III SA/Łd 537/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] 2. orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta S. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 z późń.zm.)i art. 104 Kpa orzekł o wymeldowaniu M. B. z pobytu stałego z lokalu Nr 84 przy ul. A 11 w S. Z uzasadnienia decyzji wynika, że J. i M. małż. B. posiadają tytuł prawny do mieszkania spółdzielczego typu własnościowego tj. do lokalu nr 84 przy ul. A 11 w S. Z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła J. B. podnosząc, że mąż nie przebywa w lokalu od marca 2003 roku, zamieszkuje w posesji swoich rodziców przy ul. 13 w S. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że M. B. wyprowadził się ze spornego lokalu w lutym 2003 roku z powodu konfliktów z żoną, zamieszkał w mieszkaniu swoich rodziców, do którego zabrał tylko rzeczy osobiste i ubrania. Przy ul. B 13 jest zameldowany na pobyt czasowy, ale zamierza wrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały. Posiada takie same uprawnienia do spornego lokalu jak jego żona. J. B. wraz z dziećmi wyprowadziła się ze spornego lokalu w marcu 2003 roku. Zabrała z lokalu wszystkie rzeczy swoje i córek oraz meble i sprzęty stanowiące wspólny dorobek małżonków. Obecnie w spornym lokalu zamieszkują rodzice wnioskodawczyni , a całe wyposażenie mieszkania stanowi ich własność. J. B. oświadczyła, że nie zamierza wracać do mieszkania przy ul. A 11 do momentu rozstrzygnięcia spraw w sądzie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie organu I instancji M. B. opuścił dobrowolnie mieszkanie nr 84 przy ul. A 11 w S. Faktycznie zamieszkuje w lokalu przy ul. B 13 w S, gdzie posiada zameldowanie na pobyt czasowy. Od powyższej decyzji M. B. wniósł odwołanie, zarzucając jej rażące naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu podniósł, że w jego ocenie nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ww ustawy, nadal bowiem posiada tytuł prawny do lokalu oraz nigdy nie zamierzał opuścić go na stałe. W lutym 2003 roku zamieszkał tymczasowo u matki, czyniąc to dla dobra dziecka, by nie było świadkiem narastających nieporozumień małżeńskich. W nowym miejscu zamieszkania wykonał obowiązek meldunkowy dotyczący zameldowania czasowego na okres jednego roku tj. do dnia 25 lutego 2004r., który jeszcze nie upłynął. W tej sytuacji dokonywanie kontroli meldunkowej w tym okresie jest więc nieporozumieniem. Niezależnie od aktualnego stanu stosunków z żoną zamierza wrócić do miejsca pobytu stałego. Wobec powyższego wnosi o uchylenie decyzji. Decyzja z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego jest bezspornym, że odwołujący się nie zamieszkuje w spornym lokalu od lutego 2003 roku. Wówczas opuścił ten lokal, zabierając swoje rzeczy osobiste i do chwili wydania decyzji do niego nie powrócił. Opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, bowiem istnienie konfliktu małżeńskiego nie jest wystarczającym powodem, aby można było przyjąć, że skarżący został zmuszony do opuszczenia lokalu. Dodatkowo z akt sprawy wynika, ze skarżący od czasu opuszczenia lokalu nie podejmował środków prawnych umożliwiających mu swobodne korzystanie z lokalu. Mimo, iż w nowym miejscu jest zameldowany na pobyt czasowy należy uznać, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały. W ocenie organu odwoławczego nie ma również znaczenia fakt, iż skarżący w pozwie rozwodowym wniósł o podział majątku i ustalenie sposobu użytkowania lokalu po orzeczeniu rozwiązania związku małżeńskiego przez sąd. Wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78 poz. 716) o niezgodności z Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy nie podlega obecnie ocenie przesłanka dotycząca uprawnień do przebywania w lokalu, a meldunki mają charakter wyłącznie rejestracyjny. W istniejącym stanie faktycznym posiadanie przez skarżącego zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. W tej sytuacji uznając, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu jej w mocy. Na powyższą decyzję M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnioskując o jej uchylenie. W uzasadnieniu powtórzył dotychczasową argumentację i zarzuty dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zakwestionował ustalenia organu odwoławczego, że opuszczenie lokalu nr 84 przy ul. A nr 11 w S. miało charakter dobrowolny i trwały. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005roku skarżący oświadczył, że sprawa rozwodowa się jeszcze nie zakończyła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Nowe miejsce pobytu skarżącego jest znane, organ więc winien był ustalić w postępowaniu czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wymienione w pierwszej części przepisu, a więc czy skarżący utracił uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 czt. Ustawy i czy opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W tym miejscu należy podnieść, że w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., wydanym w sprawie sygn. akt K 20/01, którego sentencja została ogłoszona dnia 19 czerwca 2002r. w Dz.U. Nr 78 poz. 716, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ślad za tym wyrokiem zmianie uległa treść art. 15 ust. 2 cyt. ustawy i w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2004r. ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 93 poz. 887) kwestia uprawnień do lokalu w sprawach o wymeldowanie, pozostaje już poza sferą zainteresowań organu administracji, który decyzję w sprawie wymeldowania osoby wydaje na wniosek strony lub z urzędu, w przypadku opuszczenia miejsca stałego pobytu trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W sytuacji prawnej zaistniałej po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r, sygn. akt K 20/01 o stwierdzeniu niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, szczególna uwaga przy instytucji wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności skupiona więc zostaje na wykładni przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Badając tę przesłankę organy administracji powinny w sposób szczególnie wnikliwy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, a jego wyniki nie powinny pozostawiać wątpliwości co do jej spełnienia. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, wbrew stanowisku organów, nie dawał podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący trwale opuścił przedmiotowy lokal. Wynikająca z powyższego przepisu przesłanka opuszczenia lokalu winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie , ale zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zamiar, który da się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 10 lutego 1989r. Sygn. akt SA/Wr 789/88 (LEX 10083) do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jeżeli nie towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar związania się z miejscem pobytu czasowego. To, iż w niniejszej sprawie skarżący wyprowadzając się , zabrał ze sobą rzeczy osobiste nie świadczy jeszcze o tym, że miał zamiar w innym miejscu założyć swoje centrum życiowe. Faktem jest, że swój pobyt czasowy z góry określił na okres jednego roku, a więc musiał zabrać swoje rzeczy osobiste. W spornym lokalu pozostały sprzęty gospodarstwa domowego oraz meble stanowiące wspólny dorobek małżonków, które J. B. zabrała ze spornego lokalu wyprowadzając się z niego. Organy administracji z naruszeniem art. 7 i 77 kpa stwierdziły więc, że opuszczenie spornego lokalu miało charakter trwały skoro w żaden sposób nie wyjaśniły czy pobyt skarżącego w lokalu przy ul. B 13 ma charakter pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zaznaczyć należy, że skarżący konsekwentnie twierdzi, że nigdy nie miał zamiaru trwałego opuszczenia spornego lokalu i zamierza do niego wrócić. W dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy nie minął jeszcze okres zameldowania na pobyt czasowy, a w pozwie rozwodowym skarżący zawarł wniosek o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania, co może potwierdzać zarówno jego zamiar jak również być dowodem na to, że nie rezygnuje dobrowolnie z tego lokalu. Na uwagę zasługuje również okoliczność wyprowadzenie się ze spornego lokalu J. B., która wyprowadzając się wraz z dziećmi zabrała ze sobą wszystkie sprzęty i meble pozostawiając w spornym lokalu wyposażenie należące do jej rodziców, którzy zostali jedynymi lokatorami spornego lokalu. Niedopuszczeniem i utrudnianiem korzystania z lokalu jest nie tylko np. wymiana zamków w drzwiach, ale w okolicznościach niniejszej sprawy można uznać, za taką sytuację fakt pozbawienia spornego lokalu przedmiotów jego wyposażenia, oraz sprzętów gospodarstwa domowego stanowiących wspólny dorobek małżonków. Poza tym skoro skarżący był czasowo zameldowany w innym miejscu, a w miejscu stałego pobytu nie było jego rodziny ani rzeczy w szerokim tego słowa znaczeniu nieuzasadnionym było przeprowadzania w tym okresie kontroli meldunkowej i ustalanie czy skarżący powrócił do spornego lokalu. W ocenie Sądu organy administracji chcąc wykazać spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ww ustawy winny udowodnić, że skarżący nie tylko fizycznie opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu, ale że opuścił je z zamiarem stałego związania się z miejscem pobytu czasowego i założenia w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Należy bowiem mieć na uwadze iż sytuacja w przedmiotowej sprawie jest szczególna. Jej specyfika polega na tym, że skarżący wyprowadzając się ze spornego lokalu z góry określił , że opuszczenie spornego lokalu ma charakter czasowy. W tej sytuacji organy administracji chcąc wykazać, że de facto inny był zamiar skarżącego winny przeprowadzić postępowanie i ustalić okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Oznacza to, że w sytuacji gdy całe postępowanie toczyło się w okresie oficjalnego, tymczasowego zameldowania skarżącego w innym miejscu, rutynowe działania sprawdzające i wyjaśniające podejmowane zwykle w wypadku spraw z zakresu wymeldowania były tu niewystarczające, a kluczowym zagadnieniem podlegającym wyjaśnieniu pozostawała kwestia udowodnienia, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania trwale tzn. z zamiarem założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów w innym miejscu i taki by jego rzeczywisty zamiar. Nie bez znaczenia pozostaje tu również okoliczność, że żona skarżącego również wyprowadziła się ze spornego lokalu zabierając ze sobą dzieci i wszystkie rzeczy i sprzęty stanowiące wyposażenie mieszkania będącego oficjalnie miejscem stałego pobytu skarżącego. Należy mieć również na uwadze fakt, iż ponieważ toczy się sprawa rozwodowa, organem uprawnionym do orzeczenia o sposobie korzystania z mieszkania będzie sąd. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy administracji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie dopełniły obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, czym naruszyły przepisy art. 7 i 77 kpa. Oznacza to jednocześnie, że nie było podstaw do twierdzenie, że zostały spełnione przesłanki wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.