III SA/Łd 562/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant: st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr RED/D/47/22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2) zasądzić od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej – M. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.l. 9 kwietnia 2020 r. D. S. złożyła w imieniu M. F. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem Portalu Usług Elektronicznych (PUE) wniosek o zwolnienie z obowiązku z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Pismem z 29 maja 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował stronę o nieprawidłowościach w złożonym wniosku i zwrócił się o ich wyjaśnienie w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma. Pismo zostało wysłane do skarżącej za pośrednictwem PUE i uznane za doręczone 15 czerwca 2020 r. Decyzją z 15 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Powyższą decyzję doręczono skarżącej za pośrednictwem PUE 30 czerwca 2020 r. W piśmie z 3 sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku zwolnienie z obowiązku z opłacania składek oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z 28 sierpnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z 15 czerwca 2020 r. Decyzja została doręczona skarżącej za pośrednictwem PUE 15 września 2020 r. W piśmie z 4 lutego 2021 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnik skarżącej wniósł o rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawartego w piśmie z 3 sierpnia 2020 r. Decyzją z 24 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z 15 czerwca 2020 r. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 46 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie pomimo braku uprzedniego skutecznego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jej praw w toku postępowania przy jednoczesnym wykorzystaniu nieświadomości prawnej skarżącej; 2. art. 58 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ze swojej winy, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że do uchybienia terminowi doszło z przyczyn niezależnych od skarżącej. Wyrokiem z 23 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 590/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi M. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 marca 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że aktach administracyjnych brak jest urzędowych poświadczeń doręczenia zawiadomień o możliwości odbioru wezwania z 29 maja 2020 r., decyzji z 15 czerwca 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek oraz decyzji z 28 sierpnia 2020 r. stwierdzającej uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które spełniałyby wymogi określone w art. 46 § 4 i 5 k.p.a. Akta administracyjne zawierają jedynie wydruki o nazwie "emisja pisma", które nie zawierają informacji, o jakich stanowi art. 46 § 4 i 5 k.p.a. Z wydruków tych nie wynika jednoznacznie, jakich pism doręczonych za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych dotyczą. Jest na nich oznaczenie wyłącznie znaku kancelaryjnego, daty wpływu/nadania, dat odbioru/zwrotu, a także skarżącej jako odbiorcy pomimo, że we wniosku z 9 kwietnia 2020 r. wpisano adres e-mail pełnomocnika skarżącej "[...]". Na podstawie takiego materiału dowodowego sąd nie ma możliwości ustalenia, czy skarżąca została prawidłowo pouczona, że pisma w sprawie będą doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz o prawie do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 391 § 1d k.p.a., czy skarżącej zostały doręczone zawiadomienia, o jakich stanowi art. 46 § 4 i 5 k.p.a., a także czy spełniały ono wymogi wskazane w treści art. 46 § 4 k.p.a., na jaki adres i w jakim dniu zawiadomienia te zostały dręczone skarżącej, czy organ przesłał skarżącej powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania pism, czy umożliwiono skarżącej dostęp do informacji o dacie uznania pism za doręczone i datach wysłania zawiadomień o których mowa w § 4 i 5, w systemie teleinformatycznym organu. Brak powyższych informacji wynikających z dokumentów wytwarzanych w procesie doręczenia elektronicznego nie pozwala na uznanie, że decyzja z 15 czerwca 2020 r. odmawiająca skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek weszła do obrotu prawnego, a już w ogóle, że zasadnie organ administracji uznał ją za doręczoną. To samo należy, zdaniem sądu należy odnieść do decyzji z 28 sierpnia 2020 r. stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe skutkowało brakiem możliwości oceny, czy organ administracji mógł rozpatrzeć wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zwrócił również uwagę, że organ administracji nie odniósł się właściwie do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu i nie rozważył należycie wskazywanych okoliczności uchybienia terminu. Organ administracji nie ocenił załączonych do wniosku oświadczeń skarżącej i D. S., z których wynika, że D. S. i skarżąca w okresie poprzedzającym złożenie wniosków były chore. Z oświadczenia D. S. wynika wprawdzie, że była chora od lutego do połowy kwietnia 2020 r., lecz wniosek skarżącej z 3 sierpnia 2020 r. dotyczy nie tylko przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z 15 czerwca 2020 r., ale także przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek i – jak wyjaśniła pełnomocnik skarżącej na rozprawie 23 lutego 2022 r. – decyzji o odmowie przyznania zasiłku chorobowego. Poza tym w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa dla D. S.. Nie można zatem stwierdzić, jaki zakres umocowania miała D. S. do reprezentowania skarżącej w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z 9 kwietnia 2020 r., czy była osobą uprawnioną również do odbioru w imieniu skarżącej kierowanej do niej korespondencji, w tym decyzji. Wydruki o nazwie "emisja pisma", które mają według organu administracji potwierdzać doręczenie wezwania z 29 czerwca 2020 r. oraz decyzji jako odbiorcę wskazują skarżącą a nie D. S.. Z oświadczenia skarżącej nadto wynika, że była chora nie tylko w okresie składania wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, ale także w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie 3 sierpnia 2020 r. wniosku o przywrócenie terminu, bo do 27 lipca 2020 r. Z powyższych względów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ administracji powinien mieć na uwadze, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu. Dopiero stwierdzenie tej okoliczności, co powinno być wykazane dokumentami potwierdzającymi prawidłowość doręczenia wydanego w sprawie aktu, którego dotyczy wniosek o przywrócenie terminu, powinno decydować o potrzebie merytorycznej oceny wniosku. W sytuacji natomiast stwierdzenia, że bieg terminu nie rozpoczął się, organ administracji rozważy umorzenie postępowania w przedmiocie tego wniosku z uwagi na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.). Decyzją z 29 kwietnia 2022 r., nr RED/D/47/22 Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził niedopuszczalność wniosku z 3 sierpnia 2022 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącej 20 maja 2022 r. 20 czerwca 2022 r. na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 134 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wniosek z 3 sierpnia 2020 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. jest niedopuszczalny w sytuacji gdy wniosek dotyczył przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, nie stanowił natomiast odwołania, o którym stanowi cyt. przepis; - art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z uwagi ustalenie przez WSA w Łodzi w wyroku z 23 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 590/21, że bieg terminu do złożenia wniosku nie rozpoczął się, postępowanie w przedmiocie tego wniosku należało umorzyć jako bezprzedmiotowe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że decyzją z 19 sierpnia 2022 r., nr RED/D/47/22 Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z 29 kwietnia 2022 r., nr RED/D/47/22 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ decyzja z 15 czerwca 2020 r. nie weszła do obrotu prawnego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierając wniesioną skargę, wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego i zasądzenie kosztów postępowania. Oświadczył, że od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 19 sierpnia 2022 r. nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ani skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, przy czym zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi powinno skutkować jej odrzuceniem. Taka sytuacja zaistnieje zwłaszcza wtedy, gdy przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, a więc gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt decyzją z 19 sierpnia 2022 r., nr RED/D/47/22 Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości będącą przedmiotem zaskarżenia decyzję z 29 kwietnia 2022 r., nr RED/D/47/22 o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z obowiązku opłacania składek i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ decyzja z 15 czerwca 2020 r. nie weszła do obrotu prawnego. Taka sytuacja uzasadnia umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem podkreślić, że sąd rozpatrując sprawę ze skargi na konkretną decyzję lub postanowienie, bada jedynie jego zgodność z prawem, natomiast nie dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć, do których wydania doszło po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W sytuacji zatem, gdy zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 29 kwietnia 2022 r. została uchylona, sąd został pozbawiony przedmiotu kontroli, a postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1800 ze zm.). e.o.