III SA/Łd 55/08

Dnia 4 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych postanawia: przyznać skarżącemu W. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu 3 stycznia 2008 roku skarżący – W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. W dniu 15 lutego 2008 roku, w wyniku wezwania do uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi, skarżący – W. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pomimo wezwania do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów w postaci: poświadczonych za zgodność z oryginałem zeznań podatkowych za rok 2006 i 2007, zaświadczeń z banku o posiadanych rachunkach i lokatach oraz wyciągów i wykazów z kont, a także przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt uiszczania "rat za sklep" w wysokości 2.000 zł skarżący nie przedstawił żądanych informacji, pozbawiając tym samym Sąd możliwości faktycznej oceny jego zdolności płatniczych. Od powyższego postanowienia skarżący W. K. wniósł sprzeciw, w którym wnosząc o ponowną analizę jego sytuacji materialnej podniósł, iż wpłata z tytułu rat za zakupiony lokal w kwocie 25.051,62 zł dokonana została w dniu 16 lutego 2007 roku, natomiast wpłata w kwocie 21.846,67 zł została wpłacona w dniu 21 lutego 2008 roku. Oświadczył, iż wraz z żoną nie posiada żadnego rachunku bankowego, a wszelkie płatności dokonywane są bezpośrednio gotówką. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wezwał skarżącego W. K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów w postaci; kopii rocznego zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007, zaświadczenia o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w miesiącach od stycznia do marca 2008 roku oraz wskazania przeciętnych kwot stałych miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego za okres od stycznia do marca 2008 roku i przedstawienia zestawienia pozostałego do spłaty zadłużenia wobec Gminy Miasto Ł. z tytułu nabycia lokalu użytkowego. W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2008 roku, stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu, skarżący wskazał, iż za okres styczeń – marzec 2008 roku z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie dokonał żadnej wpłaty, ponieważ nie uzyskał w tym okresie żadnych dochodów. Podniósł, iż wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, wszystkich mediów, zakup żywności oraz koszty leczenia siebie i żony stanowią łącznie kwotę około 2.000 zł miesięcznie. Natomiast wydatki ponoszone na spłatę rat kredytowych z tytułu wykupienia lokalu użytkowego od Gminy Miasto Ł. oraz koszty transportu do lekarzy wynoszą około 4.000 zł. Wskazał, iż wartość rynkowa zakupionego lokalu użytkowego wynosi 91.600 zł. Wpłata pierwszej raty w kwocie 25.051,62 nastąpiła w dniu 18 stycznia 2007 roku, a druga w kwocie 21.846,67 w dniu 21 stycznia 2008 roku. Pozostałe zaś koszty spłaty zaciągniętego kredytu rozłożono na pięć równych rat w wysokości 18.320 zł, a w chwili obecnej zadłużenie wynosi 54.960 zł wraz z należnymi odsetkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Zgodnie treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 245 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi natomiast, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego Sąd miał na względzie treść art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego przez skarżącego aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną – E. K., a źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.000 zł miesięcznie oraz emerytura żony w kwocie 912,08 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, iż nie posiada żadnych nieruchomości, oprócz komunalnego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego (sklep) mieszczącego się w Ł. przy ul. A. [...], na zakup którego zaciągnął kredyt, a miesięczna rata na jego spłatę wynosi około 2.000 zł. Podniósł, iż nie posiada również żadnych oszczędności ulokowanych na rachunkach bankowych, a majątek ruchomy stanowi samochód dostawczy marki "Mercedes", rok produkcji 1987 oraz samochód osobowy marki "KIA", rok produkcji 1999. Z przedstawionych w toku postępowania dodatkowych dokumentów i informacji wynika natomiast, że za rok podatkowy 2007 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód w wysokości 22.864,44, zaś żona wnioskodawcy wykazała stratę w kwocie 3.070,63 zł. Z tytułu różnicy pomiędzy wpłaconymi zaliczkami na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2007 a podatkiem należnym zarówno po stronie skarżącego, jak i jego żony powstała nadpłata w wysokości 1.965 zł. Natomiast jak wskazał skarżący za okres styczeń – marzec 2008 roku z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie dokonał żadnej wpłaty, ponieważ nie uzyskał w tym okresie żadnych dochodów. Podniósł także, iż wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, wszystkich mediów, zakup żywności oraz koszty leczenia siebie i żony stanowią łącznie kwotę około 2.000 zł miesięcznie. Natomiast wydatki ponoszone na spłatę rat kredytowych z tytułu wykupienia lokalu użytkowego od Gminy Miasto Ł. oraz koszty transportu do lekarzy wynoszą około 4.000 zł. Wskazał, iż wartość rynkowa zakupionego lokalu użytkowego wynosi 91.600 zł. Wpłata pierwszej raty w kwocie 25.051,62 nastąpiła w dniu 18 stycznia 2007 roku, a druga w kwocie 21.846,67 w dniu 21 stycznia 2008 roku. Pozostałe zaś koszty spłaty zaciągniętego kredytu rozłożono na pięć równych rat w wysokości 18.320 zł, a w chwili obecnej zadłużenie wynosi 54.960 zł. wraz z należnymi odsetkami. Dokonując analizy nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym Sąd uznał, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się bowiem do treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy podkreślić należy, że określenie "gdy osoba ta wykaże (...)" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena natomiast sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje, bądź nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Rozważając zatem kwestię oceny zdolności płatniczych skarżącego należało wskazać, iż pomimo, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2.000 zł miesięcznie, a za rok podatkowy 2007 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 22.864,44 zł, to jednak jak sam wskazał za okres styczeń - marzec 2008 roku z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie dokonał żadnej wpłaty, ponieważ nie uzyskał w tym okresie żadnych dochodów, a w dniu 21 stycznia 2008 roku zobowiązany był do dokonania wpłaty drugiej raty kredytowej w wysokości 21.846,67 zł z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup lokalu użytkowego od Gminy Miasto Ł., w którym obecnie prowadzi działalność gospodarczą. Do całkowitej spłaty zadłużenia pozostała więc jeszcze kwota 54.960 zł wraz z należnymi odsetkami. Skarżący natomiast nie posiada żadnych oszczędności ulokowanych na rachunkach bankowych, a wydatki związane z bieżącym utrzymaniem lokalu mieszkalnego, zakup wszystkich mediów, zakup żywności oraz koszty leczenia siebie i żony stanowią łącznie kwotę około 2.000 zł miesięcznie. Biorąc zatem pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności faktycznych oraz fakt, iż skarżący wniósł do Sądu tożsame skargi w kilku sprawach należy stwierdzić, iż skarżący nie dysponuje obecnie środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Sam fakt uzyskiwania dochodów nie może bowiem decydować o tym, czy strona jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Pod uwagę należało wziąć także rzeczywistą, aktualną możliwość dysponowania uzyskiwanym dochodem i istniejące ciążące na stronie zobowiązania. Jeżeli bowiem strona mimo uzyskiwania dochodów nie może nim swobodnie dysponować, to dochód ten nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu jej zdolności płatniczych do ponoszenia kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż skarżący dowiódł, że jego obecna sytuacja finansowa, w tym wykazane obciążenia majątkowe mające wpływ na jego zdolność płatniczą nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. e.o.