III SA/Łd 547/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi G.O. i W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec W. O. i G. O. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Tytuł zaktualizowano w dniu [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżących. Podstawą zawieszenia było wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzji z dnia [...] r. nr [...] uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 dla W. i G. O. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] (uzupełnionym postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec W. i G. O. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku oraz uchylił dokonane czynności egzekucyjne. Organ stwierdził, iż na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, zasadnym jest umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], bowiem na skutek uchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. zobowiązanie podatkowe określone tą decyzją dla W. i G. O. przestało istnieć. Ponadto, w związku z brzmieniem art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego uchyleniu podlegają czynności zajęcia rachunku bankowego dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r. oraz [...]r. W zażaleniu z dnia [...] r. pełnomocnik skarżących podniósł, że organ egzekucyjny w sposób nieuzasadniony przyjął, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w wyniku uchylenia decyzji deklaratoryjnej i związane z tym uchylenie czynności egzekucyjnych nie niweczy skutków prawnych tych czynności w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 o.p. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie zażalenia łącznie ze złożonym wcześniej zażaleniem z dnia [...]r. Strona podkreśliła, iż gdyby bezpodstawnie zaakceptować pogląd organu, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany także w wyniku ewentualnego zastosowania środka egzekucyjnego, który został dokonany w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie decyzji usuniętej z obrotu prawnego, to takie stanowisko powodowałoby nieodparta pokusę dla organów podatkowych do łamania prawa, polegającego na wydawaniu "niedbałych" decyzji i nieformalnym (pozaustawowym) sposobie przedłużania czasu przedawniania się zobowiązań podatkowych. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku i na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na wygaśnięcie obowiązku, tymczasem uchylenie decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego powoduje, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., organ egzekucyjny nieprawidłowo zatem wskazał przyczynę umorzenia postępowania egzekucyjnego, co spowodowało konieczność uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania ze względu na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił ponadto, iż prowadzone jest odrębne postępowanie podatkowe dotyczące określenia zobowiązania podatkowego, w którym zarzut przedawnienia jest badany, co oznacza, że organy egzekucyjne nie mogą zajmować stanowiska w sprawie przedawnienia egzekwowanego obowiązku na podstawie art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze z dnia 8 września 2010 r. powyższemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez uchylanie się od wyjaśnienia stanu faktycznego, nieinformowanie ustanowionego pełnomocnika strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu i unikanie działań zmierzających do rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie w tym trybie zaskarżonego postanowienia bez rzetelnej analizy sprawy i bez orzeczenia o jej istocie, art. 40 § 2 k.p.a. poprzez wybiórcze doręczanie pełnomocnikowi korespondencji oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia w jaki sposób przestał istnieć egzekwowany obowiązek. Strona skarżąca szczegółowo opisała stan faktyczny sprawy i wniosła o uchylenie postanowienia oraz orzeczenie o kosztach postępowania. W odpowiedzi na skargę z dnia 11 października 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a. Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. O. i G. O. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. zapadło na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 229 z 2005 r. poz. 1954 ze zm. – dalej: u.p.e.a). Zgodnie z treścią art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Ponadto, stosownie do art. 60 § 1 powołanej wyżej ustawy, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § pkt 1-8 i 10 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. W zaskarżonym do Sądu postanowieniu organ, powołując się na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. Nr [...] (aktualizowanego w dniach: [...]r.) z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 dla W. i .G. O. - stanowiącej podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego powoduje, że egzekwowany obowiązek przestał istnieć, a prowadzone w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. Ponadto, z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego uchyleniu podlegały czynności zajęcia rachunku bankowego skarżących, dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r. oraz [...]r. Zdaniem Sądu, stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu należy uznać za zgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz regulacjami zawartymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro bowiem nie ma w obrocie prawnym decyzji określającej wobec W. O. i G. O. wysokość należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001, to nie istnieje obowiązek podatkowy, który podlegał egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. Konsekwencją takich ustaleń jest umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy, co też w niniejszej sprawie zostało przez organy egzekucyjne uczynione. W ocenie Sądu, stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu przez organy egzekucyjne należy ocenić, jako korzystne dla strony, bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych winno być uznane za zgodne z ich interesem. Zawarte w skardze żądanie pełnomocnika skarżących o uchylenie zaskarżonego postanowienia nie zostało w istocie należycie uzasadnione, gdyż brak jest stanowiska co do tego, jakie rozstrzygnięcie winno zostać przez organy egzekucyjne w niniejszej sprawie wydane w razie ewentualnego uwzględnienia przez sąd tego wniosku. Powołany przez organ w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. nie daje możliwości innego zakończenia postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego egzekwowany obowiązek przestał istnieć, niż poprzez jego umorzenie. Zatem, nawet ewentualne stwierdzenie przez Sąd, iż w toku postępowania organy egzekucyjne dopuściły się uchybień w procedurze nie mogłoby spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. takie rozstrzygnięcie wydaje sąd jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. W szczególności nie dostrzegł naruszenia art. 40 § 2 oraz art. 107 k.p.a. Zarzut niewskazania przez organ w jaki sposób egzekwowany obowiązek przestał istnieć, należy uznać za bezpodstawny, gdyż z treści zaskarżonego postanowienia wyraźnie wynika, iż takie rozstrzygnięcie było konsekwencją wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzji z dnia [...] r. nr [...] uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 dla W. i G. O. oraz przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania. Za bezpodstawny Sąd uznał, również zarzut "wybiórczego" doręczania korespondencji pełnomocnikowi skarżących w niniejszym postępowaniu. Z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynika bowiem, iż rozstrzygnięcia i pisma wydawane przez organy w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, doręczano ustanowionemu przez stronę skarżącą pełnomocnikowi. Z treści skargi wynika, iż pełnomocnik skarżących domaga się w istocie od organów egzekucyjnych zawarcia w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenia, iż zobowiązanie podatkowe skarżących w podatku dochodowym do osób fizycznych za rok 2001 uległo przedawnieniu z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Tymczasem, skoro organ umarza postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieistnienie obowiązku podatkowego skarżących w podatku dochodowym do osób fizycznych za rok 2001, to nie może jednocześnie orzekać o przedawnieniu zobowiązania za ten okres. Nie istnieje obowiązek podatkowy, a zatem organ egzekucyjny nie ma prawnych podstaw do oceny okoliczności przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego nie ma. Ewentualne zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 państwa W. i G. O. powstanie, jeżeli organ podatkowy po raz kolejny wyda decyzję wymiarową w tym zakresie i właśnie w postępowaniu w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie miał obowiązek ustalenia czy przypadkiem nie doszło do przedawnienia obowiązku podatkowego strony za omawiany rok. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.\ D.T.