III SA/Łd 543/23
WyrokWSA w Łodzi2023-12-06
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Anna Dębowska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, która posługuje się pojęciem 'członek OSP' zamiast 'strażak ratownik OSP' oraz określa sposób naliczania ekwiwalentu inaczej niż stanowi ustawa, a także uchyla wcześniejsze uchwały, które już utraciły moc, narusza prawo w stopniu skutkującym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP, która posługuje się pojęciem 'członek OSP' zamiast 'strażak ratownik OSP', modyfikuje sposób naliczania ekwiwalentu wbrew przepisom ustawy kompetencyjnej oraz uchyla akty, które już utraciły moc, narusza prawo w stopniu istotnym, co skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności w całości. Naruszenie polega na wyjściu poza zakres upoważnienia ustawowego i sprzeczności z przepisami prawa materialnego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Sieradzu zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 lutego 2022 r. dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym posłużenie się nieprawidłowym określeniem podmiotu uprawnionego ('członek OSP' zamiast 'strażak ratownik OSP'), modyfikację sposobu naliczania ekwiwalentu oraz uchylenie wcześniejszych uchwał, które już utraciły moc. Wskazał również na brak podstawy prawnej do wypłaty ekwiwalentu w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że późniejsza nowelizacja uchwały uwzględniła uwagi, a wcześniejsze uchwały mogły obowiązywać do czasu podjęcia nowej uchwały.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Asesor WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Sieradzu na uchwałę Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 lutego 2022 roku Nr LX/756/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP z terenu Gminy Wieluń za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W dniu 24 lutego 2022 r. Rada Miejska w Wieluniu, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1372, poz. 1834), dalej u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490), dalej u.o.s.p., podjęła uchwałę Nr LX/756/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP z terenu Gminy Wieluń za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z dnia 16 marca 2022 r., pod poz. 1435 i weszła w życie w dniu 31 marca 2022 r.
Zgodnie z § 1 zaskarżonej uchwały, ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakom ratownikom ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Wieluń za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa, od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej:
1) w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej - 20 zł;
2) w szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym - 5 zł.
W myśl § 2 uchwały, tracą moc: uchwała Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym oraz uchwała Nr XVII/290/19 z dnia 17 października 2019 r. zmieniająca uchwałę Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym.
W dniu 27 lipca 2023 r. Prokurator Rejonowy w Sieradzu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę uchwałę Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 lutego 2022 r., Nr LX/756/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP z terenu Gminy Wieluń za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym
- w brzmieniu obowiązującym do 16 lipca 2022 r. w zakresie § 1
- w brzmieniu obowiązującym nadal w zakresie § 2 i § 5
Zaskarżając powyższą uchwałę w całości zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.
- art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 u.o.s.p. i w konsekwencji naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP polegające na wyjściu poza granice upoważnienia ustawowego i nieuprawnioną modyfikację ustawy upoważniającej, poprzez ustalenie w § 1 zaskarżonej uchwały, ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo za każdą rozpoczętą godzinę, naliczaną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, dla podmiotu określonego jako "członek ochotniczej straży pożarnej z terenu Gminy Wieluń" w miejsce przewidzianego przez ustawę upoważniającą "Strażaka ratownika OSP", a także poprzez użycie nienormatywnego parametru w postaci określającego wysokość ekwiwalentu "za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej oraz szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym", w miejsce przewidzianego przez przepis ustawy upoważniającej, parametru każdej rozpoczętej godziny, naliczanej od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej;
- art. 40 ust. 1 u.s.g. i art. 57 u.o.s.p. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.) i w konsekwencji naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP poprzez uchylenie w § 2 uchwały mocy obowiązującej uchwały Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym, oraz uchwały Nr XVII/290/19 z dnia 17 października 2019 r. zmieniająca uchwałę Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym, w sytuacji gdy wskazane akty prawne derogowane zostały ustawą upoważniającą z dniem 1 stycznia 2022 r.;
- art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1461) poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie nadania podjętej uchwale mocy wstecznej obowiązywania od 1 stycznia 2022 r., skutkujące pozbawieniem podstawy prawnej do ekwiwalentu przysługującego uprawnionym na mocy art. 15 ust. 1 u.s.o.p., w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r., co w konsekwencji stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP.
W oparciu o postawione zarzuty Prokurator Rejonowy w Sieradzu wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi Prokurator podkreślił, że zaskarżona uchwała obowiązywała do dnia wejścia w życie uchwały z dnia 9 czerwca 2022 r., Nr LXVI/831/22 zmieniającej uchwalę Nr LX/756/22 z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członka ochotniczej straży pożarnej z terenu Gminy Wieluń za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym, tj. do dnia 16 lipca 2022 r.
Wymienioną uchwałą zmienione zostały, tytuł poprzez zastąpienie słów "dla członka ochotniczej straży pożarnej" słowami "dla strażaka ratownika OSP" oraz § 1, który uzyskał brzmienie: "ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego przysługującego strażakom ratownikom ochotniczych straży pożarnych z terenu Gminy Wieluń za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa, od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej:
1) w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej - 20 zł;
2) w szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym - 5 zł.
Zaskarżona uchwała w brzmieniu pierwotnym, obowiązującym w okresie od 31 marca 2022 r. do 16 lipca 2022 r. narusza w sposób istotny ustawę upoważniającą, ponieważ posługiwała się nienormatywnym określeniem podmiotu, któremu dany ekwiwalent zgodnie z ustawą przysługuje. Organ administracji posłużył się określeniem "członek ochotniczej straży pożarnej" który używany był w nieobowiązującej ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 869). Tymczasem obecnie obowiązująca ustawa upoważniająca w art. 15 ust. 1 i 2 posługuje się określeniem "strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej". Określenia te nie są oczywiście tożsame.
Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami Ochotniczej Straży Pożarnej". Przepis art. 8 ustawy stanowi natomiast, że "strażakiem ratownikiem Ochotniczej Straży Pożarnej" jest strażak Ochotniczej Straży Pożarnej, który: (1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, (2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, (3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, (4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, (5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
Pojęcie "strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., jest zatem węższe, niż pojęcie "członka ochotniczych straży pożarnych", o którym mowa w zaskarżonej uchwale.
Zaskarżona uchwała do czasu przeprowadzonej nowelizacji przyznawała prawo do ekwiwalentu na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. każdemu członkowi OSP z terenu Gminy Wieluń, co w oczywisty sposób wykracza poza zakres ustawowego uregulowania.
Ponadto, w § 1 zaskarżonej uchwały, rada miejska określiła wysokość ekwiwalentu "za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej oraz szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym" w sytuacji gdy art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wprost stanowi, że ekwiwalent pieniężny przysługujący strażakowi ratownikowi OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu i ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Wprowadzenie modyfikacji regulacji ustawowych jest niedopuszczalne i niezgodne z zasadami legislacji. Wykroczenie przez organ administracji poza granice normy kompetencyjnej należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością wadliwego przepisu.
Prokurator podkreślił, że Rada Miejska w Wieluniu konwalidowała zaistniałe błędy podejmując uchwałę Nr LXVI/831/22 z dnia 9 czerwca 2022 r., w której zawarła nowe, prawidłowe brzmienie § 1. Nowelizacja nie zawierała jednak przepisów, które niwelowałyby wskazaną powyżej wadliwość w okresie od 31 marca 2022 r. do 16 lipca 2022 r. Wadliwe prawo obowiązywało więc w danym okresie, a uchwałodawca nie skorzystał z możliwości zastosowania przewidzianego między innymi na takie okoliczności wyjątku, o którym mowa w art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, mogąc nadać nowelizacji moc wsteczną, tj. od 1 stycznia 2022 r.
Zaskarżona uchwała derogowała, wydane w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej dwie uchwały, tj.
- Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym
- Nr XVII/290/19 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 17 października 2019 r. zmieniającą uchwałę Nr XXIII/277/08 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, nie zawiera jednak przepisów przejściowych dotyczących ekwiwalentów z tytułu udziału w akcjach ratowniczych i szkoleniach dla członków ochotniczych straży pożarnych, które utrzymywałyby w mocy przepisy prawa miejscowego, uchwalone pod rządami ustawy poprzednio obowiązującej w tej materii. Art. 57 ustawy stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem art. 44, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2022 r.
Zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Oznacza to, zdaniem Prokuratora, że w czasie podejmowania zaskarżonej uchwały, uchwały przez nią derogowane nie obowiązywały już od dnia 1 stycznia 2022 r. Przepis § 2 zaskarżonej uchwały w sposób istotny narusza więc prawo, ponieważ sugeruje, że uchwały Nr XXIII/277/08 z dnia 24 października 2008 r. i Nr XVII/290/19 z dnia 17 października 2019 r. zostały przez nią uchylone, a co bardziej istotne, że obowiązywały do czasu podjęcia i wejścia w życie zaskarżonej uchwały.
Prokurator nadmienił również, że zgodnie z art. 48 u.o.s.p., uchwały o których mowa w art. 15 ust. 2, podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Uwzględniając zatem datę wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2022 r. ustawodawca wskazał organom termin 6 miesięcy, w jakim ma nastąpić uchwalenie aktów prawa miejscowego, które określą wysokość danego ekwiwalentu. Ustawodawca kształtując w ten sposób przepisy końcowe, niejako narzucił odejście od zasady zakazu retroakcji i konieczność skorzystania z wyjątku przewidzianego w art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Jedyną możliwością legalizacji przysługującego prawa do ekwiwalentu na okres, w którym nie istniały przepisy regulujące kwestie prawa do ekwiwalentu było nadanie uchwalanemu prawu miejscowemu mocy wstecznej od daty wejścia w życie ustawy upoważniającej, czyli od dnia 1 stycznia 2022 r.
Delegacja do wydania aktu prawnego w oparciu o art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. została więc wykonana przez radę miejską w sposób wadliwy, a w zasadzie nie została wykonana dla określonego przedziału czasowego. Rada miejska określiła wysokość ekwiwalentu i jednocześnie ukształtowała przepis określający moment wejścia w życie w taki sposób, że pozbawiła podstawy prawnej do otrzymania przez uprawnionych ekwiwalentu w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r.
Powyższe uchybienia, zdaniem Prokuratora skutkują koniecznością wyeliminowania w całości zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Wieluniu wniosła o oddalenie skargi w całości. Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze rada miejska wskazała, że uchwałą z dnia 9 czerwca 2022 r. wprowadzającą zmiany do uchwały z dnia 24 lutego 2022 r. wszystkie uwagi i zastrzeżenia, zarówno Prokuratora, jak i organu nadzoru zostały uwzględnione.
Wobec wątpliwości interpretacyjnych uchwała została podjęta w oparciu o stanowisko prawne przedstawione przez Łódzkiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 27 stycznia 2022 r. oraz stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z dnia 21 lutego 2022 r. Wprawdzie art. 38 ust. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. uchylił art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, jednak ustawodawca nie zawarł w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych przepisów przejściowych związanych z ekwiwalentem pieniężnym dla strażaków OSP. Mając na względzie wyrok NSA z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1534/11 organ uznał, że pomimo uchylenia art. 28 u.o.p. nie doszło do uchylenia normy prawnej, bowiem zachowane zostało uprawnienie rady gminy do ustalania w drodze uchwały wysokości ekwiwalentu dla strażaków OSP oraz utrzymano zasadniczą treść podstawy materialnoprawnej, która zawarta została w przepisie umieszczonym w nowym akcie prawnym. Ponadto art. 48 u.o.s.p. wskazuje, że uchwały o których mowa w art. 15 ustawy, gmina ma podjąć najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022 r. Przyjęto zatem, że gmina jest uprawniona do wypłacania ekwiwalentu pieniężnego strażakom OSP, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych i szkoleniach od dnia 1 stycznia 2022 r., na podstawie uchwały rady gminy podjętej na podstawie uchylonego art. 28, do czasu podjęcia nowej uchwały, nie później niż do 30 czerwca 2022 r., a co za tym idzie, regulacje uchwały podjętej jeszcze w trybie uchylonego art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej przestaną obowiązywać po uchwaleniu nowej uchwały na podstawie art. 15 i 48 u.o.s.p., i do tego czasu strażacy ochotniczych straży pożarnych zachowują swoje uprawnienie do ekwiwalentu.
Odnosząc się natomiast w kwestii niezastosowania art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, organ przyjął zasadę wynikającą z art. 4 ust.1 ustawy, a więc termin 14 dni od ogłoszenia. Ostatnia zmiana uchwały z dnia 24 lutego 2022 r. miała miejsce przed dniem 30 czerwca, tj. 9 czerwca 2022 r., a więc przed terminem wskazanym w art. 48 u.o.s.p. Natomiast art. 5 ustawy ma charakter wyjątkowy i ma zastosowanie tylko przy zaistnieniu określonych w sposób szczegółowy przesłanek. Wbrew twierdzeniom Prokuratora od 1 stycznia 2022 r. wypłacano strażakom ratownikom ekwiwalent mając na względzie dotychczasowe regulacje i nie było przerwy w wypłacaniu ekwiwalentu, tym bardziej, że ekwiwalent jest rozliczany kwartalnie.
Rada miejska nadmieniła również, że zarówno uchwała pierwotna, jak i zmiany do uchwały podlegały kontroli organu nadzoru, który dotychczas nie zakwestionował zapisu § 2 uchwały z dnia 24 lutego 2022 r., a zatem przepis ten nie narusza prawa. W obecnym stanie prawnym, po zmianach uchwały Nr LX/756/22 Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 lutego 2022 r., w ramach których zmieniono kwestionowane zapisy uchwały i wypłacano ekwiwalent strażakom ratownikom, w całym okresie 2022 r. w przypadku gdyby sąd nie podzielił przedstawionej argumentacji, uzasadnione jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części, tj. § 2 uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W myśl natomiast art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Wieluniu z dnia 24 lutego 2022 r., Nr LX/756/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP z terenu Gminy Wieluń za udział w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym.
Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych, radzie miejskiej przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy (miasta). W świetle art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Według art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ponadto unormowana w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności w związku z art. 94 Konstytucji RP wymaga, żeby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Oznacza to, że każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej, a więc stanowi naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 94 Konstytucji RP regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów, a więc nie są wydawane w celu wykonania ustawy, tak jak rozporządzenie w rozumieniu art. 92 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 170/10, Lex nr 597353).
Uchwała nie powinna zatem powtarzać przepisów ustawowych, jak też nie może zawierać postanowień sprzecznych z ustawą (por. wyroki NSA z dnia 1 października 2008 r., sygn. akt II OSK 955/08, z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1077/09, z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1256/09, z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 170/10, dostępne cbois.nsa.gov.pl). Innymi słowy, stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego akty prawa miejscowego powinny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, by przyjęte w oparciu o nią normy uzupełniały przepisy powszechnie obowiązujące. Ustawodawca, formułując określoną delegację do wydania aktu wykonawczego, przekazuje upoważnienie do uregulowania wyłącznie kwestii nie objętych dotąd żadną normą o charakterze powszechnie obowiązującym, w celu ukształtowania stanu prawnego uwzględniającego m.in. specyfikę, możliwości i potrzeby środowiska, do którego właściwy akt jest skierowany. Z istoty aktu prawa miejscowego wynika niedopuszczalność takiego działania organu realizującego delegację ustawową, które polega na powtarzaniu, bądź modyfikacji wiążących go norm o charakterze powszechnie obowiązującym. Nie oznacza to jednak, że zawsze i każde powtórzenie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego będzie automatycznie uznane za istotne naruszenie prawa. Powtarzanie przepisów ustawowych, co do zasady narusza prawo jednak nie bez znaczenia przy tym pozostaje liczba tych powtórzeń, a zwłaszcza charakter powtórzonych przepisów prawa oraz ich istota. W orzecznictwie sądów administracyjnych sformułowany został pogląd o możliwości powtórzenia in extenso zapisów ustawowych w akcie prawa miejscowego, jednak zastrzeżeniem, że powtórzenie to nastąpiłoby z jednoczesnym powołaniem się na konkretny, powtarzany przepis ustawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 745/06).
Z treści art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy jest istotna sprzeczność z prawem. Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 91 ust. 4 tej ustawy, stanowiącego, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa, należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" uchwałą organu gminy oznacza jej nieważność (por. T. Woś (w:) T. Woś., H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 761-762). Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, podobnie pojęcie "sprzeczność z prawem". W literaturze wypracowano pogląd, aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się m.in. naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego istnieje w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, jak i z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego - w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny", Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). O istotnym naruszeniu prawa można zatem mówić wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania aktów (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, nr 3, poz. 90; z 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12).
Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zatem konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. Takie naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.
Dokonana przez sąd kontrola zaskarżonej uchwały wykazała, że jest ona dotknięta istotnymi naruszeniami prawa wskazanymi w skardze.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2490), dalej u.o.s.p. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.s,o.p., strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu postawionego w skardze, zdaniem sądu trafnie wskazał Prokurator, że art. 15 ust. 1 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażak ratownik Ochotniczej Straży Pożarnej", które to pojęcie nie jest tożsame z pojęciem "członek ochotniczych straży pożarnych", użytym w § 1 zaskarżonej uchwały w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca 2022 r. do 16 lipca 2022 r. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami OSP". Stosownie natomiast do treści art. 8 u.o.s.p., strażakiem ratownikiem Ochotniczej Straży Pożarnej jest strażak Ochotniczej Straży Pożarnej, który spełnia określone w nim wymagania, mianowicie: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
Analiza powyższej regulacji prawnej nie pozostawia wątpliwości, że pojęcie "strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. jest węższe niż pojęcie "członka ochotniczej straży pożarnej" czy "strażaka Ochotniczej Straży Pożarnej", o którym mowa w zaskarżonej uchwale. W konsekwencji, na co słusznie zwrócił uwagę Prokurator, zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków Ochotniczej Straży Pożarnej, której uprawnień de facto nie przyznaje ustawa o ochotniczych strażach pożarnych (por. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 7 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 373/22, WSA w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 684/22, z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 295/23, z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 314/23).
Jeżeli chodzi o następny zarzut podniesiony w skardze to należy zaznaczyć, iż przepisy art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p., uprawniają radę gminy (miasta) do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". W § 1 zaskarżonej uchwały w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca 2022 r. do 16 lipca 2022 r. przyznano natomiast ekwiwalent "za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej". Nie budzi zatem wątpliwości, że zaskarżona uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (ustawy kompetencyjnej), zmieniając (modyfikując) wprowadzoną omówionym przepisem zasadę. Zaskarżona uchwała odmiennie bowiem reguluje sposób naliczania ekwiwalentu a mianowicie "za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej" a nie "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" jak stanowi ustawa.
Należy podkreślić, że uchwała podjęta na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie określa konkretnej kwoty ekwiwalentu, jaką otrzymuje strażak ratownik OSP w związku z uczestnictwem w konkretnym działaniu ratowniczym. Wysokość tej kwoty uzależniona jest od liczonego w godzinach przedziału czasu, jaki strażak ratownik OSP poświęcił na uczestnictwo w działaniu ratowniczym. Art. 15 ust. 2 u.o.s.p. zastrzega expressis verbis, że wysokość ekwiwalentu nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do rady gminy, która w podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwale ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa strażaka ratownika OSP w działaniu ratowniczym (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt III OSK 2588/22).
Nie budzi zatem wątpliwości, że zaskarżona uchwała w tym zakresie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z zakresem regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (ustawy kompetencyjnej). Podejmując akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co jak już wyżej wskazano, z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji, zaś normy kompetencyjne powinny być intepretowane w sposób ścisły, literalny. Jeżeli więc organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu, a z taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, to mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, a więc z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 230/11; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 484/18).
Odnosząc się do następnego zarzutu podniesionego w skardze, dotyczącego § 2 uchwały, to należy wskazać, że ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych uregulowana była w art. 28 ust. 1-6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 869 ze zm.), dalej u.o.p. W art. 28 ust. 1 u.o.p., zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Rada Miejska w Wieluniu wypełniła obowiązek wynikający z powołanego, poprzednio obowiązującego upoważnienia ustawowego, podejmując uchwałę Nr XXIII/277/08 z dnia 24 października 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym, zmienioną następnie uchwałą Nr XVII/290/19 z dnia 17 października 2019 r. sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członka ochotniczej straży pożarnej w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym.
Zgodnie z art. 48 u.o.s.p., uchwały, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r. Jednocześnie u.o.s.p. nie zawiera przepisów przejściowych, które dawałyby podstawę do utrzymania w mocy uchwał w sprawie wysokości ekwiwalentu dla strażaków ochotniczej straży pożarnej, podejmowanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, tj. art. 28 u.o.p., który został uchylony na podstawie art. 38 pkt 12 u.o.s.p. z dniem 1 stycznia 2022 r., czyli z dniem wejścia w życie ustawy (art. 57 u.o.s.p.). Wobec braku w ustawie przepisów przejściowych należało uznać, że akty prawa miejscowego wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy, utraciły moc z dniem wejścia w życie u.o.s.p., tj. z dniem 31 grudnia 2021 r. Skoro w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały, poprzednie uchwały już nie obowiązywały, to regulacja zawarta w § 2 zaskarżonej uchwały, dotycząca uchylenia wcześniejszych uchwał jest nieprawidłowa, ponieważ uchyla akty już nieobowiązujące.
Wskazać w tym miejscu również należy, że zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. Powyższą regulację na podstawie § 143 cyt. rozporządzenia stosuje się odpowiednio także do aktów prawa miejscowego.
W konsekwencji przyjąć należy, że poprzednio obowiązujące akty prawa miejscowego, określające wysokość ekwiwalentów należnych strażakom ochotniczej straży pożarnej, utraciły moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2022 r. (w dacie utraty mocy obowiązującej upoważnienia ustawowego określonego w art. 28 ust. 1 u.o.p.). Skoro zatem uchwały wymienione w § 2 zaskarżonej uchwały nie obowiązywały już w dacie podjęcia uchwały nr LX/756/22, to nie było ani podstaw prawnych, ani faktycznych do przyjmowania, że tracą one moc. Tym samym, § 2 zaskarżonej uchwały w sposób istotny narusza prawo, ponieważ sugeruje, że uchwały Nr XXIII/277/08 z dnia 24 października 2008 r. i Nr XVII/290/19 z dnia 17 października 2019 r. obowiązywały do czasu podjęcia zaskarżonej uchwały, podczas gdy utraciły moc z dniem wejścia w życie ustawy u.o.s.p., czyli z dniem 1 stycznia 2022 r. Powyższe uchybienie skutkuje koniecznością wyeliminowania § 2 zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało w wyrokach; WSA w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 692/22, WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 484/23, z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt III SA/Po 507/23, WSA w Olsztynie z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 457/23.
W tym miejscu wyjaśnić również należy, że wyrok NSA z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1534/11, na który organ powołał się w odpowiedzi na skargę, dotyczył innej sytuacji prawnej niż sytuacja występująca w niniejszej sprawie a mianowicie takiej, że zarówno w starej, jak i w nowej ustawie upoważnienie ustawowe nie uległo zmianie. Tymczasem delegacja ustawowa zawarta w art. 28 ust. 1 u.o.p., jest inna, niż delegacja zawarta w art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Art. 28 ust. 1 u.o.p. zawiera delegację do ustalenia ekwiwalentu dla "członków ochotniczych straży pożarnych którzy uczestniczyli w działaniu ratowniczym lub szkoleniu (...)", natomiast art. 15 ust. 1 u.o.s.p. zawiera delegację do ustalenia ekwiwalentu dla "strażaków ratowników OSP, którzy uczestniczyli w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu (...)". Pogląd NSA przedstawiony w wyroku w sprawie I OSK1534/11 został zatem wyrażony w nieco innym stanie prawnym niż ten, który miał miejsce w niniejszej sprawie. W związku z czym pogląd ten, w ocenie sądu, nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się do następnego zarzutu zawartego w skardze, dotyczącego § 5 uchwały, sąd podzielił stanowisko Prokuratora, że ustawodawca, wprowadzając w życie nowe regulacje dotyczące kwestii ekwiwalentów dla strażaków OSP i zakreślając prawodawcy lokalnemu termin 6 miesięcy na uchwalenie aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu dopuścił do sytuacji, w której z jednej strony strażakom ochotniczych straży pożarnych przysługiwało prawo do ekwiwalentu, ale zarazem utraciły moc przepisy prawa miejscowego określające wysokość tego ekwiwalentu.
Zmierzając do rozwiązania tej sytuacji w sposób pozwalający urzeczywistnić wynikające z ustawy prawo strażaków do ekwiwalentu, także za okres, w którym nie istniały przepisy prawa miejscowego regulujące jego wysokość, należy przyjąć, że ustawodawca wymaga, by prawu miejscowemu uchwalanemu na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nadać moc obowiązującą od daty wejścia w życie tej ustawy. Pozwala na to art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, zgodnie z którym przepisy art. 4 (wejście w życie aktów normatywnych po ich ogłoszeniu lub wyjątkowo w dniu ich ogłoszenia) nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
W rozpatrywanej sprawie mamy bowiem do czynienia ze szczególną sytuacją, w której to właśnie retroaktywność aktu prawa miejscowego jest jedynym środkiem pozwalającym na wypłatę ekwiwalentu należnego strażakom OSP na mocy art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. począwszy od dnia 1 stycznia 2022r. Nie jest takim środkiem przyjęcie nie mającej podstaw prawnych fikcji mocy obowiązującej poprzednich aktów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu, które derogowane zostały wraz z przepisami zawierającymi delegację ustawową do ich uchwalenia.
Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona uchwała wadliwie wskazuje datę swego wejścia w życie, tj. 31 marca 2022 r., ponieważ datą tą powinien być dzień 1 stycznia 2022 r., tj. data wejścia w życie u.o.s.p., zawierającej nowe przepisy regulujące uprawnienie strażaków OSP do ekwiwalentu. Sąd podzielił pogląd Prokuratora, że rada miejska nie wykonała delegacji ustawowej, ponieważ w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. brak jest przepisów regulujących kwestię wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych. Powyższa wada ma charakter istotny i dotyczy wszystkich regulacji zaskarżonej uchwały.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że w rozstrzyganej sprawie organ uchwałodawczy naruszył wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym wynikającym z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., co stanowi istotne naruszenie prawa i skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Należy wskazać, że pomimo zmiany § 1 zaskarżonej uchwały od dnia 16 lipca 2022 r., uchwała ta obowiązywała w okresie od 31 marca 2022 r. do 15 lipca 2022 r. i wywoływała określne skutki prawne. Poza tym inne rozstrzygnięcie doprowadziłoby do sytuacji, że w obrocie prawnym pozostałby tylko § 3 zaskarżonej uchwały, w którym wykonanie uchwały powierzono Burmistrzowi Wielunia. W takim kształcie zaskarżony akt nie spełniałby żadnej funkcji i nie mógłby funkcjonować samodzielnie w obrocie prawnym. Wprawdzie dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności uchwały jedynie w części, jednak dotyczyć to może tylko takich przypadków, kiedy rozstrzygnięcie uchwały składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej uchwały, bądź mógłby istnieć w obrocie prawnym samodzielnie (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2727/15, dostępny w CBOSA). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W świetle powyższych kryteriów oceny legalności zaskarżonej uchwały Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
a.kr
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło