III SA/Łd 536/25

Dnia 30 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 17 czerwca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-3.4812.199.2025.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą 1) uchyla zaskarżoną decyzję raz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 marca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.443.2025.2, 2) umarza postępowanie administracyjne, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego S. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 17 czerwca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-3.4812.199.2025.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własną decyzję z 4 marca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.443.2025.2 o odmowie uwzględnienia sprzeciwu S.W. od wezwania z 28 stycznia 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.43196.2024.2 do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 28 stycznia 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.43196.2024.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r poz. 2483 ze zm., dalej: "ustawa o autostradach" lub "u.a.") wezwał S.W. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł S. w dniu 11 grudnia 2021 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem w dniu odnotowania naruszenia był S.W. Powyższe wezwanie zostało doręczone adresatowi 5 lutego 2025 r. Od ww. wezwania 18 lutego 2025 r. S.W. wniósł sprzeciw do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, informując, że był nieświadomy, iż zalega z jakąkolwiek opłatą. Na przestrzeni 4 lat nie otrzymał żadnego powiadomienia ani przypomnienia do zapłaty. Wnoszący sprzeciw wyjaśnił, że 11 grudnia 2021 r. prawdopodobnie poruszał się na autostradzie w okolicach S., przy czym bramki przejazdowe były otwarte, co oznacza, że przejazd był wolny od opłat. Ponadto wskazał, że od wielu lat zamieszkuje w Szwecji, w związku z czym nie posiadał aktualnej wiedzy na temat systemu poboru opłat za ww. przejazd. Decyzją z 4 marca 2025 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.443.2025.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu od wezwania z 28 stycznia 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.43196.2024.2 do wniesienia opłaty dodatkowej. 17 marca 2025 r. S.W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, że nieprawidłowe jest wezwanie do zapłaty 500 zł bez uprzedniego powiadomienia po trzech latach, a nadto strona nie ma szansy na odwołanie i z góry jest na straconej pozycji. Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własną decyzję z 4 marca 2025 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności powołując treść przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 37a ust. 7, 8, 9 i 28, art. 37ge ust. 1, 5 i 6 oraz art. 37gf ust. 4 i 5 ustawy o autostradach w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r., wyjaśnił, że zacytowane wyżej regulacje mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1193, dalej: "ustawa zmieniająca"). Następnie organ wyjaśnił, że od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 (K-S) i A4 (W-S), zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można było zapłacić za pomocą: • e-biletu autostradowego - wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie etoll.gov.pl/lekkie/ w zakładce Partnerzy - Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw Ax. S.A. oraz Bx. SA); • przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu e-TOLL. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że przejazd autostradą płatną pojazdu o łącznej DMC poniżej 3,5t o numerze rejestracyjnym [...] na płatnym odcinku autostrady A2: węzeł S. zrealizowany został w dniu 11 grudnia 2021 r., tj. przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej. W związku z tym w sprawie zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. S.W. jako właściciel pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym widniejący w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) był odpowiedzialny za uiszczenie opłaty za ww. przejazd. Opłaty tej system SPOE KAS nie odnotował. Z systemu CRM Service, który gromadzi dane dotyczące przejazdów autostradami płatnymi A2 i A4, opłacanych w formie przedpłaty wynika, że nie został zarejestrowany pojazd o numerze rejestracyjnym [...], więc opłata za przejazd w tym trybie nie została uiszczona. Brak opłaty za przejazd wynika również z bazy danych "Infolinia e-bilet", która gromadzi dane dotyczące przejazdów i biletów autostradowych. Dane te potwierdzają, że w dniu 11 grudnia 2021 r. pojazd o ww. numerze rejestracyjnym poruszał się autostradą (węzeł – S.) o godzinie 18:16, ale opłata nie została uiszczona. Z bazy danych "Infolinia e-bilet" wynika również, że w terminie 3 dni od zakończenia przejazdu nie został wykupiony bilet autostradowy na ww. odcinek, co zwolniłoby od obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Organ podkreślił, że w świetle 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.), S.W. jako właściciel pojazdu zobowiązany był do wniesienia opłaty za przejazd, a brak wiedzy o zmianach w sposobie dokonywania opłat za autostrady nie zwalniał strony z konieczności wniesienia tej opłaty. Wprowadzeniu systemu e-TOLL towarzyszyła szeroko zakrojona kampania informacyjna, którą prowadzona była nie tylko w radio i telewizji, ale także za pośrednictwem dostępnego na cały świat Internetu. Komunikaty o objęciu niektórych odcinków autostrad systemem e-TOLL wyświetlane były na znakach o zmiennej treści nad drogami. Z kolei przed wjazdem na płatny odcinek autostrady umieszczony był znak drogowy T-28 "Płatna" informujący o konieczności uiszczenia opłaty. Znak ten usytuowany był wraz ze znakiem D-9 "Autostrada". Znajomość tych znaków, podobnie jak przepisów o ruchu drogowym, jest obowiązkiem kierującego pojazdem. Każdy kierowca planując podróż do kraju innego niż ten, w którym stale przebywa, powinien zapoznać się z zasadami, jakie panują w tym kraju, w szczególności dotyczącymi opłat za przejazdy autostradami i sposobem ich poboru. Niewiedza i brak należytej staranności nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady. Stąd przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ nie mógł uwzględnić argumentu strony o braku wiedzy na temat zmian w sposobie dokonywania opłat za autostrady i zwolnić z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej z powodu nieznajomości przepisów. Następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że naruszenie miało miejsce 11 grudnia 2021 r., a wezwanie nr 1001-IUCKOD-1.4810.43196.2024.2 zostało wystosowane z 28 stycznia 2025 r. i doręczone 5 lutego 2025 r., zatem przed upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 37ge ust. 13 ustawy o autostradach. Termin przesłania wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej został zatem zachowany. Jednocześnie organ zauważył, że brak jest podstawy prawnej, zgodnie z którą wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej miałoby być poprzedzone powiadomieniem. Zdaniem organu przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2 nie powinien mieć miejsca w przypadku braku wykupienia biletu autostradowego, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Wobec powyższego, opłata dodatkowa w wysokości 500 zł za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] naliczona została prawidłowo, a tym samym zasadna jest odmowa uwzględnienia sprzeciwu od wezwania z 28 stycznia 2025 r. nr 1001-IUCKOD-1.4810.43196.2024.2 do wniesienia opłaty dodatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję S.W. wyjaśnił, że 11 grudnia 2021 r. nie uiścił opłaty za przejazd autostradą w systemie e-TOLL, ponieważ nie posiadał informacji o tym, że od 1 grudnia 2021 r. obowiązuje nowy, w pełni elektroniczny system poboru opłat, a fizyczne bramki zostały zlikwidowane. Informacja ta nie była odpowiednio upowszechniona ani oznaczona na wjazdach do autostrady. W ocenie skarżącego organ dopuścił się naruszenia art. 7 Konstytucji RP, bowiem w sprawie zastosowano automatyzm w wymierzaniu opłaty dodatkowej, bez należytej oceny sytuacji kierowcy, który nie działał z winy umyślnej ani rażącego niedbalstwa, ale padł ofiarą nieczytelności systemu oraz niedostatecznego oznaczenia obowiązku korzystania z aplikacji e-TOLL lub zakupu biletu autostradowego. Ponadto skarżący podniósł, że decyzja narusza również zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 8 k.p.a. oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Ukaranie go opłatą 500 zł, podczas gdy opłata za przejazd wynosiła kilkanaście złotych, jest środkiem niewspółmiernym. Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie wskazuje, że sankcja administracyjna musi odpowiadać stopniowi zawinienia i celowi ochronnemu przepisów, a nie mieć charakter wyłącznie represyjny. Skarżący zwrócił również uwagę na fakt, że decyzja została wydana po upływie ponad trzech lat po dniu zdarzenia, co narusza zasadę szybkości i sprawiedliwości postępowania. Taka opieszałość organów nie może działać na niekorzyść obywatela. Ponadto do dnia doręczenia decyzji skarżący nie był informowany o wszczęciu jakiegokolwiek postępowania. Nadto, jako uczestnik ruchu drogowego nie był w stanie zorientować się w zmianie przepisów, które weszły w życie 10 dni przed datą zdarzenia. Obowiązek informacyjny spoczywał na organie publicznym, w szczególności powinien być spełniony przez wyraźne i czytelne oznakowanie strefy płatnej i sposobu wniesienia opłaty za przejazd autostradą. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego i zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednak z innych przyczyn niż zostało to sformułowane w jej zarzutach. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organu wynika, że skarżący 11 grudnia 2021 r. o godzinie 18.16 przemieszczał się pojazdem numer rejestracyjny [...] po płatnym odcinku autostrady A4, węzeł S. Postępowanie związane z wnoszeniem opłat za przejazd autostradą płatną, pobieraniem opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd, wnoszeniem sprzeciwu oraz postępowaniem w przedmiocie tego sprzeciwu zostało uregulowane w rozdziale 5a ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z art. 37a ust. 1 u.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. Postępowanie związane z brakiem opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepisy k.p.a. – w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 u.a. mają zastosowanie wyłącznie do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1818/23, publ. CBOSA). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej – przez adresata wezwania, o którym jest mowa w art. 37ge ust. 7 u.a. (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) – w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w k.p.a., chociaż kończy się – w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu – wydaniem decyzji administracyjnej, to jednak przepisy k.p.a. stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24, publ. CBOSA). Stosownie do treści art. 37ge u.a. za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Z kolei w myśl art. 37a ust. 7 u.a. do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę". Równocześnie Sąd zwraca uwagę na treść art. 37a ust. 30 u.a. Przepis ten stanowił, iż dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zgodnie z art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1005) przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. i stosownie do art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1193) obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. Tym samym w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu, dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 u.a. (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych – tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem – jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne – w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zatem jeśli ustawodawca przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 u.a.; bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie może w sposób legalny wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogą być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine u.a. wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 u.a. czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że w uzasadnieniu do projektu zmian, które spowodowały dodanie do art. 37a u.a. ustępu 30 (por. druk sejmowy nr IX.1073, opubl. Lex/el, a także https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/ PrzebiegProc.xsp?nr=1073), wskazano, m.in. iż dane zawarte na biletach będą przechowywane nie krócej niż 12 i nie dłużej niż 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny pojazdu, są niezbędne do poboru opłaty za przejazd. Nie powinny one być przetwarzane bez ograniczenia czasowego. Z drugiej jednak strony w momencie, kiedy dane te zostaną usunięte, Szef KAS bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Biorąc pod uwagę, że jest to zachowanie podlegające sankcji, w przypadku jej błędnego nałożenia, po usunięciu danych, Szef KAS nie będzie miał możliwości ponownego sprawdzenia, czy opłata została uiszczona. Z tego względu w interesie obywateli zasadne jest, aby okres retencji tych danych nie był zbyt krótki. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny samochodu nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Zastrzegł on jednak, że czas ten – z uwagi na interes obywatela – powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być zbyt krótki, gdyż z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być on zbyt krótki, gdyż usunięcie tych danych powoduje, że organ bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Z drugiej jednak strony czas ten nie powinien być zbyt długi, ponieważ trudno przyjąć, że organ może w sposób nieograniczony przechowywać i korzystać ze zgromadzonych danych w celu uruchamiania procedury poboru opłaty dodatkowej. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd bez uiszczenia opłaty, gdyż dane zawarte na biletach muszą być przechowywane minimum przez 12 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. A jednocześnie, zgodnie z wolą ustawodawcy, dane te nie mogą być przechowywane w nieskończoność – bez żadnego ograniczenia czasowego, a jedynie przez ściśle określony czas, tj. maksymalnie przez 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca przewidział w sposób wyraźny przypadki, w których termin ten ulega wydłużeniu, o których już wspominano. Przy czym, wprowadzenie wskazanego ograniczenia miało zdaniem sądu na celu pozbawienie organu możliwości wykorzystania wskazanych danych po upływie określonego w przepisie terminu – przepis ten został więc wprowadzony w interesie obywatela. Uznać zatem należy, że skoro okres wskazany w treści tego przepisu upłynie, to organ zobligowany będzie do usunięcia wskazanych danych, tj. danych związanych ze ściśle określonymi przejazdami wykonanymi przez określone ustawą podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za przejazd autostradą (wszak de facto chodzi zwykle o przejazdy, w odniesieniu do których biletu nie wykupiono), a nie danych związanych z całościowym funkcjonowaniem kont tych podmiotów zarejestrowanych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS), a co za tym idzie nie będą one mogły być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia – organ nie będzie już bowiem miał możliwości oparcia się na zgromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych na biletach, gdyż z upływem wskazanego przez ustawodawcę okresu utracił on podstawę do ich przechowywania i wykorzystywania. Z tego też powodu należy uznać, że wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie ma już prawa dysponować, narusza porządek prawny. Wykorzystanie takich danych ocenić należy jak wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem. W myśl bowiem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc otwarty katalog środków dowodowych opatrzył ustawodawca warunkiem niesprzeczności dowodu z prawem. W doktrynie wskazuje się, iż określenie, którym posłużył się ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a., tj.: "nie jest sprzeczne z prawem" należy rozumieć szeroko – jako sprzeczność z wszelkiego rodzaju przepisami prawa, a nie wyłącznie z przepisami prawa administracyjnego. Jeśli więc idzie o sprzeczność środka dowodowego z prawem procesowym, to chodzi głównie o niezgodny z określonymi procedurami sposób jego pozyskania. Gdy zaś chodzi o sprzeczność środka dowodowego z prawem materialnym, to tyczy się to sprzeczności z przypadkami, gdy przepisy prawa z różnych względów wyłączają możliwość pozyskania lub posłużenia się określonym środkiem dowodowym. Dowód może być więc sam w sobie sprzeczny z prawem, jak również może to być dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (por. P. M. Przybysz, Komentarz do art. 75 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2025 r.; K. Budziarek, Dowód sprzeczny z prawem, czyli kilka słów na temat art. 75 § 1 k.p.a., [w:] Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka z 2017 r., nr 1, s. 50–67. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Sąd zauważa, że pogląd zaprezentowany w niniejszym orzeczeniu odpowiada w istocie stanowisku samego organu zaprezentowanemu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na jego internetowej stronie podmiotowej pod adresem: https://e-toll.mf.gov.pl/inne-dokumenty/klauzula-informacyjna-szefa-krajowej-administracji-skarbowej/ (dostęp aktualny na dzień wyrokowania). W ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK) przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w ramach dodatkowej informacji zamieszczonej po punkcie 11 klauzuli, oznaczonej dodatkowo słowem "UWAGA", informuje się użytkowników wskazanego systemu, a więc de facto korzystających z autostrad płatnych, o przywoływanych tam i szeroko omówionych ramach czasowych związanych z gromadzeniem i przetwarzaniem danych związanych z przejazdem autostradą, zaznaczając, że są one przechowywane nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. W przypadku jednak, gdy przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez wniesienia wymaganej opłaty, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Powyższe obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił więc, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Przy czym sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdził, że organ naruszył art. 37a ust. 30 u.a. – nie mógł on bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej –28 stycznia 2025 r. –nie miał już podstaw do ich przechowywania. W niniejszej sprawie nie było bowiem podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od strony opłaty dodatkowej. Równocześnie Sąd zwraca uwagę na to, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie pozostaje w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz. U. z 2021 r. poz. 1205), gdyż w dacie wydania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej opłaty tej dochodzono nienależnie – w chwili sporządzania wskazanego powyżej wezwania organ nie mógł już dysponować danymi będącymi podstawą wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. Wobec ujawnionej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skargi, ponieważ ich rozpatrzenie stało się niecelowe. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. d.cz. ----------------------- i 7/8