III SA/Łd 542/21
WyrokWSA w Łodzi2021-11-17
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Paweł Dańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasad postępowania konkursowego, skutkujące przyznaniem niższej liczby punktów oferentowi, który następnie zawarł umowę na uzgodnionych warunkach, stanowi uszczerbek w jego interesie prawnym uzasadniający uwzględnienie odwołania?Ratio decidendi
Nawet jeśli doszło do naruszenia zasad postępowania konkursowego, skutkującego przyznaniem oferentowi niższej liczby punktów, to jeśli oferent ten zawarł umowę na uzgodnionych warunkach, nie można mówić o uszczerbku w jego interesie prawnym w rozumieniu art. 152 u.ś.o.z. Interes prawny świadczeniodawcy polega na możliwości zawarcia umowy, a nie na zawarciu jej na preferencyjnych warunkach wynikających z idealnego przebiegu postępowania konkursowego. Kwestionowanie warunków zawartej umowy powinno odbywać się na drodze cywilnoprawnej, a nie administracyjnoprawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki A na decyzję Dyrektora ŁOW NFZ utrzymującą w mocy decyzję o oddaleniu odwołania spółki od rozstrzygnięcia postępowania o zawarcie umowy na świadczenia opieki zdrowotnej. Spółka zarzuciła niewłaściwą ocenę jej oferty w kryterium kompleksowości, co skutkowało przyznaniem niższej liczby punktów i gorszej pozycji w rankingu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzje organów, uznając naruszenie przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność zbadania, czy zawarcie umowy na uzgodnionych warunkach wyklucza uszczerbek w interesie prawnym skarżącej. Po ponownym rozpoznaniu WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" R.W. S. Spółki jawnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia postępowania na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.
Decyzją z [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 142 ust. 5 pkt 1, oraz art. 154 ust. 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1938, dalej u.ś.o.z.), Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Dyrektor ŁOW NFZ) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] nr [...] o oddaleniu w całości odwołania A Spółki jawnej z siedzibą w W. od rozstrzygnięcia postępowania o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, prowadzonego przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia o kodzie postępowania nr [...] w rodzaju: rehabilitacja lecznicza w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna na obszarze: C. (1016042), I. (1016052), L. (1016062), R. (1016082), T.(1016092), Ż. (1016112).
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco.
Dyrektor ŁOW NFZ ogłosił postępowanie konkursowe o kodzie nr [...] w rodzaju: rehabilitacja lecznicza, w zakresie fizjoterapia ambulatoryjna na obszarze gmin: C., I., L., R., T. i Ż. na okres od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2021 r. Jako wartość zamówienia wskazano kwotę nie większą niż 140.087 zł. W postępowaniu złożono 4 oferty. W dniu 1 września 2017 r. rozstrzygnięto postępowanie wybierając wszystkich czterech oferentów, a mianowicie:
1) B Spółka z o.o. w W. – liczba punktów rankingowych 68, łączna wartość świadczeń 32.400 zł,
2) A Spółka jawna w W. – liczba punktów rankingowych – 66, łączna wartość świadczeń – 27.000 zł,
3) J.K. Niepubliczny ZOZ w L. – liczba punktów rankingowych 44, łączna wartość świadczeń – 32.400 zł,
4) S.M. Niepubliczny ZOZ w Ż. – liczba punktów rankingowych - 38, łączna wartość świadczeń 27.000 zł.
Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor ŁOW NFZ oddalił odwołanie spółki A od powyższego rozstrzygnięcia w całości oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W wyniku wniosku spółki A o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor ŁOW NFZ zaskarżoną decyzją z [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 142 ust. 5 pkt 1 i art. 154 ust. 4-6 u.ś.o.z. utrzymał w mocy decyzję z [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że wszystkie oferty, w tym ofertę skarżącej, oceniono według kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1372 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 5 sierpnia 2016 r.), tj. tj.: jakości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej; zapewnienia kompleksowości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej, rozumianej jako możliwość realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w danym zakresie obejmującej wszystkie etapy i elementy procesu ich realizacji; ciągłości udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej, rozumianej jako organizację udzielania świadczeń opieki zdrowotnej zapewniającą kontynuację procesu diagnostycznego lub terapeutycznego, w szczególności ograniczającą ryzyko przerwania procesu leczenia świadczeniobiorców w ramach danego zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, realizowanego na podstawie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w dniu złożenia oferty w postępowaniu w sprawie zawarcia umów; dostępności do świadczeń; ceny świadczeń opieki zdrowotnej ocenianej poprzez odniesienie ceny jednostki rozliczeniowej zaproponowanej przez oferenta w ofercie lub stanowiącej końcowy wynik negocjacji w stosunku do ceny oczekiwanej przez Narodowy Funduszu Zdrowia w danym postępowaniu w sprawie zawarcia umowy; inne – współpraca z Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, realizacja umowy, o której mowa w art. 311c ust. 4 u.ś.o.z. w zakresie świadczeń objętych przedmiotem postępowania. W rozstrzygnięciu postępowania komisja konkursowa dokonała wyboru wszystkich oferentów, którzy brali udział w postępowaniu konkursowym. Zdaniem organu administracji komisja konkursowa stosowała te same zasady i przepisy prawa wobec wszystkich oferentów biorących udział w postępowaniu. Przedmiot zamówienia został opisany przez zamawiającego w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Zmiana przez komisję konkursową odpowiedzi ankietowej na pytanie 1.1.1.1: "REH_2 Oferent realizuje na podstawie umowy proces leczenia świadczeniobiorców w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opieki rehabilitacyjnej" na "Nie" była w pełni zasadna. Zmiana punktacji zgodnie z interpretacją skarżącej spowodowałaby przesunięcie się skarżącej spółki w rankingu na 1 pozycję, jednakże nie miałaby ona wpływu na wynik negocjacji prowadzonych przez komisję konkursową oraz na rozstrzygnięcie postępowania. Komisja konkursowa proponując w procesie negocjacji określoną liczbę świadczeń brała pod uwagę strukturę terytorialną obszaru, na które zostało ogłoszone postępowanie, liczbę ludności, wykonanie wynikające z realizowanych do tej pory umów oraz potencjał wskazany w ofercie. Zamiarem komisji było takie rozlokowanie środków, aby zabezpieczyć świadczenia u wszystkich oferentów biorących udział w postępowaniu, umożliwiając pacjentom z rozległych terenów dostęp do świadczeń możliwie najbliżej miejsca zamieszkania. W szczególności wzięto pod uwagę odległość poszczególnych gmin od T. Komisja konkursowa przeprowadziła negocjacje ze wszystkimi oferentami zakwalifikowanymi do części niejawnej postępowania. Skarżąca spółka 22 sierpnia 2017 r. podpisała protokół końcowy z negocjacji, w którym została zawarta informacja, że protokół końcowy zawiera ostateczne stanowiska stron w procesie negocjacji co do liczby i ceny. W ocenie organu, pismo skarżącej z 25 października 2017 r. nie może stanowić uchylenia się od warunków zawartej umowy, przeciwnie - stanowi potwierdzenie, iż skarżąca realizuje umowę na warunkach uzgodnionych przez strony.
W skardze na powyższą decyzję A Sp.j. z siedzibą w W. zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy – załącznika nr 5 Tabela nr 1 Rubryka 2, Lp. II Kompleksowość, Kategoria 1 Sposób wykonania umowy, pkt 1.1 do rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 2016 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na rozszerzeniu przesłanek warunkujących spełnienie kryterium o tożsamość obszaru zabezpieczenia, na którym realizowane są świadczenia z obszarem zabezpieczenia, którego dotyczy konkurs i uznanie, że skarżąca spółka nie spełnia kryterium kompleksowości, a wskutek tego nieprzyznanie skarżącej spółce punktów rankingujących należnych z tytułu spełnienia warunku określonego jako realizowanie na podstawie umowy procesu leczenia świadczeniobiorców w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opieki rehabilitacyjnej pomimo, iż realizuje na obszarze działania ŁOW NFZ kilka umów w tym zakresie, co spowodowało niewłaściwe ustalenie wartości punktowej oferty skarżącej spółki i naruszyło jej interes prawny do właściwego ustalenia kwoty zobowiązania płatnika do finansowania świadczeń, uwzględniającej złożoną ofertę;
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. oraz § 9 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 2016 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wobec nieprawidłowego ustalenia rankingu końcowego oraz podziału środków przeznaczonych na realizację świadczeń objętych postępowaniem w sposób naruszający zasady uczciwej konkurencji i nie uwzględniający oferowanych jakości, kompleksowości, dostępności ani ciągłości świadczeń;
b) art. 138 k.p.a. w związku z art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji nr [...], podczas gdy zachodziły podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż prowadzenie negocjacji w sprawie ustalenia liczby i ceny świadczeń opieki zdrowotnej w toku postępowania zostało przeprowadzone w sposób naruszający zasady uczciwej konkurencji poprzez arbitralne i jednostronne narzucanie przez komisję konkursową liczby świadczeń oferowanych przez oferenta, co w konsekwencji przekłada się na kwotę zobowiązania Funduszu względem świadczeniodawcy wybranego w wyniku postępowania oraz nieproporcjonalny podział środków pomiędzy wyłonionych świadczeniodawców.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z 10 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 162/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnił powyższą skargę i uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z [...].
W ocenie Sądu I instancji organ dopuścił się naruszenia norm prawa materialnego, to jest załącznika nr 5 do rozporządzenia z 5 sierpnia 2016 r. tabela 1, rubryka 2, l.p. II kompleksowość kategoria 1 – sposób wykonania umowy punkt 1.1. oraz art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. i przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca na podstawie czterech umów zawartych z ŁOW NFZ realizuje świadczenia lecznicze, które są realizowane na terenie gmin B. i W., czyli na obszarze działania ŁOW NFZ. W spornym kryterium (lp. II kompleksowość, kategoria 1 – sposób wykonania umowy, warunek 1.1.) nie ma mowy, aby proces leczenia świadczeniobiorców był realizowany na obszarze, którego dotyczy postępowanie konkursowe. W kryterium tym nie określono takiego wymogu, podczas gdy w tym samym załączniku nr 5 do rozporządzenia z 5 sierpnia 2016 r. w kryterium "ciągłość udzielania świadczeń" w pytaniach 1, 2 i 3 wyraźnie określono, że realizacja procesu leczenia świadczeniobiorców musi odnosić się do obszaru, którego dotyczy postępowanie (tabela nr 2 l.p. IV warunek 1,2 i 3). Istnienia takiego wymogu w kryterium "kompleksowości" nie można domniemywać w sytuacji, gdy nie został on określony w samej treści kryterium. Podobny pogląd został wyrażony w piśmie Dyrektora Departamentu Ubezpieczenia Zdrowotnego Ministerstwa Zdrowia z 3 października 2017 r. W związku z tym Sąd I instancji nie podzielił poglądu wyrażonego przez organ administracji, że w kryterium "kompleksowości" chodzi o realizację procesu leczenia wyłącznie na obszarze objętym postępowaniem. Uznał natomiast, że skoro w treści kryterium "kompleksowości" nie ma wymogu, aby proces leczenia był wykonywany na obszarze objętym postępowaniem konkursowym, to stronie skarżącej za to kryterium winny być przyznane dwa punkty, a nie zero punktów. Tym samym łączna ilość punktów jaką winna otrzymać spółka powinna wynieść 68, a nie 66. Zrównałaby się tym samym w liczbie punktów ze spółką B (oba podmioty miałyby po 68 punktów). W takim przypadku o kolejności na liście rankingowej decydowałyby zasady określone w § 9 rozporządzenia z 5 sierpnia 2016 r., czyli ocena według kryteriów: jakość, kompleksowość, dostępność, ciągłość oraz cena. Ponieważ oba podmioty (tzn. spółki B i skarżąca) otrzymały taką samą ilość punktów za jakość, zaś za kryterium kompleksowość większą ilość punktów osiągnęła strona skarżąca, to skarżąca zajęłaby pierwsze miejsce na liście rankingowej przed spółką B. Zajęcie przez skarżącą pierwszego miejsca na liście rankingowej oznaczałoby mocniejszą pozycję spółki w negocjacjach prowadzonych z organem administracji co do liczby i ceny świadczeń. Zdaniem Sądu I instancji zaniżenie punktów rankingowych rzutowało na przebieg negocjacji z ŁOW NFZ oraz na ostateczny rezultat tych negocjacji.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, zgodnie z którym, wynik negocjacji oraz rozstrzygnięcie postępowania byłyby takie same, nawet gdyby skarżąca zajęła pierwsze miejsce na liście rankingowej. Przyjęcie bowiem poglądu organu oznaczałoby, że nie miałoby żadnego znaczenia przyznawanie punktów uczestnikom konkursu za poszczególne kryteria, ich sumowanie i układanie listy rankingowej oferentów według liczby otrzymanych punktów.
Sąd I instancji podkreślił, że nie kwestionuje faktu, iż komisja konkursowa winna tak rozlokować środki, aby umożliwić pacjentom dostęp do świadczeń jak najbliżej ich miejsca zamieszkania. Jednakże ilość i wartość przyznanych świadczeń winna być powiązana z liczbą punktów rankingowych osiągniętych przez poszczególnych oferentów. Winna być zachowana odpowiednia proporcja pomiędzy ilością punktów rankingowych, a ilością i wartością przyznanych świadczeń. W rozpoznawanej sprawie skarżąca mimo osiągnięcia najwyższego miejsca na liście otrzymała nieproporcjonalnie niską ilość punktów negocjacyjnych oraz wartość świadczeń. W ocenie Sądu, nie może być tak, że podmiot, który zajmuje pierwsze miejsce na liście rankingowej wszystkich oferentów (skarżąca) otrzymuje tyle samo świadczeń, co ostatni uczestnik postępowania na tej liście (S.M.) oraz mniej od oferenta zajmującego przedostatnie miejsce na tej liście (J.K.). Jest to bowiem dyskryminujące dla strony skarżącej i stanowi naruszenie zasady uczciwej konkurencji.
Sąd I instancji zauważył ponadto, że komisja konkursowa przy negocjacjach brała pod uwagę liczbę ludności w gminach, w których miał siedzibę oferent oraz odległość tej gminy od T., zaś jej zamiarem było rozlokowanie środków umożliwiające pacjentom dostęp do świadczeń jak najbliżej ich miejsca zamieszkania. Sąd podkreślił, że w przypadku skarżącej nie została dokładnie wyjaśniona kwestia, z jakiego konkretnie obszaru gminy wiejskiej T. uwzględniono liczbę ludności. Ustalenie wielkości populacji gminy (w przypadku skarżącej 1887 mieszkańców) ma zasadnicze znaczenie, gdyż decydowało o liczbie negocjowanych świadczeń. W przypadku pozostałych trzech oferentów (tzn. spółki B, J.K. i S.M.) uwzględniono liczbę ludności całej gminy (tzn. R., L. i Ż.), zaś odnośnie strony skarżącej tylko część ludności gminy wiejskiej T., lecz nie zostało wyjaśnione dokładnie, jaka to była część i dlaczego taka. W konsekwencji nie można ustalić, czy wartość świadczeń określonych przez komisję konkursową dla strony skarżącej nie była dyskryminująca. Stanowi to naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W skardze kasacyjnej Dyrektor ŁOW NFZ zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie administracyjne prowadzone przez organ nie było dotknięte wadą polegającą na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie administracyjne prowadzone przez organ nie było dotknięte wadą polegającą na naruszeniu art. 77 § 1 k.p.a., w sytuacji braku rozważenia przez Sąd znaczenia dokumentów zebranych prawidłowo przez organ w toku postępowania administracyjnego, tj. oświadczenia skarżącej z 27 października 2017 r., mającego wpływ na wynik sprawy, z uwagi na fakt, iż rozważenie znaczenia tego dokumentu w świetle utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, skutkowałoby oddaleniem skargi;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu w rozważaniach Sądu stanowiska organu dotyczącego znaczenia realizacji umowy zawartej w wyniku rozstrzygnięcia konkursu ofert przez skarżącą na uzgodnionych warunkach, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem według utrwalonej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych, nie jest możliwe kwestionowanie warunków realizacji umowy, do czego sprowadza się skarga, na drodze administracyjnej.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 134 ust. 1 u.ś.o.z., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że dokonywanie oceny ofert z uwzględnieniem kryteriów określonych rozporządzeniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. doprowadziło do nierównego traktowania świadczeniodawców w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a w konsekwencji - na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie tego przepisu, prowadzącym do uchylenia zaskarżonej decyzji;
2) art. 5 ust. 7a w zw. z art. 148 pkt 1 i art. 134 ust. 1 u.ś.o.z., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "kompleksowość udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej", o jakiej mowa w tym przepisie, winna być rozpatrywana w odniesieniu do obszaru województwa, właściwego ze względu na siedzibę Oddziału Funduszu, który ogłosił postępowanie, a inna wykładnia zdaniem Sądu narusza interes prawny świadczeniodawcy, a w konsekwencji - na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie tego przepisu, prowadzącym do uchylenia zaskarżonej decyzji;
3) art. 148 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. poprzez błędną wykładnię w zakresie prawidłowej oceny w postępowaniu konkursowym kryterium kompleksowości;
4) załącznika nr 5 Tabela nr 1 Rubryka 2, Lp. II Kompleksowość, Kategoria 1 Sposób wykonania umowy, pkt 1.1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżąca spełnia kryterium kompleksowości, a wskutek tego ustalenie, że nieprzyznanie skarżącej punktów rankingujących należnych z tytułu spełnienia warunku określonego jako realizowanie na podstawie umowy procesu leczenia świadczeniobiorców w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opieki rehabilitacyjnej pomimo, iż realizuje ona na obszarze działania ŁOW NFZ kilka umów w tym zakresie, było nieprawidłowe;
5) § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy z dnia 22 grudnia 2014 r. (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1897) w związku z art. 142 ust. 6 i ust. 7 u.ś.o.z., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż komisja konkursowa ma obowiązek ustalać liczbę i cenę świadczeń z oferentami w kolejności listy rankingującej;
6) art. 142 ust. 6 pkt 1) u.ś.o.z. w związku z art. 134 ust. 1 tej ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedstawienie przez komisję konkursową propozycji ilości punktów oferentom sprzeciwia się celowi postępowania konkursowego i nie jest zasadą równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, a w konsekwencji na jego niewłaściwym zastosowaniu w sprawie, prowadzącym do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A Sp.j. wniosła o jej oddalenie.
Wyrokiem z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 1994/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
Zdaniem Sądu II instancji skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ uzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące braku rozważenia przez Sąd I instancji, jakie znaczenie ma dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że po rozstrzygnięciu konkursu ofert skarżący oferent zawarł i realizował umowę na uzgodnionych w toku negocjacji warunkach (zarzuty oznaczone punktami I.2 i I.3).
W ocenie NSA istotne znaczenie ma w niniejszej sprawie ocena, czy interes prawny świadczeniodawcy zawiera się wyłącznie w możliwości zawarcia umowy, która to możliwość wynika z podpisania protokołu końcowego negocjacji i rozstrzygnięcia postępowania konkursowego, czy też interes ten wyraża się w faktycznym zawarciu umowy i jej realizowaniu, czy też wreszcie interes ten obejmuje nie samą możliwość zawarcia umowy, bądź jej zawarcie, lecz możliwość zawarcia umowy na określonych warunkach, wynikających z przeprowadzenia postępowania konkursowego bez naruszenia zasad tego postępowania. Według tego trzeciego stanowiska, uszczerbek w interesie prawnym świadczeniodawcy może polegać na tym, że na skutek naruszenia zasad postępowania konkursowego dochodzi do zawarcia przez skarżącego oferenta umowy na warunkach gorszych, niż warunki, które mógłby uzyskać, gdyby zasad tych nie naruszono. W związku z tym, organ w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w trybie art. 154 ustawy o świadczeniach jest zobowiązany ustalić, czy doszło do takiego naruszenia zasad postępowania konkursowego i to zarówno na etapie części jawnej konkursu ofert, jak i na etapie prowadzenia negocjacji. Pominięcie w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji okoliczności polegającej na zawarciu i realizowaniu przez odwołującego się świadczeniodawcę umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na wynegocjowanych warunkach spowodowało, że Sąd ten uchylił się od rozważenia powyższych kwestii. W tym zakresie rację ma skarżący kasacyjnie organ, że brak oceny w powyższym zakresie skutkował naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie skarżonego wyroku, bowiem rozważenie wpływu zawarcia i realizowania umowy na interes prawny skarżącego świadczeniodawcy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
NSA stwierdził ponadto, że zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie administracyjne prowadzone przez organ nie było dotknięte wadą polegającą na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 142 ust. 6 pkt 1) u.ś.o.z. w związku z art. 134 ust. 1 tej ustawy (punkty I.1 oraz II.5 i II.6 skargi kasacyjnej), są przedwczesne, ponieważ odnoszą się do oceny postępowania w fazie negocjacji a wobec zawarcia przez odwołującego się świadczeniodawcę umowy, istnieje wątpliwość, czy w ogóle zachodzi potrzeba analizowania w postępowaniu odwoławczym ewentualnego naruszenia zasad postępowania konkursowego w fazie negocjacji, czy też wobec zawarcia tej umowy (bądź tylko możliwości jej zawarcia) i związanego z tym braku uszczerbku w interesie prawnym skarżącego świadczeniodawcy odwołanie jest bezzasadne. Dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii przez Sąd I instancji wyjaśni, czy konieczne było badanie w postępowaniu odwoławczym ewentualnego naruszenia zasady równego traktowania świadczeniodawców i uczciwej konkurencji także na etapie negocjacji.
W ocenie Sądu II instancji nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące oceny w postępowaniu konkursowym kryterium kompleksowości. W tym zakresie Sąd I instancji słusznie wskazał, że w załączniku nr 5 do rozporządzenia z 5 sierpnia 2016 r. przy ocenie kryterium "kompleksowości" nie wskazano warunku, że realizacja procesu leczenia świadczeniobiorców musi odnosić się do obszaru, którego dotyczy postępowanie. Taki warunek wskazano wyłącznie przy ocenie kryterium "ciągłość". Rację ma też Sąd I instancji, że istnienia takiego warunku nie można domniemywać w sytuacji, gdy nie został on określony w samej treści kryterium. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w piśmie Dyrektora Departamentu Ubezpieczenia Zdrowotnego Ministerstwa Zdrowia z 3 października 2017 r. W skardze kasacyjnej nie powołano argumentów przemawiających za przyjęciem odmiennego stanowiska. W tej sytuacji skarżącemu świadczeniodawcy za kryterium "kompleksowość" powinny być przyznane 2 punkty, a nie 0 punktów, jak błędnie uczyniła to komisja konkursowa. W związku z tym, prawidłowe było przyjęcie przez Sąd I instancji, że na liście rankingowej oferentów skarżącemu świadczeniodawcy w sposób nieuzasadniony zaniżono liczbę punktów o 2, pozbawiając go w ten sposób pierwszego miejsca na tej liście. Rozstrzygnięcie jednak, czy to zaniżenie ilości punktów przyznanych skarżącemu świadczeniodawcy i co za tym idzie niższe miejsce tego świadczeniodawcy na liście rankingowej stanowiło takie naruszenie zasady równego traktowania świadczeniodawców (art. 134 ust. 1 u.ś.o.z.), które uzasadniałoby uwzględnienie odwołania, uzależnione było, od oceny czy interes prawny tego świadczeniodawcy doznał uszczerbku w rozumieniu art. 152 ust. 1 u.ś.o.z. wobec zawarcia przez niego umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Zdaniem NSA Sąd I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, winien odnieść się do znaczenia faktu zawarcia i realizacji przez skarżącego świadczeniodawcę umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dla oceny zaistnienia uszczerbku w interesie prawnym tego świadczeniodawcy w rozumieniu art. 152 ust. 1 u.ś.o.z. i w zależności od rezultatu tej oceny, dokonać ponownej kontroli postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ badający w trybie art. 154 u.ś.o.z. naruszenia w toku postępowania konkursowego zasad jego przeprowadzania, w szczególności przewidzianej w art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców i zachowania uczciwej konkurencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1842 ze zm.)
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy na wstępie przypomnieć, że niniejsza sprawa rozpoznawana jest przez tut. Sąd ponownie na skutek uwzględnienia wyrokiem z 29 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 1994/18 przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z 10 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 162/18. W tych okolicznościach podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. zd. 1, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednocześnie w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższe oznacza, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Powołane wyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.
Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, Sąd był w pierwszej kolejności zobowiązany do rozważenia wskazanego przez NSA zagadnienia, czy interes świadczeniodawcy zawiera się wyłącznie w możliwości zawarcia umowy, która to możliwość wynika z podpisania protokołu końcowego negocjacji i rozstrzygnięcia postępowania konkursowego, czy też interes ten wyraża się w faktycznym zawarciu umowy i jej realizowaniu, czy wreszcie interes ten obejmuje nie samą możliwość zawarcia umowy na określonych warunkach, bądź jej zawarcie, lecz możliwość zawarcia umowy na określonych warunkach, wynikających z przeprowadzenia postępowania konkursowego bez naruszenia zasad tego postępowania. Dokonanie takiej oceny NSA uznał za konieczne z uwagi na okoliczność polegającą na zawarciu przez odwołującego się oferenta umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej na warunkach uzgodnionych podczas negocjacji. W takiej sytuacji dyskusyjne bowiem staje się twierdzenie, że doszło do uszczerbku w interesie prawnym odwołującego się w rozumieniu art. 152 u.ś.o.z.
Aby dokonać niezbędnych ustaleń prawnych w powyższym zakresie, należy w pierwszej kolejności dokonać analizy przepisów u.ś.o.z. regulujących istotę i przebieg postępowania konkursowego, w szczególności zaś art. 142 u.ś.o.z. Zgodnie z tym przepisem konkurs ofert składa się z części jawnej i niejawnej (ust. 1). W myśl ust. 2, w części jawnej konkursu ofert komisja w obecności oferentów: 1) stwierdza prawidłowość ogłoszenia konkursu ofert oraz liczbę złożonych ofert; 2) otwiera koperty lub paczki z ofertami i ustala, które z ofert spełniają warunki określone w przepisach wydanych na podstawie art. 31d oraz warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 2; 3) przyjmuje do protokołu zgłoszone przez oferentów wyjaśnienia lub oświadczenia. Jak stanowi ust. 3, oświadczenia lub wyjaśnienia przekazane za pomocą teleksu, poczty elektronicznej lub telefaksu uważa się za złożone w terminie, jeżeli ich treść dotarła do adresata przed upływem terminu i została niezwłocznie potwierdzona na piśmie przez przekazującego.
Ofertę sporządza się w języku polskim oraz podpisuje w przypadku postaci (ust. 5):
1) papierowej - podpisem własnoręcznym;
2) elektronicznej - kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
5. W części niejawnej konkursu ofert komisja może:
1) wybrać ofertę lub większą liczbę ofert, najkorzystniejszych pod względem kryteriów wyboru ofert określonych w art. 148 ust. 1;
2) nie dokonać wyboru żadnej oferty, jeżeli nie wynika z nich możliwość właściwego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.
Jak z kolei stanowi ust. 6, komisja w części niejawnej konkursu ofert może przeprowadzić negocjacje z oferentami w celu ustalenia:
1) liczby planowanych do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej;
2) ceny za udzielane świadczenia opieki zdrowotnej.
W myśl natomiast ust. 7, komisja ma obowiązek przeprowadzić negocjacje co najmniej z dwoma oferentami, o ile w konkursie bierze udział więcej niż jeden oferent.
Jak wynika z powyższego uregulowania, postępowanie konkursowe ma zawsze przebieg dwuetapowy, bowiem musi składać się zarówno z części jawnej, jak i niejawnej. Z perspektywy rozpoznawanej sprawy należy najpierw zwrócić uwagę na treść ust. 5 pkt 1 ww. przepisu. Stanowi on, że w części niejawnej konkursu komisja może wybrać ofertę lub większą liczbę ofert, najkorzystniejszych pod względem kryteriów wyboru określonych w art. 148 ust. 1. W świetle tak sformułowanego unormowania nie może ulegać wątpliwości, iż w przypadku dokonania przez komisję wyboru większej liczby ofert nie musi to oznaczać, że pozycja rankingowa oferenta, który uzyskał lepszą pozycję rankingową a priori kreuje jego prawo do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej na odpowiednio atrakcyjniejszych warunkach niż oferenta sklasyfikowanego niżej. Przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja sprawia bowiem, że ten etap postępowania konkursowego może być wykorzystany jako forma selekcji przed kolejnym etapem konkursu, tj. przeprowadzeniem negocjacji, o których stanowi ust. 6 analizowanego przepisu.
Jak wskazuje się w ust. 7, decydując się na przeprowadzenie w postępowaniu konkursowym negocjacji, komisja ma obowiązek przeprowadzić je z co najmniej dwoma oferentami, o ile w konkursie bierze udział więcej niż jeden oferent. W tej sytuacji negocjacje mogą być przeprowadzone także z większą liczbą oferentów, jednak intencją przeprowadzającego konkurs może być zawężenie kręgu oferentów przystępujących do negocjacji wyłącznie do tych, którzy dają rękojmię przyszłego należytego wykonywania umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W takim przypadku, jak już wcześniej wskazano, etap wyboru ofert może być potraktowany jako swoiste stadium selekcji przed przystąpieniem do negocjacji. Rezultatem takiego ukształtowania przebiegu konkursu będzie to, że punktacja uzyskana przez poszczególnych oferentów będzie służyła wyeliminowaniu ofert najsłabszych i przeprowadzeniu tym sposobem negocjacji wyłącznie z oferentami w najwyższym stopniu spełniającymi kryteria konkursowe. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że art. 145 ust. 5 u.ś.o.z. w żadnej z zawartych w nim jednostek redakcyjnych nie formułuje wymogu, aby punktem wyjścia do negocjacji była punktacja uzyskana w uprzednim etapie wyboru ofert. Wręcz przeciwnie, biorąc pod uwagę w szczególności ust. 6 ww. przepisu, zgodnie z którym komisja w części niejawnej konkursu może przeprowadzić negocjacje z oferentami w celu ustalenia: liczby planowanych do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej; ceny za udzielane świadczenia opieki zdrowotnej – należy wywodzić, że gdyby bezpośrednio w ślad za rankingiem punktowym miało iść ustalenie kwestii dotyczącej liczby planowanych do udzielenia świadczeń oraz ich ceny, to regulację zawartą w ust. 6 należałoby uznać za zbędną. Co więcej za taką interpretacją przemawiają także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu ogłaszania o postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, składania ofert, powoływania i odwoływania komisji konkursowej, jej zadań oraz trybu pracy, w brzmieniu obowiązującym adekwatnie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności zaś § 15 tego aktu. Wynika z nich bowiem, że do negocjacji kwalifikuje się oferentów w liczbie, która zapewni możliwość dokonania skutecznego wyboru, przy założeniu wyczerpania planowanej do zakupienia liczby świadczeń lub wartości zamówienia, licząc kolejno od najwyższej łącznej oceny uzyskanej na podstawie kryteriów niecenowych (ust. 1). Ponadto, do negocjacji zaprasza się oferentów zakwalifikowanych do negocjacji, spełniających wymogi konieczne do zawarcia i realizacji umowy (ust. 2). Jednocześnie komisja przeprowadza negocjacje z wszystkimi zaproszonymi oferentami (ust. 3). W takim razie należy przyjąć, że przystępując do etapu negocjacji oferenci nie mogą rościć sobie żadnych dodatkowych praw co do zakresu przedmiotowego i cenowego ewentualnej przyszłej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w związku z zajętą pozycją rankingową na etapie wyboru ofert, bowiem brak jest ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych. Przeczyłoby to zresztą istocie samych negocjacji, których sednem jest przecież prowadzenie przez uczestniczące w nich strony ustaleń odnośnie wcześniej wymienionych kwestii. Trudno więc oczekiwać, aby ich rezultat miał być w jakikolwiek sposób zdeterminowany innymi czynnikami niż tylko wolą stron. Podczas negocjacji oferenci i Fundusz przedstawiają swoje stanowiska w zakresie liczby planowanych do udzielenia świadczeń oraz ich ceny, a te znajdują następnie odzwierciedlenie w protokole z negocjacji. Ostatecznie zatem wynik negocjacji może odbiegać zarówno od złożonej oferty, jak i pierwotnej propozycji Funduszu. Skutkiem takich negocjacji może być więc i to, że na podstawie ustaleń dokonanych z oferentem podczas negocjacji może dojść do zawarcia umowy na kwotę niższą niż oferent mógłby oczekiwać w związku z pozycją rankingową ustaloną podczas etapu poprzedzającego negocjacje, tj. wyboru ofert.
Powyższe rozważania znajdują bezpośrednie przełożenie na zagadnienie interesu prawnego świadczeniobiorcy i ewentualne doznanie przezeń uszczerbku, jako warunku umożliwiającego skuteczne wniesienie środka odwoławczego w przypadku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w rozumieniu art. 152 u.ś.o.z.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszym przypadku pragnie na wstępie podzielić wyrażany w orzecznictwie pogląd, że nie każde naruszenie zasad przeprowadzania postępowania będzie prowadziło do uszczerbku w interesie prawnym świadczeniodawcy uczestniczącego w postępowaniu konkursowym (por. wyrok WSA w Łodzi z 8 marca 2018 r., III SA/Łd 1166/17). Z całą pewnością zaś o takim naruszeniu nie można mówić w rozpoznawanej sprawie. Jakkolwiek bowiem jako zasadny należało ocenić podnoszony w skardze zarzut dokonania w postępowaniu konkursowym błędnej oceny oferty skarżącej w zakresie kryterium "kompleksowości", co powinno skutkować przyznaniem skarżącej z tego tytułu 2 zamiast 0 punktów i umieszczenie jej na pierwszym miejscu listy rankingowej, to jednak w świetle wcześniejszych uwag Sądu, wskazana okoliczność nie miała wpływu na naruszenie interesu prawnego strony skarżącej. Ten bowiem, w analizowanym przypadku należało kwalifikować wyłącznie w kontekście możliwości zawarcia przez uczestnika postępowania (świadczeniodawcę) umowy z Funduszem o świadczenie usług opieki zdrowotnej, a nie jakby tego oczekiwała strona skarżąca, do zawarcia umowy na określonych, a nawet preferencyjnych warunkach w stosunku do podmiotów, które w tym konkursie uzyskały niższą pozycję rankingową na przednegocjacyjnym etapie wyboru ofert. Ze stanowiskiem tym koresponduje zresztą coraz liczniejsza liczba orzeczeń sądów administracyjnych, w których prezentowany jest identyczny pogląd do zajętego przez skład orzekający w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z 29 września 2020 r. sygn. akt II GSK 535/20, wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2209/15, czy wyrok WSA w Białymstoku z 28 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 735/18).
Oznacza to zatem, że tylko w przypadku gdyby naruszenie zasad postępowania prowadziło do nieuprawnionego wykluczenia oferenta z dalszego etapu konkursu, tj. skutkowało odrzuceniem złożonej przez niego oferty, co byłoby oczywiste z brakiem możliwości zawarcia stosownej umowy, zasadne byłoby stwierdzenie, że doszło do uszczerbku w interesie prawnym świadczeniobiorcy. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy skarżąca, wzięła udział w negocjacjach, a po ich przeprowadzeniu zawarła z Funduszem stosowną umowę. Ustalenie wspólnego ostatecznego stanowiska przez strony negocjacji oznacza, że skarżąca zaakceptowała propozycję komisji konkursowej, nawet jeżeli nie spełniała ona jej oczekiwań. Kwestionowanie zatem rozstrzygnięcia konkursu poprzez wniesienie odwołania w trybie art. 152 u.ś.o.z., z powodu niesatysfakcjonujących skarżącą warunków, na jakich zawartą z nią umowę jest więc bezzasadne. Tryb ten nie jest bowiem właściwy do podważania postanowień umowy zawartej w wyniku rozstrzygnięcia konkursu o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a do tego w istocie sprowadzają się zarzuty skargi.
Na marginesie powyższego należy się odnieść do twierdzenia strony skarżącej, że przystępując do negocjacji, wola oferenta co do oferowanej przez niego liczby świadczeń miała charakter iluzoryczny. Otóż wskazać należy, że przystępując do negocjacji nie jest powiedziane, iż oferujący, czyli Fundusz nie może wyjść w stosunku do oferenta z jasno sprecyzowaną propozycją negocjacyjną. Niemniej powinien w tym zakresie kierować się zasadą równości wobec wszystkich uczestników negocjacji. Analizując dokumentację konkursową, Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby stwierdzić, że w tym zakresie doszło do naruszenia tej zasady. Sygnalizacyjnie jednak należy wskazać, że za nieuprawnione należy traktować praktyki Funduszu formułowania wobec oferentów jednoznacznych stanowisk, iż nieprzyjęcie określonej propozycji miałoby w rezultacie prowadzić do odrzucenia danej oferty. Przesłanki odrzucenia oferty formułuje bowiem wyczerpująco art. 149 u.ś.o.z., w którym próżno szukać podstawy ku temu, aby rozbieżność stanowisk stron negocjacji odnośnie do liczby planowanych do udzielenia świadczeń, czy ich ceny stanowiła powód do odrzucenia oferty. Dostrzec jednak należy, że gdyby w takich okolicznościach faktycznie doszło jednak do odrzucenia oferty strony skarżącej, wówczas jej odwołanie miałoby uzasadnione podstawy, gdyż jej interes prawny doznałby uszczerbku. Skoro jednak strona, mimo niesatysfakcjonujących warunków ustalonych podczas negocjacji nie tylko mogła, ale ostatecznie zawarła umowę z Funduszem, to o naruszeniu jej interesu prawnego nie może być mowy. Dodać przy tym wypada, że zgodnie z art. 155 ust. 1 u.ś.o.z. do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Wobec tego, strona skarżąca chcąc kwestionować warunki zawartej z Funduszem umowy powinna skorzystać ze środków przysługujących na drodze cywilno- a nie administracyjnoprawnej. Skarżąca nie uchyliła się bowiem od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, a więc zdecydowała się tę umowę realizować. W związku z tym niedopuszczalna jest sytuacja, w której z jednej strony skarżąca wykonuje umowę na warunkach uzgodnionych w toku negocjacji, a z drugiej kwestionuje przebieg tych negocjacji, korzystając ze środka przewidzianego w art. 152 ust. 1 u.ś.o.z. Jest wprawdzie oczywistym prawem strony skarżącej zmiana stanowiska co do warunków zawartej umowy, ale realizacja przysługujących jej uprawnień powinna nastąpić z wykorzystaniem innych środków prawnych, niż te, po które sięgnęła.
Podsumowując, mimo częściowo zasadnych zarzutów skargi, należało stwierdzić, iż badane w niniejszym postępowaniu decyzje nie zasługiwały na wyeliminowanie z obrotu prawnego, gdyż stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa nie miały wpływu na treść podjętych przez organ rozstrzygnięć. Jednocześnie, działając zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a., Sąd nie dopatrzył się innego rodzaju uchybień przepisów prawa procesowego czy materialnego, które rodziłyby konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.
K.Ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło