III SA/Łd 517/06
WyrokWSA w Łodzi2007-03-20
Skład orzekający: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy celne prawidłowo wznowiły postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, uchylając ją i określając nową kwotę długu celnego, nie wskazując w uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania konkretnych przesłanek z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu celnego, uznając, że organy celne naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 122 i art. 243 § 2 oraz art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6. Organy nie wskazały w uzasadnieniu postanowienia o wznowieniu postępowania konkretnych nowych dowodów lub istotnych okoliczności faktycznych, które były podstawą wznowienia, co stanowi istotną wadę decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego uchylającą poprzednią decyzję i określającą nową kwotę długu celnego w wysokości 11.375,00 PLN. Kwestionowano preferencyjne pochodzenie samochodu ciężarowego z Niemiec, na podstawie którego zastosowano obniżoną stawkę celną. Po negatywnej weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 przez niemieckie władze celne, organ celny zastosował autonomiczną stawkę celną. Skarżący zarzucał błędy w ustaleniu wartości celnej i naliczeniu cła, a także kwestionował prawidłowość wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. i postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego T.K. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącego T.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj.Dz.U.z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny ( tj.Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), art. 13, 16, 21 i 32 Protokołu 4 do Układu Europejskiego, dotyczącego definicji "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Oświadczenia Rządowego z dnia 30 kwietnia 2003 r. w sprawie wejścia w życie Decyzji nr 1/2003 Rady Stowarzyszenia UE-RP z dnia 25 lutego 2003 r. zmieniającej Protokół 4 do Układu Europejskiego , dotyczący definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (Dz.U. z 2003 r. Nr 217, poz. 2126), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz.U. z 2004, Nr 68, poz. 623 ze zm.) oraz na podstawie § 233 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. z 2001 r., Nr 117, poz. 1250 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. uchylającą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej określenia kwoty długu celnego, określającą nową kwotę długu celnego w wysokości 11.375,00 PLN, powiadamiającą o zarejestrowaniu powyższej kwoty długu celnego i wzywającą do zapłaty długu celnego w ustalonej kwocie.
Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny:
Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki VOLKSWAGEN TRANSPORTER nr nadwozia: [...], nr silnika [...], rok produkcji 2000, zaklasyfikowany do podpozycji [...] taryfy celnej importowej na warunkach zadeklarowanych przez importera w zgłoszeniu celnym, ze stawką celną obniżoną zastosowaną w oparciu o świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] z dnia [...] wystawione przez niemieckie władze celne i potwierdzające preferencyjne pochodzenie samochodu z Niemiec.
Po przyjęciu zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, organ celny przystąpił do jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów. Wątpliwości organu celnego wzbudziła zadeklarowana wartość celna samochodu. Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. ustalił wartość celną samochodu na kwotę 32.500 PLN.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., działając na podstawie art. 241 § 1, art. 243 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] .
Pismem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. zwrócił się do niemieckich organów celnych z wnioskiem o zweryfikowanie dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] z dnia [...] załączonego do zgłoszenia celnego. Weryfikacja miała na celu sprawdzenie autentyczności dowodu pochodzenia oraz prawidłowości danych w nim zawartych.
Z uwagi na oczekiwanie na odpowiedź niemieckich władz celnych wznowione postępowanie zostało więc zawieszone postanowieniem z dnia [...] nr [...].
W dniu [...] wpłynęło pismo z Niemiec nr [...] z dnia [...] Centralnego Urzędu Pochodzenia Towarów w M. z wynikiem weryfikacji dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...] z dnia [...] wraz z oryginałem tego świadectwa. W powyższym piśmie władze celne Niemiec stwierdziły, iż dowód pochodzenia EUR. 1 nr [...] został wystawiony na samochód ciężarowy polskiego pochodzenia w ramach Protokołu 4 UE-Polska, jednak w polu 4 prawidłowy zapis to: POLSKA. Na odwrocie tego dokumentu w polu 14 potwierdzono, iż świadectwo było wystawione przez wskazany Urząd Celny i, że informacje w nim zawarte są rzetelne oprócz pola 4.
Z uwagi na to, iż weryfikacja dowodu pochodzenia okazała się negatywna, tzn. ujawniła stan faktyczny i prawny odmienny od zadeklarowanego przez stronę w zgłoszeniu celnym, Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. po podjęciu postępowania z urzędu wydał decyzję nr [...] z dnia [...] w której uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej kwoty długu celnego oraz określił tę kwotę w wysokości 11.375,00 PLN. Do obliczenia kwoty długu zastosowano stawkę autonomiczną w wysokości 35 % od wartości celnej pojazdu uwzględniając fakt, iż sprowadzony samochód jest towarem polskiego pochodzenia, co oznacza, że nie ma podstaw do preferencyjnego zastosowania obniżonej stawki celnej 0% przewidzianej dla towarów pochodzących z UE.
Od powyższej decyzji T.K. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie została już wydana decyzja z dnia [...] . Ustalając w tej decyzji wartość sprowadzonego pojazdu w kwocie 32.500 złotych, czyli pomniejszonej tylko o podatek VAT, organ celny tym samym potwierdził preferencyjne pochodzenie towaru i zastosowanie stawki 0%. Wyliczając cło według stawki 35% w zaskarżonej decyzji organ celny naliczył więc cło od cła, bowiem nie uwzględniając preferencji, ustalając wartość celną organ celny winien pomniejszyć kwotę 32.500 złotych o cło, podatek VAT i marżę handlową minimum 10%. Tak ustalona wartość wynosiłaby 21.886 złotych.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz argumentami strony zawartymi w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądań importera i uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. prawidłowo rozstrzyga o zastosowaniu autonomicznej stawki celnej dla wymiaru długu celnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego – cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 17 grudnia 2002 r. ustanowiła Taryfę celną (Dz.U. Nr 226, poz. 1885 ze zm.), gdzie określono obniżone stawki celne dla towarów pochodzących z krajów lub grup krajów, z którymi Rzeczypospolita Polska zawarła umowy o wolnym handlu.
Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów, także przepisy Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej po łącznym spełnieniu następujących warunków:
- określenia takich stawek w taryfie celnej stanowiącej załącznik do powyższego rozporządzenia,
- bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Unii Europejskiej lub w tranzycie przez inne terytorium pod warunkiem, że spełnione zostaną wymogi określone w art. 13 Protokołu Nr 4,
- udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towarów dowodem pochodzenia określonym w art. 16 Protokołu Nr 4 ( w postaci świadectwa przewozowego EUR. 1 lub deklaracji eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji).
Zgłoszenie towaru do procedury celnej stanowi czynność materialno-techniczną, polegającą na samookreśleniu przez zgłaszającego jego zobowiązania wobec Skarbu Państwa z tytułu należności celnych od dokonanego obrotu towarowego z zagranicą.
Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą, na warunkach zadeklarowanych przez importera w zgłoszeniu.
Jak wynika z akt sprawy, na podstawie dokumentu SAD strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki Volkswagen Transporter, rok produkcji 2000, wnioskując w polach 47 SAD o zastosowanie na zaimportowany towar stawki celnej obniżonej. Załącznik do zgłoszenia celnego stanowiło świadectwo przewozowe EUR.1 z dnia [...] , potwierdzające preferencyjne pochodzenie samochodu z Unii Europejskiej.
Po uzyskaniu od niemieckich władz celnych negatywnego wyniku weryfikacji załączonego do zgłoszenia celnego świadectwa przewozowego EUR. 1 Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. zasadnie określił kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości 35% od wartości celnej towaru przewidzianej dla towarów dla których można ustalić kraj lub region pochodzenia towaru. Potwierdzone polskie pochodzenie sprowadzonego samochodu uzasadniało więc zastosowanie autonomicznej stawki celnej. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i określił tę wartość w oparciu o metodę ostatniej szansy posiłkując się informacjami zawartymi w wyspecjalizowanym katalogu EUROTAX w wysokości 32.500 PLN. Powyższej decyzji strona nie zaskarżyła. Zmiana wartości celnej pojazdu nie spowodowała w tamtym przypadku zmiany kwoty długu celnego z uwagi na przyjętą na podstawie świadectwa przewozowego EUR.1 stawkę celną obniżoną. Natomiast zaskarżona decyzja uchyliła poprzedzającą ją decyzję w części określenia kwoty długu celnego przyjmując do jej ustalenia stawkę celną autonomiczną z uwagi na negatywny wynik weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1, który wiąże polskie organy celne.
T.K. wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] , do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W uzasadnieniu swej skargi skarżący argumentował, iż miał prawo do zastosowania obniżonej stawki celnej, gdyż posiadał świadectwo przewozowe EUR.1 potwierdzające preferencyjne pochodzenie samochodu z UE, które zostało wystawione przez eksportera niemiecką firmę A, a potwierdzone za zgodność danych przez niemiecki urząd celny w D. W decyzji ostatecznej z dnia [...] organ zakwestionował tylko wartość celną sprowadzonego towaru, nie podważył zaś wiarygodności dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru. Oprócz tego skarżący posiada jeszcze zaświadczenie z B nr [...] z [...] , w którym określono nazwę i adres producenta przedmiotowego pojazdu jako Volkswagen AG D-38436 W. Niemcy.
W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie została już wydana decyzja nr [...] z [...] , w uzasadnieniu której organ zakwestionował tylko wartość sprowadzonego z Niemiec pojazdu. Gdyby więc wówczas wartość pojazdu zweryfikowano wg. wartości netto, czyli wartości bazowej z Eurotax pomniejszonej o cło, podatek VAT i marżę handlową – min. 10 %, to pierwsza decyzja byłaby bezpodstawna, bo wartość netto wynosiłaby 21.886,00 PLN. Przyjmując do weryfikacji wartość z pierwszej decyzji 32.500 PLN, czyli pomniejszonej tylko o podatek VAT zdaniem skarżącego potwierdza się preferencyjne pochodzenie towaru i zastosowanie stawki "0". Zastosowanie w decyzji nr [...] podstawy wyliczeń z decyzji nr [...] i wyliczenia cła od tej podstawy potwierdza także preferencyjne pochodzenie i jest błędne, gdyż powoduje naliczenie cła od cła zawartego w kwocie 32.500 zlotych. Zdaniem skarżącego Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. w swojej decyzji nr [...] powinien również dokonać nowej kalkulacji tzn. od wartości 32.500 PLN odliczyć 35 % wartości cła oraz odliczyć 10 % marży handlowej, co dawałoby wartość pojazdu w wysokości 21.885,00 PLN, a to wykazywałoby, że wartość jego faktury nie była zaniżona, do czego organ odwoławczy nie ustosunkował się w swojej decyzji z dnia [...].
Również wynik rozkodowania przedmiotowego pojazdu ([...]) jest błędny, gdyż pojazd skarżącego to furgon, a nie EuroVan, rodzaj paliwa, to diesel, a nie benzyna, kraj producenta-Niemcy, lokalizacja fabryki-P., Polska. Skarżący zarzucił organom celnym, iż weryfikacja została dokonana na podstawie nieprawdziwych danych, bowiem o kraju pochodzenia nie przesądza kraj montażu. Przedmiotowy pojazd został zmontowany w Polsce, ale części użyte do tego montażu były według informacji uzyskanych od Volkswagen Polska sp. z o.o. w P., w minimum 60 % pochodzenia niemieckiego, czyli kraj pochodzenia powinien być Niemcy (protokół 4 do Układu Europejskiego),
T.K. wskazał, iż w wyniku zaistniałej sytuacji, czyli uznania przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. przedmiotowego towaru [...] za towar pochodzenia polskiego wystąpił o zmianę procedury celnej z 4000 na 4010 t.j. przywozu powrotnego do kraju. Jednak w dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydał decyzję nr [...] w której odmówił uznania wyżej wymienionego samochodu za towar powracający. W uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, że samochód [...] nie może być uznany za towar krajowy, gdyż nie ma pochodzenia polskiego i nie spełnia warunków powrotnego przywozu. Zdaniem skarżącego zaistniała sytuacja jest absurdalna i przeczy wcześniejszym decyzjom o nr [...] i [...], w których samochód ten uznany został za produkt pochodzenia polskiego, nie uznając preferencji unijnych, czyli pochodzenia niemieckiego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Odnosząc się do zarzutu bezpodstawności wydanej decyzji z uwagi na fakt, iż w sprawie była już wydana decyzja z dnia [...] organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja ta dotyczyła ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu, a nie kwoty długu celnego. Ustalona wartość celna sprowadzonego samochodu w kwocie 32.500 złotych, nie była przez skarżącego kwestionowana , a decyzja ją ustalająca w braku odwołania strony stała się ostateczna. Zaś zaskarżona decyzja uchyliła poprzednią decyzję ostateczną tylko w zakresie kwoty długu celnego, w konsekwencji zastosowania autonomicznej stawki celnej w wysokości 35% od ustalonej wartości celnej w kwocie 32.500 zł. Nie miało też miejsca naliczenie cła od cła bowiem w tak ustalonej wartości celnej (32.500 zł) cło nie było zawarte. Zdaniem organu przyjęcie w pierwszej decyzji wartości 32.500 PLN, nie potwierdza preferencyjnego pochodzenia towaru i prawidłowości zastosowanej stawki "0", bowiem pojęcie wartości celnej jest pojęciem odrębnym od pochodzenia towaru.
Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego rozkodowania numeru VIN zaimportowanego pojazdu, organ odwoławczy przyznał, iż w przypadku przedmiotowego pojazdu wybrano nieprawidłowy rodzaj nadwozia, ale błąd w rozkodowaniu numeru VIN nie ma wpływu na wynik weryfikacji dowodu pochodzenia.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił również, iż pojęcie "towar krajowy" i "pochodzenie towaru" rozstrzygają o różnych kwestiach.
Określenie "towar krajowy" oznacza status tego towaru. Status natomiast zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w Nowym Słowniku języka polskiego Wydawnictwa PWN – oznacza stan prawny, w tym przypadku towaru oraz związane z nimi obowiązki i przywileje. Status celny oznacza określenie towaru jako towaru krajowego bądź niekrajowego. Status towaru związany jest z miejscem, gdzie towar ten znajduje się np. towar przywieziony spoza polskiego obszaru celnego i dopuszczony do obrotu w Polsce będzie posiadał status towaru krajowego.
Z kolei pochodzenie towaru jest niezależne od tego miejsca. Pochodzenie towaru oznacza przynależność ekonomiczną towaru do danego kraju. Określa się je badając czy towar spełnia reguły pochodzenia. Reguły te są to specyficzne wymogi technologiczno-ekonomiczne, których spełnienie i udokumentowanie pozwala określić przynależność ekonomiczną towaru do danego kraju lub obszaru wolnego handlu i równocześnie pozwala udowodnić, że towar ten spełnia te reguły (warunki), podlegając tym samym preferencyjnemu traktowaniu.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organy celne podczas odprawy celnej nie zakwestionowały przedłożonych dokumentów m.in. załączonego dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1 organ podniósł, iż przyjęcie przez organ celny w chwili dokonania zgłoszenia celnego, iż zgłoszony do odprawy celnej dowód pochodzenia jest prawidłowy, nie wyklucza późniejszej weryfikacji danych wynikających ze zgłoszenia i dołączonych do niego dokumentów. Strona musi się liczyć z możliwością weryfikacji zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów w ciągu 3 lat od jego przyjęcia przez organ celny (art. 65 § 5 Kodeksu celnego), a tym samym z sytuacją, że w wyniku takiej weryfikacji organ określi wobec importera obowiązek celny w postaci zapłaty cła w kwocie wyższej, niż pierwotnie ustalona. Negatywny wynik weryfikacji przedłożonego świadectwa przewozowego EUR. 1 był dla organów celnych wiążący i nie może być podważony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów aniżeli w niej podniesione.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U. nr 153 poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Podkreślenia wymaga fakt, iż zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. m.in. na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 241 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz., 60 ze zm.) dalej O.p.
Zgodnie z art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132;
4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji;
8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;
9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;
10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;
11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji.
W świetle art. 241 § 1 O.p. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.
Jak zaś wynika z art. 243 § 1 O.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).
Zgodnie z normą wynikającą z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie.
W tym miejscu godzi się podnieść, że instytucja wznowienia postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 128 O.p.). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania. Tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której wznowienie postępowania następuje z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony. Wykładnia rozszerzająca nie dałaby się pogodzić w tym wypadku z zasadą praworządności. Uwzględniając przyjęte powyżej reguły interpretacyjne, należy dojść do wniosku, że w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, podstawą wznowienia postępowania muszą być tylko istotne w sprawie dowody lub okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne, to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Wyrazy "wyjdą na jaw" użyte w tym przepisie oznaczają, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli moment udostępnienia ich organowi.
Wznowienie postępowania nie leży w sferze uznania administracyjnego, wystąpienie jednej z enumeratywnie wyliczonych w art. 240 § 1 O.p. przesłanek obliguje organ administracji do wznowienia postępowania. Równocześnie zgodnie z art. 243 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania w razie dopuszczalności wznowienia postępowania. Oznacza to, że w przypadku , gdy organ podejmuje działania z urzędu winien w momencie wznowienia postępowania dysponować informacjami spełniającymi ustawowe przesłanki wznowienia.
Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 245 § 1 pkt 1 O.p. jest zaistnienie przesłanek z art. 240 § 1 O.p. ( w przedmiotowej sprawie określonych w pkt 5), a dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy.
Przenosząc powyższe rozważanie na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ I instancji wznawiając w dniu [...] , postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] , wskazał wprawdzie w podstawie prawnej postanowienia o wznowieniu postępowania art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie wskazał jednak jakie to nowe dowody lub okoliczności istotne dla sprawy wyszły na jaw i stały się podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdza, że również w uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie Tymczasem ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania rozstrzyganie ponowne o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle przepisów Kpa, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa. (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987r. sygn. akt I SA 1326/86 ONSA 1987/2/80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji. Tym bardziej, że podkreślenia wymaga fakt, że konstrukcja uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje na takie okoliczności, które są charakterystyczne dla decyzji wydawanych w trybie wszczęcia postępowania co do prawidłowości zgłoszenia celnego, a nie decyzji wydanych po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Świadczy o tym odniesienie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji do określonych pól dokumentu JDA SAD jak również stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu tej decyzji odnoszące się do treści art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Powyższych wadliwości decyzji organu I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy, który również w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do przyczyn wznowienia postępowania. Brak uzasadnienia obu decyzji w tym przedmiocie powoduje, że decyzje w istocie nie poddają się kontroli w tym zakresie. Tymczasem Sąd sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji m.in. w zakresie sposobu interpretacji przepisów prawnych oraz jej wyników, stanowiących normatywną podstawę administracyjnej decyzji stosowania prawa. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący, zgodny z zasadami wyrażonymi w art.120, 121,122 i 124 Ordynacji podatkowej skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 187 § 1 i 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Na marginesie sprawy należy podnieść, że zaprezentowane przez pełnomocnika Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rozprawie w dniu 27 lutego 2007r. wyjaśnienie, że podstawą wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie były informacje o negatywnych weryfikacjach świadectw pochodzenia innych samochodów marki Volkswagen Transporter będących przedmiotem rozpatrywania w innych sprawach dotyczących innych podmiotów nie mogło być uwzględnione nie tylko z tej przyczyny, że zostało zaprezentowane dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, ale przede wszystkim z tego powodu, iż a priori przyczyn tych nie można uznać za uzasadniających wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jako niespełniających ustawowych przesłanek wynikających z tego przepisu. Nie dotyczyły one bowiem niniejszej sprawy, lecz innych spraw oraz innych podmiotów. Mając na uwadze fakt, iż wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR 1 nr [...] wystawionego dla samochodu Volkswagen Transporter, będącego przedmiotem odprawy w niniejszej sprawie, został doręczony polskim organom celnym dopiero w dniu 17 marca 2006r., również on nie mógł być podstawą wznowienia postępowania w dniu [...] .
Reasumując, organy celne nie wskazały jakie to istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję były podstawą wznowienia w dniu [...] , postępowania w przedmiotowej sprawie. Już na tym etapie organ celny naruszył przepis art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 122 O.p. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 121 § 1 O.p., obowiązującą organy celne, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W kontekście tej zasady nie do pogodzenia jest postępowanie organów celnych, które wznawiają z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie wskazując i nie wyjaśniając stronie przyczyn wznowienia postępowania zakończonego w dodatku niekorzystną dla strony decyzją.
Uzasadnienia decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie nie zawierają również analizy przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania ani oceny przesłanek wznowienia postępowania co wskazuje na istotne naruszenie art. 243 § 2 i 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Taki stan rzeczy zwalnia Sąd od obowiązku ustosunkowania się w pełnym zakresie do innych zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło