III SA/Łd 522/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na lokalizację zjazdu publicznego postanawia 1) przyznać M. M. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 300 (trzysta) złotych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. R.A. III SA/Łd 522/09 Uzasadnienie Pismem z dnia 5 października 2009 r. M. M. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w odmowy wyrażenia zgody na lokalizację zjazdu publicznego. W dniu 30 października 2009 r., po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, strona skarżąca uiściła wymagany wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) zł. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Następnie w dniu 23 grudnia 2009 r. skarżąca zgłosiła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o przyznanie jej prawa pomocy. Skarżąca, wobec nie przedłożenia wniosku na urzędowym formularzu - stosownie do treści art. 252 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) została wezwana do nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym w wezwaniu terminie, pismem z dnia 5 stycznia 2010r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (lat 14) oraz H. C. (jak wyjaśniła matką chrzestną jej córki). Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha. Zaznaczyła przy tym, że nieruchomość ta oddana została w dzierżawę, z której skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów. Na dochody gospodarstwa domowego składa się: wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.800 zł brutto (ok. 1.950 zł netto), renta rodzinna wypłacana na rzecz córki skarżącej w kwocie 331,68 zł netto oraz renta rodzina wypłacana na rzecz H. C. w kwocie 1.300 zł netto. Daje to łącznych dochód w gospodarstwie domowym skarżącej w wysokości ok. 3.600 zł netto, a na jednego członka rodziny ok. 1.200 zł netto. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, skarżąca ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Zaznaczyła ponadto, że pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym H. C. jest inwalidką, wymagającą stałej opieki. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności faktyczne. Z jednej strony oceniając możliwości płatnicze strony referendarz wziął pod uwagę fakt, że skarżąca ma na utrzymaniu niepełnoletnie dziecko, a we wspólnym gospodarstwie domowym z nią pozostaje H. C. – inwalidka wymagając stałej opieki. Skarżąca – zgodnie z oświadczeniem – nie posiada żadnych oszczędności. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – w niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że dochody w gospodarstwie domowym skarżącej zamykają się kwotą ok. 3.600 zł netto. Skarżąca osiąga stałe dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 2.800 zł miesięcznie, a pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym również osiągają stałe dochody z tytułu rent rodzinnych: odpowiednio córka skarżącej w wysokości 331,68 zł i H. C. w wysokości 1.300 zł. Stwierdzić należy w związku z tym, że w sytuacji osiągania w gospodarstwie domowym skarżącej stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości (ok. 3.600 zł netto) skarżąca nie może skutecznie zasłaniać się argumentem zupełnego braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Dodatkowo wskazać należy na fakt posiadania przez skarżącą nieruchomości rolnej o powierzchni 5 ha. Powyższe ma również znaczenie dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Referendarz zdaje sobie sprawę, że nie można żądać od strony wyzbywania się stałych składników majątku, w celu pokrycia kosztów sądowych, ale nie ulega także wątpliwości, że majątek taki może być formą zabezpieczenia pożyczek lub kredytów zaciągniętych w tym celu. Co istotne, skarżąca zaznaczyła, że wskazywana nieruchomość została wydzierżawiona przez nią, ale nie uzyskuje w związku z tym żadnych dochodów. Stwierdzić w związku z tym należy, że takie działanie skarżącej również nie może stanowić argumentu za uznaniem zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się powszechnie, że rzeczą strony skarżącej, o ile posiada majątek, jest takie dysponowanie tym majątkiem, aby przynosił on możliwe dochody. Natomiast w przypadku, gdy strona, która bez ważnych powodów nie wykorzystuje w całości lub części swoich możliwości zarobkowych (jak w tym przypadku w związku z dzierżawą), zasadnym jest – jak podnosi się w orzecznictwie – przyjęcie, że stan majątkowy strony jest w praktyce taki, jaki miałaby ona gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe (por. m.in. postanowienie z 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05). Zauważyć jednocześnie w tym miejscu należy, że wpis od skargi w niniejszym postępowaniu został przez skarżącą już uiszczony w prawidłowej wysokości (200 zł). Stąd też, w ocenie referendarza, wszystkie przedstawione okoliczności w zestawieniu z wysokością pozostałych na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, że koszty te niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają uznać, że skarżąca jest w stanie pokryć część kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.