III SA/Łd 556/14
WyrokWSA w Łodzi2014-09-11
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Irena Krzemieniewska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, wydana na podstawie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów oraz niewłaściwego zagospodarowania trwałych użytków zielonych, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie rzetelnie przeprowadzonych kontroli, dokumentacji fotograficznej i pomiarów GPS. Stwierdzone nieprawidłowości w zakresie minimalnej obsady drzew i krzewów oraz niewłaściwego zagospodarowania trwałych użytków zielonych uzasadniały przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, a opinia rzeczoznawcy złożona na etapie skargi nie mogła podważyć ustaleń organów, zwłaszcza że dotyczyła stanu faktycznego po upływie niemal roku od kontroli.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, deklarując realizację pakietu rolnictwo ekologiczne. Kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości w zakresie powierzchni gruntów, oznaczenia plonu, materiału szkółkarskiego, terminu koszenia, utrzymania biomasy, prowadzenia produkcji rolnej oraz minimalnej obsady drzew i krzewów. Organ I instancji przyznał płatność w pomniejszonej wysokości, co utrzymał w mocy organ II instancji. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i wadliwe przeprowadzenie kontroli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) - dalej jako k.p.a., art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 21 października 2005 r. Nr L 277, str. 1, z późn.zm.), art. 4 ust. 1, 2 i 4, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 15 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE z 28 stycznia 2011 r. Nr L 25, str. 8), art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 15), art. 12 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 32 ust. 1, art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65), § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3, § 8 pkt 1, § 13 ust 1 pkt 1 i ust. 2a, § 27 ust. 1, § 35 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2012 r. poz. 278) oraz § 50 ust. 1 i 3, a także § 2, § 3, §10, § 11, § 20, § 26 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361), art. 21 ust. 2 i 3, art. 30 ust. l Ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) - dalej zwana Ustawą, § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...]o przyznaniu M.D. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R..
Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 8 maja 2013 r. M.D. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował realizację pakietu rolnictwo ekologiczne, w ramach wariantu: trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 2,46 ha oraz wariantu: uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia) do powierzchni 24,81 ha. Do wniosku strona dołączyła materiał graficzny, na którym wskazała położenie zgłoszonych do płatności gruntów oraz oświadczenie o uprawie zbóż.
Następnie w dniach 19 lipca oraz 7 listopada 2013 r., w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola na miejscu. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia (24,81 ha) gruntów rolnych jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej i wynosi 24,16 ha. Ponadto stwierdzono, nieprawidłowość oznaczoną symbolem E1, który oznacza "nieodpowiednie oznaczenie plonu, " E2 tj. "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań", nieprawidłowość oznaczoną kodem E4 tj. "brak koszenia lub koszenie, lub wypas w niewłaściwym terminie," E5 tj. "niezłożenie w stogi lub pozostawienie biomasy na łące w odpowiednim terminie," E6 - prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochroną gleby," El tj. "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów".
W dniu 29 listopada 2013 r. M.D. złożył pismo zatytułowane odwołanie od raportu z czynności kontrolnych. Po zapoznaniu się z treścią wniesionego pisma wykonawca kontroli uznał zastrzeżenia złożone przez strona za bezzasadne.
W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z jednoczesnym nakazaniem realizacji działań naprawczych. Decyzja została doręczona w dniu 7 lutego 2014 r.
W dniu 20 lutego 2014 r. M.D. wniósł odwołanie od powyżej wskazanej decyzji. W jego treści skarżący zakwestionował sposób przeprowadzenia kontroli na miejscu, w tym oszacowanie ilości drzewek oraz fakt niewykoszenia jednej z działek.
Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż w celu weryfikacji spełnienia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w gospodarstwie rolnym M.D. przeprowadzona została kontrola na miejscu w dniach 19 lipca 2013 r. i 17 listopada 2013 r., przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i obejmowała weryfikację kwalifikowalności powierzchni zgłoszonych do płatności działek rolnych oraz weryfikację spełnienia wymogów wynikających z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. W wyniku pomiaru powierzchni zgłoszonej do płatności stwierdzono nieprawidłowości w stosunku do działki rolnej E, bowiem stwierdzono, że zadeklarowana powierzchnia całkowita tej działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej i wynosi 8,75 ha (deklarowana 9,40 ha). Natomiast w toku weryfikacji spełnienia wymogów określonych dla realizowanego przez rolnika wariantu stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną symbolem El, który oznacza "nieodpowiednie oznaczenie plonu," E2 tj. "materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań", nieprawidłowość oznaczoną kodem E4 tj. "brak koszenia lub koszenie, lub wypas w niewłaściwym terminie," E5 tj. "niezłożenie w stogi lub pozostawienie biomasy na łące w odpowiednim terminie," E6 - prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby," El tj. "nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów ". Powtórzyć w tym miejscu należy, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe, poza spełnieniem warunków, o których mowa w § 2 ust. l Rozporządzenia, zobowiązany jest do przestrzegania wymagań, o których mowa w § 4 ust. 2 Rozporządzenia, w tym - w myśl pkt 3 tego przepisu - innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu wymienionych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie z zapisem części II pkt 1 ppkt 2 lit b załącznika nr 3, który określa wymogi dodatkowe dla pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, rolnik realizujący wariant uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia) zobowiązany jest do utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów, która w przypadku jabłoni domowej (Malus domestica Borkh.) wynosi 125 szt./ha, przy czym zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a Rozporządzenia " W przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako: (...)
3) sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:
a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,(...)
- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego." Jak wynika z treści dołączonych do raportu uwag inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne "(...) uprawy sadownicze są w złej kondycji, duży odsetek drzewek jest wyschniętych, połamanych i uszkodzonych przez dziką zwierzynę. Sady nie rokują w najbliższym czasie owocowaniem."
Liczba stwierdzonych przez inspektorów drzew spełniających wymogi, o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a Rozporządzenia, wyniosła 2 531 szt. Podkreślono, że żadna z zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek nie spełniła wymogu minimalnej obsady drzew. Biorąc zatem pod uwagę, że ustalona zgodnie z zapisami załącznika nr 3 (część II pkt l ppkt 2 lit b) minimalna wymagana obsada drzew z uwzględnieniem 5 % tolerancji dla stwierdzonej powierzchni działek, wyniosła 2 875 szt. (119 szt./ha - 24,16 ha = 2875 szt.), warunek utrzymywania minimalnej obsady drzew nie został spełniony.
Dodano, iż wyniki kontroli utrwalone zostały w raporcie z kontroli spełniającym wymogi formalne zawarte w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznych i dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanej działki, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działce. Dodano również, iż stan gruntu zobrazowany został za pomocą obszernej dokumentacji fotograficznej wykonanej na działkach w toku kontroli.
Mając na uwadze powyższe stwierdzono należy, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR słusznie dopuścił dowód z oględzin, których wyniki utrwalone zostały w raporcie z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 19 lipca 2013 r. i 7 listopada 2013 r. i rozstrzygając w przedmiotowej sprawie uwzględnił ustalony w toku kontroli stan faktyczny. W opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowe jest również samo rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w którym organ I instancji nie przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do wariantu "uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w stosunku do działek rolnych A, AB, AH, B, E, I, J, K, L, X, Z oraz Ł, na których stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu, o którym mowa w części II pkt l ppkt 2 lit b załącznika nr 3 do Rozporządzenia. Wskazać bowiem należy, iż niestosowanie się do wymogów, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia skutkuje nałożeniem sankcji zgodnie z § 27 ust. 1 Rozporządzenia.
Zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów stosuje się pomniejszenie w wysokości 100 % płatności przysługującej do działki rolnej, na której stwierdzono nieprawidłowość. W treści wniosku z dnia 8 maja 2013 r. M.D. zgłosił do płatności rolnośrodowiskowej za realizacje wariantu: uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawienia) 12 działek rolnych, z których na każdej stwierdzona została opisana powyżej nieprawidłowość, stąd należna stronie płatność wyniosła 0,00 zł.
W odniesieniu natomiast do wariantu 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), do którego znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia PRS, organ wyjaśnił, iż w załączniku Nr 2 do Rozporządzenia PRŚ zawarto wymogi dodatkowe dla wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i wariantu 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania). Są to: 1) koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe.
Wobec powyższego organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż na mocy zaskarżonej decyzji przyznano stronie płatność w wysokości 610,50 zł. Początkowa kwota płatności w stosunku do powierzchni deklarowanej wynosiła 811,80 zł. (2,46 ha x (stawka płatności) - 330 zł.). Jednakże z uwagi na okoliczność, iż powierzchnia stwierdzona w toku kontroli na miejscu została ustalona na 1,85 ha, należna stronie płatność wyniosła 610,50 zł. Pomniejszenie płatności wiązało się z wyłączeniem z niej powierzchni działek rolnych AA, T oraz U z uwagi na niespełnienie przez rolnika wymogów, o których mowa powyżej, co wprost potwierdza dokumentacja fotograficzna, dołączona do protokołu z kontroli na miejscu.
Organ zwrócił ponadto uwagę, iż strona postępowania w dniu 29 listopada 2013 r. złożyła zastrzeżenia co do prawidłowości czynności kontrolnych, które zostały rozpatrzone przez wykonawcę kontroli negatywnie.
Ustosunkowując się do zarzutów strony dotyczących nieprecyzyjnego przeprowadzenia czynności kontrolnych organ zauważył, iż strona nie wykazała w żaden sposób prawdziwości swoich twierdzeń, a sporządzona w toku kontroli dokumentacja fotograficzna, szczegółowe obliczenia i informacje związane ze sposobem i formą przeprowadzenia kontroli w opinii organu odwoławczego prowadzą do odmiennych wniosków. Organ powołał brzmienie art. 15 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Wskazał, iż powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na terenie wspólnoty normy techniczne. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania pomiar powierzchni działek przeprowadzony został przy wykorzystaniu urządzeń GPS, które spełniają wymagane na terenie wspólnoty normy techniczne, przy czym potwierdzeniem realizacji kontroli są zachowane w formie elektroniczne tj. płyta CD dołączona do raportu z kontroli, raporty z urządzeń GPS zawierające wykaz wszystkich zarejestrowanych pozycji danego urządzenia w ramach kontrolowanego gospodarstwa. W postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy, ciężar dowodowy spoczywa na stronie i wskazując w treści odwołania, że powierzchnia zgłoszonych do płatności działek jest zgodna z deklaracja wniosku i użytkowana zgodnie z wymogami, strona nie przedstawiła dowodów tę okoliczność potwierdzających.
Podsumowując stwierdzono, że organem właściwym do weryfikacji powierzchni działek rolnych zgłoszonych w treści wniosku o przyznanie płatności są zgodnie z art. 30 ust.1l Ustawy organy ARiMR, natomiast czynności kontrolne przeprowadzane są przez osoby, od których przepisy wymagają, nie tylko upoważnienia udzielonego przez właściwy organ, ale i fachowego przygotowania tj. posiadania odpowiedniego sprzętu, niezbędnej wiedzę oraz odpowiedniego wykształcenia. Wobec powyższego w opinii Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie organ I instancji dał wiarę dowodom przedstawionym przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne i na ich podstawie wydał rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.
W odniesieniu do argumentu niewykoszenia jednej z działek, organ odwoławczy podzielił podjęte działania organu I instancji, bowiem obszary szczegółowo obrazuje dołączona do raportu z czynności kontrolnych dokumentacja, przedstawiająca liczne zakrzaczenia, a nadto tereny porośnięte chwastami.
Wobec powyższego organ, mając na uwadze treść § 44 Rozporządzenia PRŚ w związku z § 5 ust. l rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia l kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego, prawidłowo ustalił procent sankcji za nieprzestrzeganie norm oraz wymogów, który wyniósł 3 %.
Dalej organ wskazał, iż korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 28b Ustawy, w którym opisane zostały przypadki, w których nie stosuje się zmniejszeń lub wykluczeń z płatności wynikających z nieprzestrzegania przez rolnika wymogów wzajemnej zgodności organ odstąpił od zastosowania sankcji, polegającej na zmniejszeniu wnioskowanej płatności o 18,32 zł. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie wysokość zmniejszenia nie przekroczyła równowartości kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. L rozporządzenia Nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW, stąd organ I instancji odstąpił od jej zastosowania. Dodać natomiast należy, iż odstąpienie od zmniejszenia płatności rodzi obowiązek organu administracji do zastosowania się do zapisów § 44 Rozporządzenia PRŚ.
Organ zauważył, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wnioskodawca oświadczył, że znane mu są zasady i tryb realizacji programu, jak również, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z jego realizacji. Dodatkowo zobowiązał się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz przestrzegania warunków uczestnictwa w programie przez okres pięciu lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Ponadto, decydując się na korzystanie z mechanizmów wsparcia funkcjonujących w ramach Wspólnej Polityki Rolnej podpisał zawarte w formularzu wniosku zobowiązanie do niezwłocznego powiadomienia organu "o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy wielkości powierzchni upraw". Strona ma więc także obowiązek poinformowania organu o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależne bądź nadmierne przyznanie płatności. Jak natomiast wynika z akt sprawy wnioskodawca nie dochował wszelkiej staranności i nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zmianie stanu działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności rolno środowiskowej ani też o fakcie niewykoszenia gruntów przed wykryciem nieprawidłowości przez organ administracji. Nie ma też dowodu na to, że stwierdzone w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości na skutek wyjątkowych okoliczności mogących łagodzić skutki niespełnienia warunków przyznania wsparcia.
Na powyższą decyzję M.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym przyjęciu, iż kontrola jego plantacji została wykonana w sposób prawidłowy, zaś sporządzony w jej wyniku raport w pełni odwzorowuje jej stan, podczas gdy w rzeczywistości pracownicy Agencji przeprowadzili kontrolę w sposób wadliwy i pobieżny a nieprawidłowo sporządzony raport stał się podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący powtórzył dotychczasową argumentację. Wskazał ponadto, że jego plantacja została zbadana w dniu 14 maja 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego C.C., który przeprowadził dokładne oględziny i ocenił rzetelnie stan oraz liczebność drzewek jabłoni. Stan ilościowy stwierdzony przez rzeczoznawcę odpowiadał liczbie wskazanej przez skarżącego. W opinii rzeczoznawca nie stwierdził martwych drzew a plantację uznał za dobrze utrzymaną, o czym świadczyło zabezpieczenie każdego drzewka siatką oraz wykoszenie trawy między rzędami drzew. Określił ponadto grubość i wysokość zasadzonych drzewek. Do skargi załączył ww. opinię.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że dowód z opinii biegłego został złożony dopiero na etapie skargi i w jego ocenie w świetle okoliczności sprawy nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 106 § 3 ppsa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Głównym argumentem skarżącego jest popełnienie przez osoby kontrolujące błędów w ustaleniach faktycznych, dotyczących jego plantacji. Skarżący argumentuje, iż "kontrolerzy sobie nie życzyli" aby on czy też jego ojciec, któremu udzielił pełnomocnictwa uczestniczyli w kontroli.
Taki argument nie zasługuje na uwzględnienie. To w gestii skarżącego leży pilnowanie i kontroli i zgłaszanie zastrzeżeń. Ne zasługuje na uwzględnienie argument, że nie czytał raportu i podpisał go w dobrej wierze po zapewnieniu przez kontrolerów, że wszystko jest w porządku, regułą jest bowiem, że czyta się rzeczy, które się podpisuje.
Skarżący twierdzi ponadto, że kontrolerzy błędnie oszacowali ilość drzewek. Dokonuje ich wyliczeń na poszczególnych działkach.
W trakcie kontroli w dniach 19 lipca oraz 7 listopada 2013 r. stwierdzono, że rzeczywista powierzchnia jednej ze wskazanych działek jest mniejsza niż deklarowana, na części działek wszystkie drzewa i krzewy nie spełniają wymogów określonych w rozporządzeniu a na pozostałej części działek rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzewek i krzewów.
W dniu 29 listopada 2013 r. rolnik się odwołał od raportu, a 18 grudnia otrzymał informację, że jego zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, więc nie ma podstaw do przeprowadzenia kontroli sprawdzającej. W gospodarstwie skarżącego przeprowadzono ponadto kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni i w zakresie wzajemnej zgodności (tutaj również stwierdzono nieprzestrzeganie norm).
Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się obszerny materiał graficzny i dokumentacja fotograficzna. Organ dopuścił dowód z oględzin (wyniki – raporty z 19 lipca 2013 i 7 listopada 2013 r.). Stwierdzono, że uprawy sadownicze są w złej kondycji, drzewka wyschnięte, połamane, uszkodzone przez zwierzęta, nie rokują w najbliższym czasie owocowaniem.
W świetle zebranego w sprawie materiału, należy podzielić argumentację organu dotyczącą przyznania płatności w zmniejszonej wysokości.
Co do zarzutu nieprecyzyjnego przeprowadzenia czynności kontrolnych należy zauważyć, że skarżący nie wykazał prawdziwości twierdzenia, że kontrolerzy tylko raz przejechali wokół plantacji.
W informacji o nieuwzględnieniu zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych organ wskazuje dokładnie ilość drzewek zakwalifikowanych i spełniających wymogi, drzewek niespełniających minimalnych wymogów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. (zostało to zawarte w raporcie str. 21 i 22 w uwagach inspektorów) oraz drzewka martwe na poszczególnych działkach. Stanowi to potwierdzenie wyników przeprowadzonych kontroli, bowiem do raportu kontroli dołączono szkice i płyty cd zawierające obszerną dokumentację fotograficzną, z która potwierdza ustalenia kontroli – drzewka z pewnością nie rokują owocowania w najbliższym czasie, poza tym na pewno przy dokonaniu tej dokumentacji kontrolujący nie objechali terenu tylko raz, jak podnosi skarżący. Stwierdzono również, że żadna z zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek nie spełnia wymogu minimalnej obsady drzew. W ocenie Sądu kontrola została przeprowadzona rzetelnie, a w aktach sprawy znajduje się potwierdzający jej wyniki obszerny materiał fotograficzny.
Wyniki kontroli potwierdzają również stanowisko organu dotyczące trwałych użytków zielonych i niespełnienia przez rolnika wymogów dotyczących koszenia/wypasania /złożenia w stogi biomasy.
Opisano także szczegółowo sposób dokonywania pomiaru powierzchni działek przy wykorzystaniu urządzeń GPS, co również znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (obszary działek, ich granice, zadrzewienia, zachwaszczenia, zakrzaczenia – odnośnie niewykoszonych gruntów rolnych). Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych dowodów na potwierdzenie swojego stanowiska. Dopiero na etapie skargi złożył opinię rzeczoznawcy majątkowego z dokumentacją fotograficzną. Jego argumenty sprowadzają się do czystej polemiki z ustaleniami pokontrolnymi i podważania rzetelności jej przeprowadzenia. Niewystarczające jest twierdzenie, że osłonił drzewka siatką przed szkodnikami bowiem wydaje się, iż stanowi to niezbędne minimum w przypadku osoby, która podjęła się prowadzenia działalności sadowniczej. Oczywiste jest również, że taka działalność (jak każda inna) wymaga początkowego poniesienia znacznych nakładów finansowych. Nie jest również uzasadniony argument wprowadzenia skarżącego w błąd, sam on bowiem przyznaje, iż "w dobrej wierze" nie przeczytał podpisywanego przez siebie raportu kontroli. Nie jest zasadny zarzut skarżącego dotyczący złożenia opinii rzeczoznawcy. Opinia ta została sporządzona prawie po roku od przeprowadzonych kontroli i stan faktyczny na działce mógł ulec zmianie, zwłaszcza, że skarżący został zobowiązany do dokonania działań naprawczych.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
D.Cz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło