III SA/Łd 497/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. i Z.M. o wyłączenie sędziów wydziału II i III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi H.M. i Z.M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 307/09, wydanego w sprawie ze skargi H.M. i Z.M. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zwrotu podania p o s t a n a w i a: 1) odmówić wyłączenia sędziów: Moniki Krzyżaniak, Małgorzaty Łuczyńskiej, Ewy Alberciak, Teresy Rutkowskiej i Sławomira Wojciechowskiego; 2) w pozostałej części pozostawić wniosek bez rozpatrzenia. bg Wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 307/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę H.M. i Z.M. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] i [...] w przedmiocie zwrotu podania. Sprawa została rozpoznana przez sąd w składzie trzech sędziów WSA: Monikę Krzyżaniak, Małgorzatę Łuczyńską i Ewę Alberciak. Na wniosek skarżących zostało sporządzone uzasadnienie przedmiotowego wyroku. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. skarżącym zostało przyznane prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła do reprezentowania skarżących adwokata J.S., któremu małżonkowie udzielili pełnomocnictwa (karty 89-90 akt sprawy sygn. akt III SA/Łd 307/09). Wymieniony adwokat nie sporządził skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku, natomiast w dniu 29 grudnia 2009 r. złożył do akt opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 8.784 zł. Postanowieniem z dnia 5 października 2010 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt III SA/Łd 497/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym w osobie Sędziego NSA Teresy Rutkowskiej odrzucił skargę małżonków M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 307/09. Z uzasadnienia wymienionego postanowienia wynika, że w dniu 4 sierpnia 2010 r. H.M. i Z.M wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 25 sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżących – adwokat J.S. został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi o wznowienie postępowania przez wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, przyczyn wznowienia oraz złożenia odpisu skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 1 września 2010 r. W dniu 8 września 2010 r. pełnomocnik skarżących przedłożył pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie Sądu. Odnosząc się do zagadnienia zachowania terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania stwierdził, iż "nie upłynął jeszcze termin do wznowienia postępowania, określony w art. 146 § 1 k.p.a.", w kwestii natomiast wykazania przyczyn wznowienia podał, iż "przyczyną wznowienia postępowania jest ujawnienie dowodów, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, które okazały się fałszywe". Sąd ocenił, że strona skarżąca nie uzupełniła braków skargi o wznowienie postępowania i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 i art. 47 § 1 oraz art. 280 w zw. art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących. W dnia 27 października 2010 r. skarżący złożyli do akt sprawy pismo, w którym podnieśli, że pełnomocnik – adwokat J.S. nie wniósł kasacji od wyroku z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 307/09, a zatem działał na szkodę małżonków. Oświadczyli, że składając skargę z dnia 29 grudnia 2009 r. zamierzali w ich wypowiedzieć pełnomocnictwo wymienionemu adwokatowi. Zarzucili że Sąd nie odczytał ich intencji i nie zostali wezwani do wypowiedzenia się, czy wymieniony adwokat jest ich pełnomocnikiem. W ostatnim akapicie pisma wnieśli o wyłączenie Wydziału III argumentując, że w wydziale tym pracuje sędzia Sławomir Wojciechowski, który działał na ich szkodę wydając w 2003 r. wyrok jako sędzia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi. Zarządzeniem z dnia 3 listopada 2010 r. doręczono skarżącym odpis postanowienia z dnia 5 października 2010 r. wraz z pouczeniem o terminie i trybie zaskarżenia tego orzeczenia. Pod datą 26 października 2010 r. skarżący sporządzili kolejne pismo, oznaczone jako "Sprzeciw. Skarga o wznowienie postępowania", w którym domagają się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 5 października 2010 r. i wznowienia postępowania z ich udziałem. W powyższym piśmie ponownie sformułowano wniosek o wyłączenie Wydziału III ze względu na osobę sędziego Sławomira Wojciechowskiego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 5 listopada 2010 r. skarżący zostali wezwani do wymienienia z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek o wyłączenie i podania przyczyn wyłączenia. Ponadto zostali poinformowani, że sędzia Sławomir Wojciechowski nie orzeka w Wydziale III. W odpowiedzi w piśmie z dnia 11 listopada 2010 r. małżonkowie wyjaśnili, że powzięli informację, iż sędzia Sławomir Wojciechowski jest wiceprzewodniczącym wydziału II i dlatego podtrzymują wniosek o jego wyłączenie oraz dodatkowo wnoszą o wyłączenie sędziów tego wydziału II. Zdaniem skarżących wymieniony sędzia jest zainteresowany wynikiem spraw, które zainicjowali przed tutejszym sądem. Zarzucili, że sędzia Sławomir Wojciechowski w wyroku z dnia 13 marca 2003 r. sygn. akt II C 563/02 podał nieprawdę, wbrew dowodom i faktom. Małżonkowie wnieśli także o wyłączenie sędziów wydziału III w tym sędziego NSA Teresy Rutkowskiej. Wyjaśnili, że skoro wymieniony sędzia jest wiceprzewodniczącym wydziału III, to pozostali pracujący w tym wydziale sędziowie są zależni wobec przełożonego. Po przekazaniu sprawy do wydziału I zrządzeniem z dnia 26 listopada 2010 r. skarżący zostali wezwani do sprecyzowania swojego wniosku o wyłączenie sędziów wydziału II i III przez ich wymienienie imion i nazwisk sędziów których dotyczy wniosek oraz wskazania i uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia dotyczących każdego z sędziów. W odpowiedzi z dnia 13 grudnia 2010 r. skarżący wyjaśnili, że sędzia Teresa Rutkowska oraz adwokat J.S. działali na niekorzyść skarżących. Popełniła uchybienie procesowe polegające na wydaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2010 r. postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego, rozpoznając tym samym skargę pod względem formalnym i merytorycznym, do czego nie była, zdaniem skarżących, uprawniona. W ocenie skarżących w ten sposób zostali pozbawieni prawa do obrony i prawa do jawnego rozpoznania skargi, co z kolei uniemożliwiło im ujawnienie naruszeń prawa przez sędziego Sławomira Wojciechowskiego. W punkcie trzecim pisma wnieśli o wyłączenie sędziów, którzy rozpoznawali i wydali wyrok w sprawie oznaczonej sygn. akt III SA/Łd 307/09, tj. Moniki Krzyżaniak, Małgorzaty Łuczńskiej i Ewy Alberciak. W ocenie skarżących wymienieni sędziowie pominęli bardzo istotny dowód mający wpływ na wynik sprawy i wydany wyrok. W konsekwencji wyrok zawiera nieprawdę. Zdaniem skarżących opisane zachowanie sędziów jest nieetyczne, stronnicze, wbrew powinnościom i powołaniu zawodu sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żądanie wyłączenia sędziów: Moniki Krzyżaniak, Małgorzaty Łuczńskiej i Ewy Alberciak, Teresy Rutkowskiej nie mogło zostać uwzględnione, bowiem wymienieni sędziowie podlegają wyłączeniu z mocy samego prawa. W konsekwencji pomimo oddalenia wniosku w tym zakresie skarżący w istocie osiągnęli cel jaki zamierzali osiągnąć wnosząc o wyłączenie wymienionych sędziów. Wyjaśnić należy, że wyłączenie sędziów następuje po pierwsze z mocy samego prawa, a po drugie na żądanie sędziego lub na wniosek strony skarżącej. Różnica pomiędzy wyłączeniem sędziego z mocy prawa, a wyłączeniem na wniosek sprowadza się do podstawy wyłączenia. W przypadku wyłączenia z mocy prawa podstawą jest przepis ustawy, zaś podstawą wyłączenia na wniosek strony, jest postanowienie sądu. Przyczyny wyłączenia sędziów z mocy prawa zostały wymienione w art. 18 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 18 § 3 p.p.s.a. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. W oparciu o cytowany przepis wyłączeniu z mocy prawa, od rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, podlegają sędziowie: Monika Krzyżaniak, Małgorzata Łuczńska i Ewa Alberciak. Wymienieni sędziowie tworzyli skład sądu, który brał udział w wydaniu orzeczenia w sprawie III SA/Łd 307/09, objętego skargą o wznowienie postępowania. Mając na uwadze, iż wymieni sędziowie pozostają wyłączeni od rozpoznania skargi o wznowienie postępowania z woli prawodawcy, wniosek o ich wyłączenie jest zbędny i bezprzedmiotowy w potocznym rozumieniu tego słowa. W tym wypadku to ustawodawca podjął decyzję o wyłączeniu sędziów od rozpoznania sprawy, zatem wydawanie przez sąd postanowienia o wyłączeniu byłoby zbędne i stanowiłoby naruszenie prawa. Wniosek o wyłączenie sędziego Sławomira Wojciechowskiego jest w ocenie Sądu oczywiście niezasadny. Uzasadniając ów wniosek skarżący podnieśli, że wymieniony sędzia jest zainteresowany wynikiem spraw toczących się przed tutejszym sądem. Podali, że sędzia Sławomir Wojciechowski będąc sędzią sądu powszechnego rozpoznawał sprawę skarżących i wyroku z dnia 13 marca 2003 r. (sygn. akt II C 563/02), który zapadł w tej sprawie napisał "nieprawdę wbrew dowodom i faktom" (pismo z dnia 11.11.2010 r. – karta 39 akt sądowych). Skarżący konsekwentnie podtrzymują wniosek o wyłączenie wymienionego sędziego pomijając całkowicie okoliczność, iż sędzia Sławomir Wojciechowski nie orzeka w wydziale III WSA w Łodzi, który zgodnie z wewnętrznym podziałem spraw, jest właściwy w niniejszej sprawie. W konsekwencji nawet gdyby przyjąć, że wskazane przez skarżących okoliczności mogą wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie skargi o wznowienie postępowania, to w sytuacji gdy ów sędzia orzeka w innym wydziale, żądanie jego wyłączenia od rozpoznania sprawy jest oczywiście bezzasadne, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia zachowania bezstronności sądu. Podkreślić należy, że skarżący byli poinformowani, że sędzia Sławomir Wojciechowski nie pracuje w wydziale III tutejszego sądu. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego Teresy Rutkowskiej, Sąd miał na uwadze, iż argumenty wskazane przez wnioskodawców nie odpowiadają ustawowej przesłance wyłączenia sędziego. Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z cytowanego przepisu wynika, że wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy ustawy, w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 18 p.p.s.a. (wyłączenie bezwzględne), ale również na wniosek strony lub sędziego w sytuacji zaistnienia okoliczności w nim wskazanych (wyłączenie względne). Przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie przywołanego przepisu jest wystąpienie takich okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie. Oznacza to, że będą to wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do bezstronności sędziego. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawcy wskazali, że sędzia Teresa Rutkowska wina zostać wyłączona od rozpoznawania sprawy, bowiem działała na niekorzyść skarżących. Działanie to polegało na odrzuceniu wniesionej przez małżonków skargi o wznowienie postępowania, do czego wymieniona sędzia nie miała, zdaniem skarżących uprawnień. W ocenie Sądu powyższa argumentacja w najmniejszym stopniu nie wskazuje na wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może zastępować środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Skoro skarżący są przekonani, że postanowienie Sądu z dnia 5 października 2010 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, jest nieprawidłowe i narusza prawo, to winni byli wnieść skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, o czym zostali pouczeni. Podniesione przez stronę zarzuty dotyczące rzekomego naruszenia prawa i braku uprawnień sędziego do wydania orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, nie mogą stanowić okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o wyłączenie sędziego i przedmiotu oceny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. W takiej sytuacji rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego sąd oceniałby faktycznie legalność własnego orzeczenia, podczas gdy do dokonywania tego rodzaju oceny właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze charakter okoliczności, które skarżący podnieśli jako uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego Teresy Rutkowskiej, Sąd uznał za zbędne składanie przez wymienionego sędziego wyjaśnień w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a. Ich treść sprowadzałyby się w istocie do objaśniania podstaw prawnych i kompetencji sądu do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do zgłaszanych przez stronę skarżącą żądań wyłączenia innych sędziów wydziału II i III, Sąd stwierdził, że wobec niewykonania wezwania do wskazania z imienia i nazwiska sędziów których dotyczy wniosek oraz przede wszystkim zaniechania podania jakichkolwiek przyczyn uzasadniających wyłączenie sędziów tych wydziałów, wniosek w tym zakresie należy pozostawić bez rozpatrzenia. Sąd ocenił, że uzasadnienie żądania wyłączenia wszystkich sędziów wydziału II i III ograniczające się do twierdzenia, że sędziowie tych wydziałów są podlegają służbowo przewodniczącym tych wydziałów, jest niewystarczające i nie uzasadnia wyłączenia sędziów. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Podobny zapis znajduje się w art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do § 21 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) Przewodniczący wydziału kieruje wydziałem oraz wykonuje, w zakresie zadań wydziału, czynności prezesa sądu określone w § 19 ust. 1 pkt 3-11. Do obowiązków przewodniczącego wydziału orzeczniczego należy ponadto: 1) przekazywanie spraw do załatwienia sędziom, stosownie do szczegółowych ustaleń kolegium sądu; 2) przeprowadzanie losowania składów orzekających; 3) wyrażanie zgody na przejrzenie akt sprawy osobom niebędącym stroną w postępowaniu, które wykażą uzasadnioną potrzebę przejrzenia akt; 4) nadzór nad wyznaczaniem terminów posiedzeń przez sędziów; 5) kontrola zasadności odraczania rozpraw oraz biegu spraw, w których postępowanie jest przewlekłe; 6) kontrola terminowości sporządzania uzasadnień orzeczeń; 7) sprawdzanie co najmniej raz na miesiąc ksiąg i innych urządzeń biurowych oraz czynności wykonywanych w sekretariacie, a także wydawanie stosownych zarządzeń. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., w związku z art. 19 i art. 18 p.p.s.a. orzekł jak punkcie pierwszym postanowienia, natomiast na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w punkcie drugim. bg