III SA/Łd 500/18

Dnia 4 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 46 ust 2 pkt 3 i art. 47 ust 3 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] roku nr [...] o odmowie udostępnienia danych adresowych B.W. z rejestru mieszkańców Miasta [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda [...] wskazał, że w dniu 23 stycznia 2018 roku do Urzędu Miasta [...] wpłynął wniosek J.M. o udostępnienie mu adresu i daty zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy B.W. Wnioskodawca uzasadniając potrzebę uzyskania danych wskazał: "Chciałbym się raz jeszcze spotkać przyjacielsko, m. in. by uzyskać wiadomości o bracie". Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta [...] odmówił udostępnienia wnioskowanych danych, wskazując, że B.W. w wyznaczonym przez organ terminie nie dokonała wyrażenia zgody na udostępnienie jej danych, co zgodnie z treścią wezwania organ I instancji uznał za brak zgody. W związku z powyższym zaistniała przesłanka do odmowy udostępnienia wnioskowanych danych. Na powyższą decyzję J.M. wniósł odwołanie. Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego organ II instancji uznał, że odwołanie nie może zostać uwzględnione. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o ewidencji ludności, tj. art. 46 ust 2 oraz art. 47 ust 1 i 3 ww. ustawy. Organ II instancji zważył, że o ile należy uznać, że wnioskodawca wykazał posiadanie interesu faktycznego w pozyskaniu tych danych, to dla umożliwienia realizacji żądania wnioskodawcy musiał zostać spełniony jeszcze ustawowy warunek uzyskania zgody ww. osoby o udostępnienie jej danych, który nie został wypełniony, albowiem B.W. w wyznaczonym przez organ I instancji terminie nie wyraziła zgody na udostępnienie swoich danych osobowych wnioskodawcy, co obligowało do wydania przez organ decyzji odmawiającej udostępnienia J.M. żądanych danych. Skargę na powyższą decyzję wniósł J.M., wnosząc o jej uchylenie i zlecenie powtórzenia procedury w sprawie jego wniosku o udostępnienie danych adresowych B.W., w sposób, który rzeczywiście gwarantowałby rozpoznanie jej woli. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ustalenia woli obywatela w sprawie będącej przedmiotem działania urzędów powinno dokonać się z należytą starannością i troską o ustalenie stanu faktycznego stanu rzeczy. Twierdzenia zaś obu urzędów tj. Prezydenta Miasta [...] oraz Wojewody [...], że B.W. nie wyraziła zgody na udostępnienie swoich danych adresowych opierają się na bardzo kruchych podstawach. Nie ma bowiem pewności, czy osoba, której wniosek dotyczy odebrała pismo organu administracji osobiście, a zatem czy w ogóle i w jakim terminie do niej dotarło. Pewne jest tylko to, że woli swojej na piśmie nie wyraziła, zatem twierdzenie, że nie wyraziła zgody jest tylko domysłem obu urzędów. Skarżący podniósł również, że zastrzeżenia te, które przedstawił w piśmie odwoławczym z dnia 7 marca 2018 roku zarówno Prezydent, jak i Wojewoda pominął milczeniem, z czego wnosi, że się z nimi zgadzają. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie z dnia 4 września 2018 roku J.M. złożył do protokołu pismo "Oświadczenie", wyjaśniające powody wystąpienia do organu o udostępnienie danych osobowych B.W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa przez organ odwoławczy. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] roku, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] roku o odmowie udostępnienia J.M. danych adresowych B.W. z rejestru mieszkańców Miasta [...]. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 656 ze zm.). Zgodnie z art. 46 ust 1 ww. ustawy dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań udostępnia się następującym podmiotom: 1) organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze; 2) Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Więziennej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Służbie Celno-Skarbowej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Ochrony Państwa, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim); 3) komornikom sądowym - w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 4) (uchylony); 5) państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach; 6) Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych. 2. Dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Według art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy podmiotom, o których mowa w art. 46, udostępnia się dane jednostkowe, na ich wniosek złożony w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Dane te są przekazywane, w zależności od żądania wnioskodawcy, w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Ust 2 stanowi zaś, że dane jednostkowe udostępnione na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, nie mogą być wykorzystane w innym celu niż wskazany w tym wniosku. W ust 3 czytamy, że organ rozpatrujący wniosek, o którym mowa w ust. 1, odmawia w drodze decyzji administracyjnej udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Jak wynika zatem z treści cytowanych przepisów warunkiem udostępnienia danych na podstawie przytoczonego przepisu art. 46 ust 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności jest wykazanie interesu faktycznego oraz uzyskanie zgody osoby, której te dane dotyczą. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy brak spełnienia jednego z warunków określonych w tym przepisie stanowi przeszkodę do udostępnienia wnioskodawcy żądanych danych. Wskazać w tym miejscu należy, że przez interes prawny należy rozumieć obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej skonkretyzowanego podmiotu. Zatem oparcie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności na kategorii interesu prawnego oznacza, że wnioskujący powinien swe żądanie powiązać z takim przepisem prawa, którego obowiązywanie uzasadnia udostępnienie danych osobowych, przetwarzanych w rejestrach ewidencji ludności. Chodzi o sytuację, gdy nabycie uprawnienia lub nałożenie obowiązku natury prawnej jest uzależnione od uzyskania informacji o danych osób fizycznych. Przy czym nie ma znaczenia, z jakiego rodzaju źródła wynika dla wnioskodawcy potrzeba ochrony. Z kolei interes faktyczny, jest to nieznajdująca oparcia w przepisach prawa potrzeba, której zaspokojenia od władzy publicznej oczekuje określony podmiot, domagając się podjęcia przez organ tej władzy oznaczonych czynności prawnych lub faktycznych. Przepis art. 46 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy jest przykładem regulacji, pozwalającej obywatelowi skutecznie żądać od administracji podjęcia pewnych działań mimo braku podstawy materialnoprawnej takiego żądania. Wnioskodawca wykaże interes faktyczny, jeżeli określi we wniosku cel, którego realizacja zależy od udostępnienia danych oznaczonej osoby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2017 roku, II SA/Wr 331/17, Lex numer 2428674). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę doszedł do przekonania, że organy obu instancji trafnie uznały, że wnioskodawca legitymował się interesem faktycznym. W takiej sytuacji, aby mogło jednak dojść do udostępnienia danych osobowych ww. osoby, konieczne było uzyskanie jej zgody. Zgoda osoby wyłącza odpowiedzialność organu za udostępnienie danych osobowych osobom nieuprawnionym. Innymi słowy, wyrażenie zgody powoduje, że wnioskujący staje się uprawnionym do uzyskania informacji objętych ewidencją ludności. Tymczasem jak wynika z akt sprawy administracyjnej B.W. nie wyraziła zgody na udostępnienie swoich danych J.M. Brak było przy tym jakichkolwiek podstaw do kwestionowania ustaleń organów w tym zakresie Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie ponad wszelką wątpliwość wynika, że organ administracji zwrócił się do B.W o wyrażenie zgody na udostępnienie jej danych adresowych J.M. W wezwaniu tym zawarto również pouczenie, że nieuzyskanie zgody na udostępnienie danych adresowych w wyznaczonym 14 dniowym terminie uznaje się za brak takowej zgody. Wezwanie to było zgodne z trybem uzyskiwania zgody na udostępnienie danych, które normują przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 października 2011 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, rejestru zamieszkania cudzoziemców i rejestru PESEL oraz trybu uzyskiwania zgody na udostępnienie danych po wykazaniu interesu faktycznego (Dz. U. 2016 r., poz. 836). Zawierało bowiem termin, w którym osoba, do której wystąpiono, powinna udzielić odpowiedzi, wraz ze wskazaniem, że jego niedotrzymanie będzie skutkować odmową udzielenia zgody na udostępnienie danych jednostkowych. Wskazać przy tym należy, że zarówno wystąpienie, jak i zgoda muszą przybrać formę pisemną. Zapisy rozporządzenia determinują sposób doręczenia wystąpienia o zgodę, a mianowicie drogą pocztową przez operatora publicznego lub innego operatora pocztowego w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe, za pokwitowaniem. Wyłączona zatem została droga komunikacji elektronicznej w tym zakresie (np. skorzystanie z poczty elektronicznej). To samo dotyczy nadesłania odpowiedzi. Zgoda podmiotu, którego dane dotyczą, musi być udzielona na piśmie opatrzonym własnoręcznym podpisem osoby, do której wystąpiono. Zgoda powinna być wyrażona jasno i konkretnie. Nie ma możliwości wyrażenia zgody w sposób domniemany lub dorozumiany z oświadczenia woli innej treści. Przepisy nie wymagają uzasadniania odmowy udzielenia zgody (...) Nieudzielanie odpowiedzi w ogóle bądź udzielenie jej po terminie traktowane będzie jako odmowa udzielenia zgody na udostępnienie danych skutkująca w konsekwencji odmową udostępnienia danych wnioskującemu podmiotowi legitymującemu się interesem faktycznym (Biernat Krzysztof i in., Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, Opublikowano: LEX 2013). Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, przedmiotowe wezwanie B.W. odebrała osobiście w dniu 5 lutego 2018 roku, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych i w zakreślonym 14 dniowym terminie nie odpowiedziała ona na wezwanie organu. Tym samym milczenie B.W. tworzyło domniemanie braku zgody na udostępnienie jej danych adresowych. Wobec tego Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności, ponieważ nie została spełniona przesłanka wyrażenia zgody, o której mowa w art. 46 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. D.Cz.