III SA/Łd 520/18

Dnia 27 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 roku sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. na rzecz skarżącego – D. J. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) zwraca z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego D. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu nienależne uiszczonego wpisu od skargi, zaksięgowanego w dniu 23 maja 2018 roku pod pozycją 2404. III SA/Łd 520/18 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2017 r. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności D. J. W stanie faktycznym sprawy, D. J. złożył do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Do wniosku tego załączył zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej potwierdzone aktualnymi wynikami badań, wystawione przez lekarza pod opieką, którego się znajdował oraz pozostałą dokumentację medyczną. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. [...].03.2017 r. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, którym zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z tytułu schorzeń na okres do 31.03.2020 r. W dniu 14.04.2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył od powyższego orzeczenie odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu w Ł. Wojewódzki Zespół [...].04.2017 r. wydał postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik skarżącego, po uzyskaniu przez skarżącego nowych opinii lekarskich w zakresie stanu zdrowia, wystąpił do Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych o wznowienie postępowania w sprawie. Wniosek został przekazany do rozpoznania przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wydał [...] marca 2018 r. postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Uznał, iż wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty o enumeratywne przesłanki wznowienia postępowania wymienione w 145 § 1 k.p.a., ani nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145a i 145b k.p.a. Od powyższego postanowienia pełnomocnik wnioskodawcy złożył zażalenie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w Ł. W zażaleniu wnosił o uchylnie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania w sprawie lub o stwierdzenie nieważności wydanego postanowienia. Pełnomocnik podnosił zarzut: naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania, w sytuacji gdy celowość wznowienia postępowania wynika z faktu ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który decyzje wydał; ewentualne naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez niezbadanie czy zachodzi naruszenie prawa określone w tym przepisie. Pełnomocnik w uzasadnieniu odwołania podnosił, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, nieznane organowi I instancji w dniu wydawania orzeczenia. Tym samym nie zostały wypełnione dyrektywy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego bez względu na przyczynę tego uchybienia. Pełnomocnik wymienił w zażaleniu dwie opinie lekarskie sporządzone po dniu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które jego zdaniem nie są nowymi dowodami w sprawie w rozumieniu art. 145 pkt 5 k.p.a., ale dotyczą okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Podnosił ponadto, iż obowiązkiem organu było zbadanie czy nie miało miejsca naruszenie prawa określone w art. 156 § 1 k.p.a., czyli czy doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności D. J. zakończonego decyzją z [...] marca 2017 r. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącego, że wskazane opinie lekarskie stanowią nowe okoliczności w sprawie. Zdaniem organu, z opinii tych wynika, iż mogła nastąpić zmiana stanu zdrowia, o czym świadczy też fakt, że w przedmiotowych opiniach stawiane są nowe rozpoznania. Zdaniem Wojewódzkiego Zespołu nie są to jednak nowe okoliczności. Stanowią one bowiem nowe dowody w sprawie powstałe po dniu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym skarżący ma możliwość złożenia ponownego wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z tytułu zmiany stanu zdrowia. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył D. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy celowość wznowienia postępowania wynika z faktu ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję, ewentualnie naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a przez niezbadanie czy zachodzą naruszenia prawa określone w tym przepisie - decyzja została wydana wbrew nakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym i wbrew wszelkim przesłankom, art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na to, że organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązany był na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., przez co nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. i nie sporządził uzasadnienia decyzji odpowiadającej wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności przez: niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych ze stanem zdrowia, sytuacją majątkową i osobistą D. J., uznanie, że nie zachodzą ważny interes D. J., interes publiczny, względy społeczne przemawiające za zaliczeniem D. J. do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W dniu 23 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego uiścił na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem wpisu od skargi (dowód wpłaty - karta 6), zaksięgowaną pod pozycją 2404. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji (postanowienia) pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja (postanowienie) nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Dotyczy to sytuacji, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny, bezsporny i niedopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach w sprawie III SA 565/95 z 17 kwietnia 1996 r., w sprawie II SA 1531/94 z 6 lutego 1995 r., w sprawie III SA 1705/93 z 11 maja 1994 r., w sprawie V SA 86/92 z 21 października 1992 r. i w sprawie III SA 1425/96 z 17 września 1997 r. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, [...] oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 511) [dalej: ustawa o rehabilitacji] powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: pkt 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako pierwsza instancja, pkt 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako druga instancja. Zgodnie zaś z art. 66 powołanej ustawy w sprawach nieunormowanych jej przepisami stosuje się kodeks postępowania administracyjnego [...]. Paragraf 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r. 139, poz. 1328) [dalej: rozporządzenie] stanowi, iż przewodniczący powiatowego oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający [...]. Powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu wydaje: pkt 2) postanowienia w sprawie a) uchybienia terminu do wniesienia odwołania, b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, d) niedopuszczalności wniesienia odwołania [...] - § 19 ust. 3. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie z [...], opatrzone pieczęcią Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., orzekające - na podstawie art. 123, art. 124 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji - o odmowie wznowienia postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie wskazuje składu orzekającego w tej sprawie. W istocie postanowienie powyższe podpisane zostało jedynie przez Przewodniczącego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. Powołane wyżej rozporządzenie w § 13 wskazuje, iż orzeczenie o niepełnosprawności i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera: oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie (ust. 1 i ust. 2 pkt 1) oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu orzekającego oraz pozostałych członków składu (ust. 1 pkt 14 i ust. 2 pkt 16). Stosownie do § 17 tegoż rozporządzenia w postępowaniu odwoławczym przed wojewódzkim zespołem, w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed powiatowym zespołem. W ocenie Sądu, skoro rozporządzenie nie reguluje osobno, w sposób szczególny rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania sprawy, a w utrwalonym na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, iż do koniecznych elementów decyzji oraz postanowień należy między innymi oznaczenie organu (przy organach kolegialnych – składu orzekającego), a także podpisy wszystkich członków organu biorących udział w ich wydawaniu, to postanowienie o odmowie wznowienia postepowania w sprawie uchybieniu terminu do wniesienia odwołania o ustalenie stopnia niepełnosprawności wydane przez wojewódzki zespół również winno zawierać oznaczenie składu orzekającego oraz podpisy jego członków. Jest to tym bardziej zasadne, iż – jak wskazano uprzednio – orzeczenia merytoryczne w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydają zespoły jako organy kolegialne i takowe orzeczenia muszą dla swej ważności zawierać oznaczenie zespołu, który orzeczenie wydał i podpisy z podaniem imienia i nazwiska przewodniczącego składu oraz pozostałych członków zespołu. Ponadto sam organ, wydając rozstrzygnięcie z [...] jako podstawę prawną powołał art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, stanowiący o zespole jako organie kolegialnym właściwym do orzekania w sprawie. Z przepisów ustawy o rehabilitacji i rozporządzenia wynika również, że przewodniczący zespołu reprezentuje zespół na zewnątrz i organizuje jego obsługę administracyjno-biurową. Uprawniony jest także do upoważnienia członka zespołu do załatwiania spraw w jego imieniu w zakresie określonym przepisami niniejszego rozporządzenia (§ 19 ust. 3 pkt 4 i pkt 5 rozporządzenia). Powyższe uregulowania jasno zatem wskazują, iż zespoły powiatowe i wojewódzkie są organami kolegialnymi, natomiast przewodniczący tych zespołów mają własne zadania – reprezentują zespoły na zewnątrz i organizują ich obsługę administracyjno – biurową. Nie posiadają oni w szczególności kompetencji do orzekania w charakterze organu czy też samodzielnego podpisywania orzeczeń zespołów. W okolicznościach niniejszej sprawy zarówno postanowienie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., jak i utrzymujące je w mocy postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. podpisane zostały wyłącznie przez przewodniczących odpowiednich zespołów pomimo tego, iż zespoły te winny orzekać kolegialnie. Jeżeli zatem w okolicznościach niniejszej sprawy organy kolegialne obu instancji działały jednoosobowo, a wydane przez nie postanowienia zostały podpisane wyłącznie przez przewodniczących zespołów, to konieczne jest stwierdzenie ich nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) (por. m.in: wyrok NSA z 31 stycznia 1991 r., SA/Kr 1304/90; wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2005 r., II SA/Gd 1372/03; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 listopada 2014 r., II SA/Go 760/14. Zaskarżone postanowienia podlegały zatem usunięciu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając to na uwadze, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania w sprawie orzeczono na podstawie art. 200 powoływanej wyżej ustawy. W pkt 3 wyroku sąd zwrócił na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu od skargi. Zgodnie bowiem z treścią z art. 225 ustawy p.p.s.a., opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Z kolei, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., "Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach: (...) dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. W dniu 23 maja 2018 r. pełnomocnik skarżącego uiścił natomiast w tej sprawie wpis w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Zatem różnica między kosztami należnymi, a kosztami pobranymi wynosi 100 (słownie: sto) złotych i podlega ona zwrotowi stronie z urzędu na jej koszt. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 225 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 3 wyroku. ds