III SA/Łd 56/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant: Katarzyna Żychlińska, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 K.p.a. w związku z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (ost. zm. Dz.U. z 2004r., nr 29, poz. 254) Prezydent Miasta Ł. stwierdził wygaśniecie z dniem [...] zezwoleń z dnia [...] nr [...], nr [...] udzielonych W. K. na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa i powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w barze przy ul. A 1 w Ł. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż przedsiębiorca, któremu zezwolenia wygasły może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia (zezwoleń) nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Ł. podniósł, iż przedsiębiorca nie dokonał wpłaty trzeciej raty za korzystanie z zezwoleń w 2007r. do dnia 30 września 2007r., co zgodnie z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest jedną z przyczyn wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych na podstawie zezwoleń, które wygasły jest przestępstwem określonym w art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W odwołaniu od tej decyzji W. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu zarzucił, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 57 § 4 K.p.a., zaś organ I instancji błędnie ustalił, że wpłaty w dniu 1 października 2007r. dokonał po upływie terminu określonego w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951r. o dniach wolnych od pracy dniem wolnym od pracy jest niedziela. Ustawowy termin wpłaty trzeciej raty za korzystanie z zezwoleń upłynął w niedzielę – 30 września 2007r. Ostatnim dniem terminu był więc poniedziałek – 1 października 2007r. W. K. wyjaśnił także, iż w dniu 28 września 2007r. nie mógł dopełnić obowiązku zapłaty z uwagi na to, iż w drodze na pocztę został okradziony. Po stwierdzeniu braku pieniędzy zmuszony był handlować jeszcze przez dwa dni w celu uzupełnienia brakującej kwoty. Uchybienie terminu nie było spowodowane złą wolą, a jedynie wypadkiem losowym, którego nie mógł przewidzieć. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1995r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. – Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 18 ust. 12 pkt 5 i ust. 13 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. – Dz.U. z 2007r., nr 70, poz. 473), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywodził, iż analiza przepisów – art. 18 ust. 12 pkt 5 i ust. 13 oraz art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że wymienione w nich sytuacje, które powodują wygaśnięcie zezwolenia mają charakter zdarzeń następujących w ściśle określonym czasie. Skutkiem niezłożenia oświadczenia o wartości sprzedaży w roku ubiegłym bądź niedokonania kolejnej opłaty za zezwolenie w określonym terminie i określonej wysokości jest wygaśnięcie zezwolenia. Oznacza to, że wygaśnięcie zezwolenia następuje w dniu, w którym upłynął termin do złożenia oświadczenia bądź wniesienia kolejnej wpłaty lub wniesienia tej opłaty w innej wysokości niż ta, o której mowa w art. 111 ust. 2 i 5. W tej sytuacji wydana decyzja administracyjna (ani niczego nie odbiera, ani niczego nie cofa) ma jedynie charakter deklaratoryjny, a więc potwierdzający fakt wygaśnięcia zezwolenia/zezwoleń z mocy samego prawa i porządkuje jedynie obrót prawny. Termin, o którym wyżej mowa, jest terminem prawa materialnego, a nie terminem prawa procesowego (wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego). Termin prawa materialnego tym różni się od terminu prawa procesowego, że mógłby być przywrócony tylko w przypadku, gdyby ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi taką możliwość przewidywała. Ustawa ta możliwości takiej jednak nie przewiduje. Organ odwoławczy podkreślił także, iż niespornym w sprawie jest, że strona nie wpłaciła należnej opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w ustawowym terminie. W skardze na powyższą decyzję W. K., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], zarzucił naruszenie art. 57 § 4 K.p.a. przez przyjęcie, że wniesienie opłaty, o której mowa w art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, powołując się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2002r., sygn. akt II SA/Łd 1619/98. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn. – Dz.U. z 2002r., nr 147 poz. 1231 ze zm.). Stosownie do treści art. 18 ust. 1 tej ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. W myśl art. 111 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w jej art. 41 ust. 1 (prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu) gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Powyższa opłata płatna jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w trzech rocznych ratach, w terminie do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego (art. 111 ust. 7 ustawy). Niedokonanie opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w terminach, o których wyżej mowa, stosownie do treści art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, skutkuje wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej wydały decyzję stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 30 września 2007r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych W. K., z uwagi na nieuiszczenie w terminie, o jakim stanowi art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, trzeciej raty opłaty za korzystanie z zezwoleń. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się skarżący argumentując, iż skoro dzień 30 września 2007r. wypadał w niedzielę, a więc w dzień ustawowo wolny od pracy, to stosownie do treści art. 57 § 4 K.p.a. ostatnim dniem terminu do uiszczenia trzeciej raty opłaty był najbliższy dzień powszedni, to jest poniedziałek 1 października 2007r. W tym dniu skarżący dokonał należnej wpłaty. Na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska w sprawie skarżący powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2002r. , sygn. akt II SA/Łd 1619/98. Składowi orzekającemu w niniejszej sprawie znany jest powyższy wyrok, w którym, na tle unormowania zawartego w ówczesnym art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który to przepis stanowił, iż opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, wnoszona jest w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyraził pogląd, że jeśli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy dzień powszedni (art. 57 § 4 K.p.a.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednakże stanowiska zajętego w powyższym wyroku z następujących względów. Przepis art. 57 § 4 K.p.a. odnosi się do terminów prawa procesowego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Terminem materialnym jest natomiast okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Zakwalifikowanie określonego terminu do terminu materialnego lub terminu procesowego powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin w ustawie materialnej czy ustawie procesowej (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 287 – 289). Terminy o których mowa w art. 11 1 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi są terminami prawa materialnego, a więc takimi których ewentualne przywrócenie lub przedłużenie musi być przewidziane w ustawie. Natomiast przepis art. 18 ust. 12 powołanej ustawy reguluje sytuacje powodujące wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sytuacje te mają charakter zdarzeń występujących w określonym czasie. Innymi słowy wystąpienie określonego zdarzenia, w określonym czasie skutkuje wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. uchwałę 5 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997r., OPK 32/97, publ. ONSA 1997/4/152). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż W. K. nie uiszczając w terminie do dnia 30 września 2007r. wymaganej raty opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, uchybił terminowi określonemu w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wystąpiło zatem zdarzenie określone w art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy, skutkujące wygaśnięciem zezwolenia, które nastąpiło z dniem upływu zakreślonego terminu. Jak już wcześniej wspomniano terminy przewidziane w art. 111 ust. 7 ustawy, są terminami materialnoprawnymi, których ewentualne przywrócenie lub przedłużenie mogłoby nastąpić w przypadku, gdyby przewidywały to przepisy ustawy. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewiduje możliwości prolongaty terminów z art. 111 ust. 7. Ich niedochowanie powoduje zatem wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przy czym bez znaczenia pozostaje fakt, czy opóźnienie było zawinione, jak również przyczyny uchybienia terminowi. Ponadto podkreślić należy, iż pogląd prawny wyrażony w powołanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2002r., sygn. akt II SA/Łd 1619/98 nie ma mocy wiążącej w rozpatrywanej sprawie, albowiem dotyczy zupełnie innej sprawy. Wynika to z treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowiąc, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zawęża związanie sądu do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu wydanym w danej, konkretnej sprawie. Poza tym, wskazać należy również, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, jest decyzją deklaratoryjną, to znaczy decyzją potwierdzającą fakt wygaśnięcia przedmiotowych zezwoleń z mocy samego prawa. Jej wydanie nie pozbawia skarżącego żadnego uprawnienia i ma na celu uporządkowanie obrotu prawnego. Mając na względzie przytoczone okoliczności Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. AD