III SA/Łd 562/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] znak [...] [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 2. zwrócić na rzecz skarżącego kwotę 520 (pięćset dwadzieścia) złotych zaksięgowaną w dniu 24 maja 2018 r. pod poz. 2424, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. R.T. Decyzją z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] z [...] o wymierzeniu P. M. kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w łącznej kwocie 24 000 zł. W skardze na powyższą decyzję P. M. wniósł o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że istnieje ryzyko utraty płynności finansowej oraz wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody na skutek ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, co może prowadzić do dalej idących negatywnych skutków zarówno dla skarżącego, jak i jego rodziny. Za 2016 r. dochód skarżącego wyniósł 233 593,37 zł, a więc w przeliczeniu na jeden miesiąc około 19 450 zł. W 2015 r. dochód skarżącego wyniósł 102 802,54 zł (miesięcznie około 8 500 zł). W 2014 r. dochód skarżącego wyniósł 118 939,59 zł (miesięcznie około 9 900 zł). Zdaniem skarżącego, wymienione kwoty nie pokazują stanu finansowego skarżącego i jego rodziny. Nie uwzględniają wydatków związanych z zapewnieniem dobrobytu rodzinie. Skarżący utrzymuje dwójkę dzieci w wieku wczesnoszkolnym mających 8 i 10 lat, co niewątpliwie wiąże się z niemałym nakładem finansowym. Żona skarżącego od połowy 2008 r. nie pracuje. W 2014 r. skarżący zaciągnął kredyt inwestycyjny na kwotę 384 152 zł z terminem spłaty do 28 września 2029 r.. W związku z tym faktyczny, miesięczny dochód skarżącego jest niższy. Skarżący związany jest również umową leasingu zawartą w 2016 r. na okres 60 miesięcy. Wysokość miesięcznej raty wynosi 1 266,88 zł. Dodatkowo skarżącego obciąża podatek od nieruchomości w wysokości 5 988 zł rocznie. Zdaniem skarżącego, w świetle tych okoliczności zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., a wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do zagrożenia podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki to z kolei skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Przede wszystkim jednak przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być tylko takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, gdyż tylko tego rodzaju akty lub czynności mogą wywołać negatywne skutki, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12). Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Przedmiotem zaskarżonej decyzji, objętej wnioskiem o wstrzymanie wykonania, jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W orzecznictwie wskazuje się, że co do zasady z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne (por. postanowienia NSA: z 13 listopada 2013 r., II GZ 641/13; z 23 maja 2017 r., II OZ 517/17). Zaskarżona decyzja, będąca decyzją odmowną, jest zatem niewykonalna, gdyż nie narusza żadnych praw skarżącego. Nie stanowi źródła uprawnień ani obowiązków dla innych podmiotów. Tym samym skarżącemu nie może zostać wyrządzona żadna szkoda i nie powstaną trudne do odwrócenia skutki. Nadto, przedstawione przez skarżącego okoliczności oraz dokumenty nie uprawdopodabniają niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w następstwie wykonania decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 24 000 zł. W latach 2014-2016 skarżący osiągnął dochody w znacznej wysokości. Przy czym dochody te znacząco wzrosły z 102 802,54 zł w 2015 r. do 233 593,37 zł w 2016 r. Skarżący nie wskazał jednak, jakie dochody osiąga obecnie i nie przedstawił dokumentów potwierdzających ich wysokość. Nie przedstawił także innych dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację majątkową i rodzinną (w 2017 i 2018 r.). Tymczasem w orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z 6 marca 2013 r., II GZ 87/13; z 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Samo wykonanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej nie wywołuje natomiast nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje jedynie konieczność ich zwrotu wraz z odsetkami, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować dla strony (por. np. postanowienia NSA z 20 grudnia 2011 r., I GZ 217/11 i z 11 grudnia 2015 r., II GZ 841/15). Należy także dodać, że nawet faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie wskazuje się, że instytucja wstrzymania wykonania nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienia NSA: z 28 lipca 2009 r., I FSK 450/09; z 6 sierpnia 2014 r., II FSK 2247/14; z 13 czerwca 2017 r., II FZ 315/17; z 29 listopada 2017 r., II FZ 608/17). Wobec powyższego wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać także trzeba, że zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest obciążenie kosztami sądowymi tego podmiotu, który wnosi pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o czym stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a.. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Skarżący wnosząc skargę, uiścił tytułem wpisu sądowego od skargi 720 zł. Jednakże stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w sprawach skarg dotyczących decyzji wydanych w trybie stwierdzenia nieważności bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się wpis stały w wysokości 200 zł. Skoro zaś skarżący uiścił tytułem wpisu sądowego kwotę 720 zł, w sytuacji gdy zobowiązany był do wniesienia opłaty w wysokości 200 zł, to tym samym kwota 520 zł stanowi nadpłatę i zachodzi określona w art. 225 p.p.s.a. podstawa do jej zwrotu na rzecz skarżącego. Przepis art. 225 p.p.s.a. stanowi bowiem, że opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także po pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy wystąpi nadpłata w kwocie kosztów uiszczonych przez stronę w porównaniu z wysokością kwoty należnej. W wypadku, o którym mowa w art. 225 p.p.s.a. sąd ma obowiązek z urzędu zwrócić stronie nadpłaconą kwotę kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 61 § 3 i § 5 oraz art. 225 p.p.s.a. sąd orzekł jak w postanowieniu. R.T.