III SA/Łd 524/14

Dnia 10 września 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. J.-K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. J.-K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej p o s t a n a w i a: przyznać skarżącej – H. J.-K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. (MSi) H. J.-K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 100 zł skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (PPF) skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, 19-letnią córką J., 15-letnim synem B. oraz 11-letnim synem K. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2.482,07 zł brutto, a jej mąż za 2013 rok z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę, dochód osiągnięty zaś przez niego z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego wyniósł 324,72 zł. Wskazała przy tym, że majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że obecnie nie ma stałego zatrudnienia. Od dnia 15 marca 2011 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o zastępstwo. Jej miesięczne dochody netto wynoszą średnio 1.670 zł. Mąż jest rolnikiem, prowadzi również działalność gospodarczą. W ubiegłym roku poniósł stratę. Gospodarstwo leży na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje trójka dzieci. Średni dochód miesięczny netto na jednego członka rodziny za 2013 rok wyniósł 364,76 zł (według PIT/2013). Skarżąca podkreśliła przy tym, że rodzina nie posiada składników majątku, które mogłaby zbyć. Dom jest jedynym miejscem, w którym mieszkają wraz z dziećmi. Jest on obciążony kredytem hipotecznym w A. Natomiast grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, obciążone są prawem pierwokupu na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Dwa samochody umożliwiają jej i mężowi dojazd do pracy (66 km w jedną stronę) oraz prowadzenie gospodarstwa i działalności gospodarczej. Ponadto skarżąca wskazała, że jej obecna sytuacja materialna uniemożliwia ponoszenie kolejnych opłat, a ewentualne koszty mogłyby tę sytuację jeszcze pogorszyć. Wniosła przy tym o uwzględnienie dokumentów załączonych przez nią do wniosku o ustanowienie radcy prawnego w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 998/13 oraz wniosku jej męża w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 34/14. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 17 lipca 2014 roku wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: wykazania aktualnej kwoty dochodu miesięcznego osiąganego przez jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przedstawienia informacji w kwestii ewentualnego uzyskania przez niego dopłat z Unii Europejskiej z zakresu rolnictwa, złożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża kont oraz lokat bankowych, w tym zwłaszcza związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, za ostatnie 3 miesiące, wskazania kwoty wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za 2013 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma procesowego z dnia 12 sierpnia 2014 roku określiła wysokość wydatków na opłaty eksploatacyjne na kwotę 565 zł. Nadesłała również dokumenty objęte wezwaniem Referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2014 roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanych, a także załączonych do sprawy sygn. akt III SA/Łd 998/13, dodatkowych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i trójką pozostających na ich utrzymaniu dzieci. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia w ramach umowy o zastępstwo w wysokości 2.482,07 zł brutto, a jej mąż za 2013 rok z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę, dochód osiągnięty zaś przez niego z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wyniósł 324,72 zł. Majątek rodziny stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 113 m2, nieruchomości rolnej o pow. 5,7657 ha oraz innej nieruchomości o pow. 0,17 ha, a ponadto 2 samochody marki: Skoda Fabia (2004 rok produkcji) oraz Skoda Octavia (2012 rok produkcji). Mąż skarżącej jest rolnikiem. Prowadzone przez niego gospodarstwo leży na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Rodzina nie posiada składników majątku, które mogłaby zbyć. Dom jest jedynym miejscem, w którym mieszkają wraz dziećmi. Jest on obciążony kredytem hipotecznym w A. Natomiast grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, obciążone są prawem pierwokupu na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że miesięczne wydatki rodziny na opłaty eksploatacyjne wynoszą 565 zł. Dochód męża skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za dwa kwartały 2014 roku wyniósł 1.101 zł (według deklaracji VAT-7). Wniosek o dopłaty obszarowe na 2014 rok nie został dotychczas rozpoznany, natomiast za 2013 rok wypłacona została kwota 3.800 zł. Maż skarżącej nie posiada lokat ani rachunków bankowych, natomiast analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącej dowodzi, że nie posiada ona środków, które mogłaby przeznaczyć na koszty sądowe w niniejszej sprawie. W 2013 roku małżonkowie osiągnęli dochód w kwocie 27.755,24 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Referendarza sądowego przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa skarżącej powoduje bowiem, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Spełnienie zaś tej przesłanki obligowało Referendarza sądowego do uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)