345,48 zł. Spółka, jak podkreśliła, nie posiada rachunku bankowego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej jako: "P.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Treść powołanego wyżej przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy jednoczesnym uwzględnieniu, z jednej strony wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowych. Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każdy podmiot wszczynający postępowanie powinien liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Dlatego też przyznanie prawa pomocy musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe lub znacznie utrudnione (por. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013 roku, sygn. II FZ 943/13; z dnia 6 października 2004 roku, sygn. GZ 71/04; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Co należy także dostrzec, oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 29 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 1130/14; z dnia 14 lipca 2014 roku, sygn. II FZ 687/14; z dnia 30 czerwca 2014 roku, sygn. II FZ 770/14; z dnia 17 października 2013 roku, sygn. II FZ 943/13 i inne). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy dostrzec, że strona skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała jedynie, iż nie posiada środków finansowych. Tymczasem – jak to już wyżej wskazano – z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to wnioskodawca musi wykazać okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wykazanie nie może się ograniczać do gołosłownych twierdzeń podatnika ale powinno znajdować potwierdzenie w załączonych do wniosku dokumentach. Ogólnikowe stwierdzenie, że Spółka nie posiada środków nie dowodzi zaistnienia w sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. Mimo braku środków Spółka nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości, a jedynie (z dniem 18 lipca 2017 roku) zawiesiła wykonywanie działalności. W sprawie należy dostrzec – co także wskazała strona – iż posiada ona kapitał zakładowy na poziomie 1.000.000 zł i wartość środków trwałych w kwocie 3.541,73 zł, a co przede wszystkim za ostatni rok obrotowy, według bilansu, Spółka uzyskała zysk w kwocie 1.345,48 zł. Dysponowanie przez skarżącą Spółkę majątkiem, wielokrotnie przewyższającym wysokość wpisu od skargi, który wynosi 100 zł, w zasadzie wyłączała możliwość przyznanie jej zwolnienia od kosztów. Posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od skargi w sprawie wynosi 100 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, wyniosłaby 100 zł, a wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 100 zł) nie pozwala na uwzględnienie wniosku Spółki. Co także w sprawie nie pozostaje bez znaczenia to okoliczność, iż z powszechnie dostępnych informacji (bazy KRS) wynika, że wspólnicy Spółki prowadzą aktywną działalność poza Spółką. Przykładowo prezes Spółki – P. E. P. pełni także funkcję prezesa w "B" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. posiadając 47 udziałów o wartości 4.700 zł. Natomiast wspólnik A. S. pełni funkcję prokurenta w "C" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibę w Ł.posiadając 1.998 udziałów o łącznej wartości 99.900 zł. Ponadto A. S. jest udziałowcem w kilku innych podmiotach (np. w "D." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. posiada 1.000 udziałów o łącznej wartości 100.000 zł, w "E." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. posiada 1.582 udziały o łącznej wartości 79.100 zł, a w "F" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. posiada 1.400 udziałów o wartości 700.000 zł). A. S. jest także prokurentem w "G." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., "H." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., "I." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z., czy "J." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.. Można od nich zatem wymagać by wskazani udziałowcy wsparli działalność własnej Spółki przez dopłaty lub pożyczkę, tym bardziej że – jak już wyżej wskazano – koszty postępowania przed sądem są na obecnym etapie znikome w stosunku do majątku, którym udziałowcy dysponują. Tym bardziej, że wysokość wpisu odpowiada wartości jednego udziału, który wynosi 100 zł. Konkludując, z opisanych powodów referendarz sądowy uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, o czym orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 245 § 2 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. e.o.