III SA/Łd 522/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.L. od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 8 września 2017 roku o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi A.L. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. D.Cz. Sygn. akt III SA/Łd 522/17 UZASADNIENIE A.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu stosowanym w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskodawca nie dopełnił tego wymogu, w związku z czym Sąd – stosownie do treści art. 252 i art. 257 powoływanej ustawy wezwał wnioskodawcę do nadesłania oświadczenia o stanie majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie powyższe skarżący otrzymał w dniu 3 lipca 2017 r. W dniu 10 lipca 2017 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżący przesłał formularz wniosku wraz z pismem, w którym wniósł o zwolnienie z wszelkich kosztów i opłat. Zarządzeniem z dnia 19 lipca 2017 r. wezwano skarżącego do podpisania nadesłanego formularza wniosku albo nadesłanie podpisanego egzemplarza wniosku. Pouczono, że podpisany egzemplarz wniosku należy przesłać do Sądu za pośrednictwem poczty. W odpowiedzi w piśmie z dnia 11 sierpnia 2017 r., nadesłanym pocztą elektroniczną, skarżący wskazał, że w ww. wezwaniu nie przytoczono powołanych przepisów, jak też nie wskazano terminu w jakim żądanie powinno być spełnione. Skarżący podkreślił, że z powołanych przepisów nie wynika obowiązek ponownego podpisania przesyłanego mailem formularza opatrzonego już podpisem skarżącego, jak i obowiązek przesłania go za pośrednictwem poczty. Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. ponownie wezwano skarżącego do podpisania bądź nadesłania podpisanego egzemplarza formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy 22 sierpnia 2017 r. Nałożony wezwaniem obowiązek nie został przez wnioskodawcę wykonany. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. przesłanym drogą elektroniczną, skierowanym do Prezesa WSA w Łodzi, skarżący wskazał, że Sąd całkowicie lekceważy przesyłane przez niego pisma, w tym także ostatnie pismo z dnia 11 sierpnia, do którego Sąd wcale się nie odniósł i nadal żąda spełnienia nieuzasadnionych czynności. Wydział Informacji Sądowej WSA w Łodzi, któremu Prezes WSA w Łodzi przekazał powyższe pismo celem udzielenie odpowiedzi, w piśmie z dnia 5 września 2017 r. [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe pismo z dnia 29 sierpnia 2017 r., wyjaśniając, że w aktualnym stanie prawnym pisma w postępowaniu procesowym przed wojewódzkim sądem administracyjnym powinny zawierać własnoręcznie sporządzony oryginalny podpis. Wobec bezskutecznego upływu zakreślonego 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych, zarządzeniem z dnia 8 września 2017 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że za wykonanie powyższego wezwania nie sposób uznać przesłania formularza drogą elektroniczną, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne nie jest prowadzone na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak twierdzi skarżący, tylko na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która w chwili obecnej nie przewiduje takiego sposobu wnoszenia pism procesowych. Referendarz wyjaśnił, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji referendarz nie miał innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek bez rozpoznania. Odpis zarządzenia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 20 września 2017 r. W dniu 18 września 2017 r. skarżący złożył pocztą elektroniczną wniosek o prolongatę terminu do usunięcia braków do dnia 27 września 2017 r. W sprzeciwie z dnia 27 września 2017 r. (data wpływu do Sądu) skarżący wniósł o uchylenie powyższego zarządzenia. Skarżący wniósł o uwzględnienie jego wniosku z dnia 18 września 2017 r. oraz o prolongatę terminu usunięcia braków w tym postępowaniu do dnia 27 września. Skarżący wskazał, że dopiero w tym dniu powstała możliwość spełnienia żądań przez osobiste podpisanie dokumentów w czasie pobytu w Łodzi na ustalonych badaniach lekarskich. Skarżący w dniu 27 września 2017 r. w Wydziale Informacji Sądowej WSA w Łodzi podpisał wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r . o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, zgodnie z art. 257 p.p.s.a. pozostawia się bez rozpoznania. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie zachował określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w związku z czym został wezwany do usunięcia tego braku. W odpowiedzi skarżący przesłał formularz drogą elektroniczną. Wobec powyższego, ponownie dwukrotnie wezwano skarżącego do osobistego podpisania nadesłanego drogą elektroniczną formularza wniosku lub przesłania do Sądu oryginału własnoręcznie podpisanego egzemplarza wniosku. Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W powyższym stanie faktycznym Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że strona uchybiła nałożonym na nią obowiązkom. Skarżący przesłał jedynie formularz wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej. Natomiast, nie jest w obecnym stanie prawnym dopuszczalna sytuacja, w której pismo (dokument elektroniczny) zostanie skierowane do sądu drogą elektroniczną (np. na adres e -mail), następnie będzie drukowane i włączane do papierowych akt sądowych. Nie usuwa to bowiem braku formalnego tego wniosku polegającego na braku własnoręcznego jego podpisania. Z pouczenia zawartego w otrzymanym od Sądu Formularzu PPF wynika jednoznacznie, że "Wniosek należy złożyć w biurze podawczym sądu administracyjnego lub nadać w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego" (pkt 7 pouczenia). Niezachowanie warunków formalnych wniosku, które uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu, (w tym złożenie wniosku w formie innej niż na urzędowym formularzu), powoduje wezwanie do uzupełnienia braków w terminie 7 dni. Jeżeli braki nie zostaną w tym terminie uzupełnione, wniosek pozostawia się bez rozpoznania(pkt 8 pouczenia). Skarżący otrzymał dwukrotnie wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - w dniu 3 lipca 2017 r. i w dniu 22 sierpnia 2017 r. Do dnia 8 września 2017 r. tj. do dnia wydania przez starszego referendarza sądowego zarządzenia o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, skarżący nie wykonał nałożonego obowiązku, o którym był prawidłowo pouczony zgodnie z obowiązującym prawem. W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, zgodnie z art. 257 p.p.s.a. pozostawia się bez rozpoznania. Zasadnie zatem uzasadnił referendarz, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że za wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie sposób uznać przesłania formularza drogą elektroniczną, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne, prowadzone na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w chwili obecnej nie przewiduje takiego sposobu wnoszenia pism procesowych. W tej sytuacji referendarz nie miał innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek skarżącego - nadesłany drogą elektroniczną i mimo wezwania nie opatrzony własnoręcznym podpisem skarżącego - bez rozpoznania. Reasumując, należy stwierdzić, że niewykonanie klarownego wezwania i formułowanie w pismach z dnia 11 sierpnia 2017 r, i z dnia 29 sierpnia 2017 r., niejako w zamian, uwag o charakterze polemicznym, nie może prowadzić do dalszego badania wniosku skarżącego. Odnosząc się do wniosku skarżącego z dnia 18 września 2017 r. o przesunięcie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku do dnia 27 września 2017 r. , Sąd wskazuje, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi takiej możliwości nie przewiduje. Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków wniosku jest terminem ustawowym i nie może być ani skracany ani wydłużany. Zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami prawa niezachowanie tego terminu powoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Wyjaśnić także trzeba, że skarżący miał możliwość przesłania formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy za pośrednictwem poczty (tak też zresztą uczynił przesyłając korespondencyjnie nieprawidłowy formularz stosowany w postępowaniu prze sądami powszechnymi), nie był zobowiązany do stawienia się w sądzie. Takie pouczenie, jak wyjaśniono wyżej znajdowało się zarówno w formularzu PPF jak również w kierowanych do skarżącego dwukrotnie wezwaniach. Tym samym podpisanie osobiście przez skarżącego wniosku w dniu 27 września 2017 r. nie powoduje, że braki zostały uzupełnione w terminie. Wyjaśnić także trzeba, że polemika skarżącego z Sądem w kolejnych pismach przesyłanych mailem co do zasadności wezwań nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Strona wezwana do uzupełnienia określonych braków swojego pisma może albo je uzupełnić, dając podstawę do dalszego badania sprawy przez sąd, albo też nie czynić tego i zwalczać zasadność wezwania do usunięcia braków w ewentualnym środku odwoławczym. (por. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2011r. sygn. I OZ 965/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa, sprzeciw nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych i wobec powyższego w świetle art. 260 § 1 i § 2 w zw. z art. 257 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. D.Cz.