III SA/Łd 544/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi W.W. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Wielobranżowe Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe A. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz W.W. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Wielobranżowe Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe A. w Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. na podstawie art. 216 § 1, art. 236 §1, art. 262 § 1 pkt 2 i § 5 i 5a oraz art. 263 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) nałożył na W. W., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Wielobranżowe Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe A., karę porządkową w kwocie 500,00 zł wobec nieprzedłożenia żądanych wyjaśnień i dokumentów organom kontroli. W piśmie z dnia 8 lipca 2009 roku skierowanym do Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. pełnomocnik W. W. wystąpił o anulowanie kary porządkowej. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. odmówił uchylenia postanowienia z dnia [...], nr [...] o nałożeniu kary porządkowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji wskazał, iż zgodnie z treścią art. 262 § 6 ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy, który nałożył karę porządkową może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w art. 262 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, i uchylić postanowienie nakładające karę. W niniejszej sprawie, jak wskazał Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., postanowienie z dnia [...] zostało skutecznie doręczone stronie, w trybie art. 153 Ordynacji podatkowej, w dniu 24 czerwca 2009 roku, co powoduje, że termin do złożenia wniosku o uchylenie postanowienia upłynął w dniu 1 lipca .2009 roku. Tym samym, wniosek złożony w dniu 8 lipca 2009 roku należało uznać za spóźniony. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie, podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do nałożenia kary porządkowej, bowiem strona składała wszystkie żądane przez kontrolujących dokumenty i wyjaśnienia. W ocenie pełnomocnika strony, w niniejszej sprawie nie można również mówić o skutecznym doręczeniu postanowienia o nałożeniu kary porządkowej w dniu 24 czerwca 2009 roku, bowiem odmawiając przyjęcia korespondencji strona nie posiadała wiedzy co znajduje się w doręczanej jej zamkniętej kopercie. Zdaniem pełnomocnika strony wniosek o uchylenie kary porządkowej powinien zostać potraktowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, a rozpoznanie takiego wniosku nie jest ograniczone żadnym terminem. W konkluzji, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Postanowieniem z dnia [....], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji podniósł, iż zgodnie z treścią art. 262 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: - nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo iż byli do tego zobowiązani - bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności lub -bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem mogą zostać ukarani kara porządkową do 2600 zł. Karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 262 § 5). W myśl natomiast art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej. organ podatkowy, który nałożył karę porządkową może, na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa wyżej, i uchylić postanowienie nakładające karę. W tym kontekście odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku podstaw do nałożenia kary porządkowej Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż przyczyny uzasadniające nałożenie kary zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] o nałożeniu kary. Poza sporem, zdaniem organu pozostaje natomiast możliwość kwestionowania zasadności nałożenia kary porządkowej, bowiem strona nie dotrzymała 7 -dniowego terminu, w jakim należy wystąpić do organu z wnioskiem o uchylenie postanowienia. Odnosząc się do drugiego z postawionych zarzutów, organ odwoławczy odwołując się do treści art. 144 oraz art. 153 ustawy Ordynacja podatkowa wskazał, iż w dniu 24 czerwca 2009 roku, pracownicy Urzędu Celnego I w Ł. podjęli próbę doręczenia W. W. postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] o nałożeniu kary porządkowej. Strona odmówiła przyjęcia ww. korespondencji, wobec czego pracownicy uczynili na zwrotnym potwierdzeniu odbioru stosowną adnotację, włączając ją do akt sprawy, ze skutkiem doręczenia. Podnoszone więc przez pełnomocnika strony okoliczności o braku wiedzy co do zawartości doręczanej przesyłki pozostają bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ustawodawca bowiem w sposób czytelny i precyzyjny określił skutki uchylania się adresata od odbioru korespondencji. Odmawiając przyjęcia korespondencji, strona przejmuje na siebie wszelkie skutki wynikające z nieznajomości treści przesyłki, w tym konsekwencje ewentualnych uchybień terminu. W kwestii wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że nieważność ostatecznego rozstrzygnięcia organu podatkowego nastąpić może jedynie w wypadkach wskazanych w sposób wyczerpujący w art. 247 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Składając wniosek o uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] nr [...], pełnomocnik strony nie wskazał na istnienie którejkolwiek z okoliczności, określonych we wskazanym przepisie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 121 w związku z art. 214 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 6 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała w całości argumentację przedstawioną w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 10 marca 2010 roku pełnomocnik skarżącej oświadczył, że intencją pisma z dnia 8 lipca 2009 roku było wniesienie zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 1 § 2 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest więc do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Jednocześnie należy podnieść, że stosownie do treści art. 134 § 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji – Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. orzekające o odmowie uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Skarżąca została ukarana karą porządkową, przewidzianą w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa dwa środki prawne służące ukaranemu karą porządkową. Zgodnie bowiem z § 5 tego przepisu, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie nakładające karę, do organu drugiej instancji. Z kolei § 6 przewiduje wniosek ukaranego o uchylenie kary porządkowej, który należy składać do organu podatkowego nakładającego tą karę. Pierwszy z tych środków przysługuje w sytuacji, gdy ukarany neguje istnienie przesłanek do nałożenia kary porządkowej. Drugi zaś ze środków prawnych jest aktualny wówczas, gdy ukarany nie podważa przesłanek zastosowania środków przymusu, lecz podnosi okoliczności usprawiedliwiające powstanie okoliczności, stanowiących podstawę postanowienia organów podatkowych o ukaraniu. Ponadto w ramach tego środka mogą być wskazywane inne fakty mogące mieć wpływ na uchylenie kary porządkowej. W przedmiotowej sprawie postanowienie o nałożeniu kary porządkowej z uwagi na niedostarczenie we wskazanym terminie żądanych dokumentów zawierało precyzyjne pouczenie o przysługujących ukaranemu środkach prawnych. Organy uznały, że z uwagi na fakt, że skarżąca odmówiła przyjęcia korespondencji zawierającej powyższe postanowienie, datą doręczenia przedmiotowego postanowienia jest zgodnie z art. 153 § 1 i § 2 w związku z art. 144 Ordynacji podatkowej dzień 24 czerwca 2009 roku. W dniu 8 lipca 2009 roku skarżąca złożyła pismo, które przez organ podatkowy zostało potraktowane jako wniosek o uchylenie kary porządkowej. Kwalifikacja ta w ocenie Sądu budzi wątpliwości. Pismo to istotnie zostało zaadresowane do Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. i zawierało wniosek o anulowanie kary porządkowej, jednak co podkreślał sam pełnomocnik organu na rozprawie wniosek został sformułowane w piśmie skierowanym do Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. w związku z wezwaniem skarżącej w sprawie karnej skarbowej. Nie bez znaczenia dla oceny sprawy jest również to , że w akapicie poprzedzającym wniosek o anulowanie kary porządkowej skarżąca podnosi, że dostarczyła wszelkie materiały do kontroli celnej. Jak napisała "zainteresowana nie miała obowiązku dostarczać materiałów nie dotyczących obrotu z zagranicą towarami. Nie miała też obowiązku spełniać tych żądań wysuwanych przez kontrolujących, które są niemożliwe do spełnienia" W orzecznictwie podnosi się, że w przypadku wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego czy strona składa zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową, czy też wniosek o uchylenie tej kary, zawsze decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w tym piśmie (por. wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 6 marca 2002 roku w sprawie sygn. akt I SA/Łd 344/00 niepubl.). W przypadku, gdy treść żądania budzi wątpliwości obowiązkiem organu jest ustalenie rzeczywistych intencji wnoszącego pismo. Zdaniem Sądu wniosek sformułowany w piśmie z dnia 8 lipca 2009 roku nie stwarzał dla organu dostatecznej przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 263 § 2 w związku z art. 262 § 6 O.p. Pismo, które organ I instancji potraktował jako wniosek o uchylenie kary porządkowej nie zawierało w ocenie Sądu ani argumentów świadczących o tym, że jest to w istocie wniosek o uchylenie kary porządkowej, ani zarzutów mogących zdecydować o potraktowaniu pisma jako zażalenia w trybie art. 262 § 5 O.p. Sam Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. w piśmie z dnia [...] znak [...] przekazującym Dyrektorowi Izby Celnej w Ł. zażalenie napisał, że ponieważ z treści pisma nie wynikało w jakim trybie ma być rozpatrzone skierowane do organu żądanie, Naczelnik UCI uznał, że jest to wniosek wskazany w art. 262 § 6 O.p. i w takim trybie go rozpatrzył (pkt 3 pisma przekazującego). Tymczasem jak wielokrotnie podkreślał NSA w swoich orzeczeniach w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie wyłącznie do sfery ocennej organu administracji. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie ustalenie rzeczywistej treści żądania determinowało organ właściwy do jego rozpoznania jak i treść rozstrzygnięcia. Należy podnieść, że prowadzenie postępowania przez organ niewłaściwy w sprawie stanowi rażące naruszenie prawa. Tych wątpliwości nie rozwiał również Dyrektor Izby Celnej w Ł. w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, mimo, że w ramach swoich kompetencji nie tylko kontroluje postępowanie i rozstrzygnięcie organu I instancji, ale również posiada uprawnienia do prowadzenie postępowania wyjaśniającego. W złożonym zażaleniu w akapicie pierwszym strona podnosi takie argumenty, które bardziej wskazują na okoliczność kwestionowania wymierzenia kary porządkowej aniżeli usprawiedliwiania niedoręczenia żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie. W jej ocenie w sprawie brak było podstaw do nakładania kary porządkowej. Na rozprawie w dniu 10 marca 2010 roku pełnomocnik skarżącej oświadczył, że intencją pisma z dnia 8 lipca 2009 roku było wniesienie zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej. Wypada w tym miejscu podnieść, że zażalenie z art. 262 § 5 Ordynacji podatkowej ma priorytet przed wnioskiem o uchylenie kary z art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej. Można bowiem jedynie uchylać taką karę porządkową, która została nałożona w sposób prawidłowy, zgodny z przesłankami przewidzianymi w art. 262 §1 Ordynacji podatkowej. Oczywiście w obydwu przypadkach kwestią podstawową jest ocena spełnienia przesłanek procesowych wniesionego pisma w tym zachowanie terminu do jego wniesienia. Jednak również w tym wypadku zarówno o organie właściwym jak i treści rozstrzygnięcia decyduje rodzaj wniesionego pisma i treść żądania. W tej sytuacji skoro organ administracji prowadził postępowanie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 cytowanej ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy przede wszystkim ustalić ze stroną jaki charakter ma wniesione przez nią pismo z dnia 8 lipca 2009 roku co zadecyduje zarówno o organie właściwym do jego rozstrzygnięcia oraz czynnościach, które należy podjąć i wyniku sprawy. a.ł.