III SA/Łd 494/11

Dnia 13 lipca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące wrzesień – grudzień 2005 roku oraz styczeń i luty 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej B. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 22 kwietnia 2011 roku B. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku określającą jej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od września do grudnia 2005 roku oraz za styczeń i luty 2008 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.244 zł podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Wskazała, że z uwagi na konieczność zaciągnięcia wysokich kredytów na spłatę zobowiązań wynikających z zaskarżonej decyzji kondycja finansowa jej firmy uległa radykalnemu pogorszeniu. Skarżąca zmuszona był zwolnić zatrudnionych pracowników, ograniczyć działalność, a pochodzące z niej wpływy z trudem pozwalają na jej dalsze prowadzenie. Zapłata kosztów sądowych spowoduje brak możliwości utrzymania płynności finansowej firmy. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że B. M. wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowe "B." w zakresie sprzedaży olejów, smarów i płynów. W okresie od stycznia do kwietnia br. działalność ta przyniosła stratę w wysokości 7.349 zł. Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni 63 m2 jest współwłaścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest siedziba jej firmy oraz trzech samochodów: ciężarowego IVECO rocznik 2000 o wartości 14.000 zł, oraz osobowych Fiata Doblo rocznik 2004 wartości 13.500 zł i Mercedesa klasy E rocznik 2001 wartości 23.000 zł. Według oświadczenia wnioskodawczyni miesięczne wydatki eksploatacyjne jej gospodarstwa domowego zamykają się kwotą około 800 zł (czynsz, gaz, energia itp). Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2010 wynika, że działalność gospodarcza podatniczki w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 1.525.603 zł koszty w wysokości 1.335.996 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 189.607 zł. Z nadesłanym deklaracji VAT-7 wynika, że średni miesięczny obrót firmy w okresie od stycznia do maja br. kształtuje się na poziomie blisko 115.000 zł. Obroty te w roku ubiegłym kształtowały się średnio na poziomie 127.000 zł. Dodatkowo skarżąca przedstawiła stosowne dokumenty oraz wyjaśniła, iż w związku z koniecznością spłaty zobowiązań podatkowych wynikających z zaskarżonej decyzji zaciągnęła trzy kredyty bankowe na 127.000 zł, 147.000 zł oraz 100.000 zł. Dwa pierwsze z nich są kredytami odnawialnymi w rachunkach bieżących firmy średnia miesięczna kwota odsetek związanych z ich wykorzystywaniem wynosi odpowiednio 650 zł i 700 zł. Kredyt na 100.000 zł jest spłacany w ratach miesięcznych po 2.560 zł. Dodatkowo skarżąca spłaca kredyt mieszkaniowy na zakup mieszkania dla syna, którego rata miesięczna wynosi 730 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie sprzedaży olejów, smarów i płynów. Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni 63 m2, którego miesięczne koszty utrzymania określiła na kwotę około 800 zł, jest także współwłaścicielką nieruchomości, na której zlokalizowana jest siedziba jej firmy oraz trzech samochodów: ciężarowego IVECO rocznik 2000 o wartości 14.000 zł, oraz osobowych Fiata Doblo rocznik 2004 wartości 13.500 zł i Mercedesa klasy E rocznik 2001 wartości 23.000 zł, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W roku 2010 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągnął przychód w wysokości 1.525.603 zł ponosząc koszty w wysokości 1.335.996 zł finalnie uzyskując dochód rzędu 189.607 zł. W bieżącym roku średni miesięczny obrót firmy w okresie od stycznia do maja kształtuje się na poziomie blisko 115.000 zł. Obroty te więc faktycznie, jak podaje skarżąca, spadły w porównaniu z rokiem ubiegłym kiedy to kształtowały się średnio na poziomie 127.000 zł, jednak nie jest to spadek drastyczny. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wnioskodawczyni zaciągnęła trzy kredyty bankowe na 127.000 zł, 147.000 zł oraz 100.000 zł. Dwa pierwsze z nich są kredytami odnawialnymi w rachunkach bieżących firmy średnia miesięczna kwota odsetek związanych z ich wykorzystywaniem wynosi odpowiednio 650 zł i 700 zł. Kredyt na 100.000 zł jest spłacany w ratach miesięcznych po 2.560 zł. Dodatkowo skarżąca spłaca także kredyt mieszkaniowy na zakup mieszkania dla syna, którego rata miesięczna wynosi 730 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (2.244 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Znacznej wartości majątek, który jest własnością skarżącej oraz wielkość obrotów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej przeczy jej twierdzeniom o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez nią okoliczność ponoszenia strat z prowadzonej działalności gospodarczej, trzeba bowiem mieć na uwadze, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Powyższe wskazuje, że może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, iż działalność ta w chwili obecnej przynosi straty ani fakt licznych zaciągniętych kredytów bankowych. Obecny bowiem spadek obrotów, zwiększenie kosztów działalności wynikające z obsługi zaciągniętych kredytów odnawialnych i związana z tym strata w działalności gospodarczej nie świadczy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. O braku możliwości poniesienia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie nie przesądza także okoliczność spłacania przez skarżącą zaciągniętych kredytów. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów odnawialnych w rachunku bieżącym wskazuje na płynność finansową skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zaciągniętego – jak wyjaśniła skarżąca – w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która generuje stratę. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł, skarżąca będąca przedsiębiorcą i właścicielem znacznej wartości majątku nie należy do tego kręgu podmiotów. Przyznania prawa pomocy nie może natomiast uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.