III SA/Łd 560/12

Dnia 14 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 roku sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania K. O. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...]; 2. orzeka że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. S., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W dniu [...] J. P. wystąpił o wymeldowanie K. O. z pobytu stałego w lokalu nr 1 przy ul. A 22 w Ł. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności orzekł o wymeldowaniu K. O. ze wskazanego adresu. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy jest wyczerpujący i należy stwierdzić, że skarżący nie koncentruje swojego życia w miejscu stałego zameldowania. Tym samym spełniona została przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, warunkująca wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając organowi meldunkowemu jednostronność i nieuwzględnienie dowodów wskazujących na jego trwały pobyt w spornym lokalu, a także stwierdził, że wnioskodawca nie posiada aktu własności do spornej posesji oraz, że wymienił zamek w furtce prowadzącej na posesję, czym utrudnia wejście do domu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podzielił stanowisko organu I instancji o zaistnieniu podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, świadczy o tym, że K. O. opuścił miejsce pobytu stałego i zaprzestał korzystania z niego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w lokalu tym nie koncentruje swoich spraw życiowych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą materialno-prawną wymeldowania bez oświadczenia woli (zgłoszenia) osoby, na której ciąży obowiązek meldunkowy jest art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy. Reguluje on sytuację, w której obywatel polski opuszcza miejsce pobytu stałego, nie wywiązując się z nałożonego na niego ustawowego obowiązku wymeldowania. W takim przypadku organ administracji jest uprawniony do ustalenia czy dana osoba spełniła przesłanki określone w tym przepisie, a w razie ich spełnienia - do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia dokonane w omawianej sprawie przez organ pierwszej instancji, pozwalają przyjąć, że K. O. przestał korzystać z przedmiotowego lokalu w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu. Wojewoda Ł. zgodził się z oceną organu meldunkowego, iż zapewnienia skarżącego o zamieszkiwaniu w miejscu zameldowania na pobyt stały i wyrażana przez niego wola stałego tam przebywania nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Organ odwoławczy potwierdził zatem ocenę organu gminy, iż wynik przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Miasta Ł. oględzin daje podstawy do stwierdzenia, że pobyt skarżącego w spornej posesji nie nosi znamion pobytu stałego w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, a służy jedynie stworzeniu pozorów zamieszkiwania, podjętych na potrzeby prowadzonego postępowania. Fakt pozostawienia w spornym lokalu części rzeczy, wskazanie miejsca do spania i przygotowania posiłków nie świadczy o tym, że skarżący zamieszkuje na stałe w spornej posesji. Należy bowiem zwrócić uwagę na całokształt opisu spornej posesji - według relacji osób przeprowadzających oględziny przedmiotowy budynek oraz teren wokół niego jest miejscem składowania rozmaitych przedmiotów i majątku ruchomego K. O.. Znajdują się w nim co prawda pewne sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku, jednak panuje tam brud i trudno jest się w nim swobodnie poruszać, nie ma możliwości kąpieli, dbania o higienę, prania, przygotowywania posiłków. Podwórze zastawione jest mnóstwem zniszczonych przedmiotów, starych aut, mebli, rusztowań. Organ odwoławczy nie dał wiary zeznaniom skarżącego i uznał, że organ gminy słusznie ocenił zaistniałe okoliczności, jako mające na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie. Okoliczności te potwierdza również kontrola meldunkowa połączona z rozpytaniem okolicznych mieszkańców, przeprowadzona przez funkcjonariuszy VII Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Ł. oraz zeznanie mieszkanki posesji bezpośrednio sąsiadującej ze sporną posesją. Wojewoda zaznaczył, że nie można również pominąć faktu nieposiadania przez skarżącego kluczy do furtki prowadzącej na teren posesji. Odwołujący stwierdził co prawda, że nie stanowi to dla niego problemu, ponieważ przechodzi przez ogrodzenie, jednak organ odwoławczy nie dał wiary tym wyjaśnieniom. Kierując się zasadami zdrowego rozsądku nie można przyjąć, że osoba stale zamieszkującą w danej posesji przechodzi codziennie przez płot. aby wchodzić i wychodzić z domu. Organ odwoławczy nie dał wiary zeznaniom S. S. z uwagi na to, że świadek nie jest mieszkańcem domu usytuowanego przy ul. Obszernej, a jedynie odwiedza posesję położoną przy tej ulicy, a należącą do jego córki. Natomiast odnosząc się do dwukrotnego wniosku K. O. o przesłuchanie świadka – S. J., zamieszkałego przy ul. A 31 – organ zauważył, że osoba ta była dwukrotnie wzywana, jednak za żadnym razem nie stawiła się ona w wyznaczonym dniu. W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż zachowania, poprzez które przejawia się przebywanie danej osoby na stałe w konkretnym lokalu, mogą mieć w poszczególnych przypadkach różną postać lub częstotliwość, co może wiązać się z sytuacją życiową danej osoby. Stwierdzenie opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 wymaga więc wieloaspektowej oceny zebranego materiału dowodowego i jego oceny zgodnie z art. 80 k.p.a. Nie budzi więc wątpliwości organu drugiej instancji, iż K. O. nie zerwał całkowicie więzi z przedmiotowym lokalem, bywa na terenie posesji, pozostawia tam swój samochód, jednak w żadnym wypadku nie można stwierdzić, iż wyczerpuje to znamiona pobytu stałego określone w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami prawa procesowego i skorzystał z dostępnych środków dowodowych celem wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także przeprowadził wszystkie wnioskowane przez strony dowody w postaci m. in. przesłuchania świadków. W skardze z dnia [...] K. O. podniósł, że organ meldunkowy nie dał wiary wskazanym przez niego świadkom. Wyjaśnił, że pracując w transporcie mógł w miejscu zamieszkania nie być 1 dzień z rzędu, nigdy więcej. Skarżący podał, że nie ma kluczy do furtki, a właściciel samowolnie wymienił zamek w furtce. Wskazał, że jest na etapie formułowania pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia [...] uczestnik postępowania podniósł, że istniały obiektywne przesłanki do wymeldowania skarżącego ze wskazanego adresu, a organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż z sytuacją faktycznego opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący nie przebywa w spornym lokalu, opuścił miejsce pobytu stałego, dobrowolnie rezygnując z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a więc zerwał wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. A tylko w takim przypadku mogłyby uznać, że spełnione zostały przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu go z lokalu przy ul. A 22 m 1 w Ł. Przede wszystkim organy nie wyjaśniły przesłanki opuszczenia lokalu. Nie wiadomo czy i kiedy skarżący opuścił przedmiotowy lokal. Organy nie zbadały czy skarżący zerwał wszelkie więzy z przedmiotowym lokalem. O tym, że skarżący nie zerwał tych więzi świadczy to, iż widywany jest w przedmiotowym lokalu i że opłaca w dalszym ciągu rachunki za wodę i prąd. Posiada też w lokalu i na podwórku swoje rzeczy osobiste, odbiera pocztę pod tym adresem. Wprawdzie skarżący nie posiada klucza od furtki , ale jak sam wyjaśnił przechodzi ponad furtką i w ten sposób dostaje się do domu. Ważną okolicznością jest również to, że skarżący posiada klucze od domu. Skarżący może więc korzystać w każdej chwili z przedmiotowego lokalu, bowiem ma do tego lokalu swobodny dostęp po przekroczeniu furtki. Organy nie wyjaśniły czy i komu skarżący płaci czynsz za lokal. Organy nie zbadały gdzie skarżący przeniósł swoje centrum życiowe. We wniosku o wymeldowanie podano, iż prawdopodobnie to centrum życiowe skarżący przeniósł do matki lub do konkubiny . Organy nie zbadały tych okoliczności . Organy oparły swoje twierdzenia na zeznaniach jednego świadka E. B., która zeznała , iż nie może jednoznacznie stwierdzić, czy skarżący w przedmiotowej nieruchomości mieszka, czy też nie mieszka. Jednocześnie organy nie dały wiary zeznaniom świadka S. S., który stwierdził, że skarżący zamieszkuje w tym lokalu od dobrych kilkunastu lat. Powoływanie się przez organy na notatkę służbową VII Komisariatu Komendy Miejskiej Policji w Ł. nie jest zasadne , gdyż z notatki nie wynikają żadne istotne fakty – brak jest określenia godziny, w której funkcjonariusze dokonali sprawdzenia obecności skarżącego w lokalu i nie wiadomo kto z sąsiadów stwierdził, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Zdaniem organów w lokalu i na podwórku panuje taki chaos, że nie jest możliwe przebywanie skarżącego na terenie tej posesji . Nie jest to zasadne zdaniem Sądu w tym składzie, bowiem z protokołu oględzin wynika, że skarżący pomimo bałaganu posiada w lokalu podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego i jak wyżej wskazano korzysta z wody i energii elektrycznej. Organy nie wyjaśniły dlaczego dały wiarę wyjaśnieniom strony J. P. , a nie dały wiary stronie skarżącej . Obowiązkiem organu jest bezsporne wykazanie, że dana osoba w sposób dobrowolny oraz trwały opuściła miejsce stałego pobytu. A zatem obowiązkiem organu jest wyczerpujące zebranie dowodów w sprawie i ich prawidłowa ocena. Wskazać też należy, że rozbieżne są twierdzenia stron: J. P. i K. O., co do zamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu. Sprzeczności tych nie usuwają zeznania świadków. Wobec powyższych rozbieżności, a także skoro skarżący twierdzi, iż korzysta z mieszkania - obowiązkiem organu administracji było ustalenie stanu faktycznego w taki sposób, żeby nie budził żadnych wątpliwości. Organy nie przesłuchały świadków powołanych przez skarżącego Reasumując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy administracji wadliwie uznały, że dokonane ustalenia są wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. A zatem organy w sposób prawidłowy nie zebrały materiału dowodowego i nie dokonały jego oceny w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a. Sąd uznał więc, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić wszystkie powyższej wskazane przez Sąd uwagi oraz ponownie zebrać i ocenić materiał dowodowy. Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. Uwzględniając treść art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. P.M.