III SA/Łd 566/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak,, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z.M. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę W dniu 26 lipca 2004 r. Z.M. złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego odbywanie służby wojskowej w okresie od 15 listopada 1952 r. do 24 lutego 1955 r. w jednostce wojskowej Batalionie Ochrony w K. W dniu [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. wydał zaświadczenie potwierdzające, że wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 15.11.1952 r. do dnia 24.02.1955 r. Uznając, że zaświadczenie nie odpowiada istocie jego wniosku, Z.M. zwrócił się o pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich. Pismem z 9 marca 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zbadanie możliwości wydania skarżącemu zaświadczenia uwzględniającego postanowienia ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 60, poz. 622 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. nr 136 poz. 707 ze zm.) i w konsekwencji wydanie takiego zaświadczenia lub — przy braku podstaw faktycznych — wydanie stosownego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. na podstawie art. 219 w zw. z art. 218 § 1 k.p.a. odmówił wydania zaświadczenia, dotyczącego potwierdzenia pełnienia przez wnioskodawcę służby wojskowej w okresie od 15 listopada 1952 r. do 24 lutego 1955 r. w Batalionie Ochrony w K. Na podstawie dokumentów ewidencyjnych znajdujących się w Wojskowej Komendzie Uzupełnień organ I instancji ustalił, że Z.M. w dniu 15 listopada 1952 r. został wcielony do JW.[...] celem odbycia zasadniczej służby wojskowej. W czasie odbywania służby został skierowany na okres 5 tygodni do JW.[...] na kurs kucharzy. W dniu 24 lutego 1955 r. wnioskodawca został przeniesiony do rezerwy. Z powodu braku informacji w karcie ewidencyjnej żołnierza rezerwy, potwierdzających pełnienie przez wnioskodawcę służby wojskowej w Batalionie Ochrony w K., Komendant WKU wszczął postępowanie wyjaśniające. W toku tego postępowania zwrócił się do Archiwum Państwowego W., z którego uzyskał informację o braku akt umożliwiających potwierdzenie odbywania służby wojskowej i pracy wnioskodawcy w kopalni w K. Informacji takiej nie zawierało również Centralne Archiwum Wojskowe. Następnie Komendant WKU uzyskał informację z Instytutu Pamięci Narodowej, iż w zasobie archiwalnym Instytutu odnaleziono jedynie dokumenty potwierdzające wcielenie skarżącego do służby wojskowej w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w 1952 r. oraz jego przeniesienie do rezerwy w 1955 r. Instytut Pamięci Narodowej nie posiada natomiast dokumentów potwierdzających służbę Z.M. w Batalionie Ochrony w K. Ponieważ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do potwierdzenia pełnienia przez wnioskodawcę pełnienia służby wojskowej w Batalionie Ochrony w K., Komendant WKU odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez Z.M. treści. W zażaleniu na to postanowienie Z.M. wskazywał, że 19 października 1953 r. został przeniesiony do Baonu Ochrony [...], gdzie pełnił służbę na posterunku ochraniając kopalnie uranu. Z kopalni został wysłany na pięciotygodniowy kurs kucharzy i po kursie powrócił do niej. Na potwierdzenie swoich twierdzeń wniósł o przesłuchanie dwóch świadków. Powoływał się także na zapis w książeczce wojskowej “19 .10. 53 r. przeniesiony do samodzielnego Baonu Ochrony [...]- kucharz" Postanowieniem z [...] nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. na podstawie art. 123, art. 138 w zw. z art. 144 oraz art. 219 k.p.a. oraz na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 1 i art. 49 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 241 poz. 2416 ze zm.) - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji a ponadto wskazał, iż z wydanego w dniu 22 kwietnia 1994 r. przez Centralne Archiwum Wojskowe “Wykazu batalionów żołnierzy pracujących w «Kopalniach [...]», «Kamieniołomach» i «Batalionach Górniczych»" nie wynika, że żołnierzy służących w jednostce wojskowej nr [...] oraz w Samodzielnym Baonie Ochrony [...] można uznać za żołnierzy zastępczej służby wojskowej w rozumieniu ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu (...). Organ II instancji wskazał również, że organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu (art. 218 k.p.a.). W sytuacji, gdy żądane informacje nie wynikają z prowadzonej ewidencji, organ odmawia wydania zaświadczenia żądanej treści. Mając powyższe okoliczności na względzie organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komendanta Wojskowej Komisji Uzupełnień. W skardze na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. Z.M. powtórzył swoje stanowisko zawarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji podnosząc, że winien otrzymać zaświadczenie o żądanej przez siebie treści. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że skarżący odbywał zasadniczą, a nie zastępczą służbę wojskową , a świadczenie pieniężne na podstawie art. l ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. nr 60, poz. 622 ze zm.), przysługuje żołnierzom: - zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, - z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad “Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, - przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. Nie mają do niego także zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. nr 136 poz. 707 ze zm.), które przewidują wyjątek od zasady określonej w art. 218 k.p.a., dopuszczając przeprowadzenie przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów , gdy żądane informacje nie wynikają z prowadzonej ewidencji wojskowej. W związku z powyższym organ prawidłowo, na podstawie przepisów działu VII kodeksu postępowania administracyjnego wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. skarżący popierał skargę . Oświadczył, że nie posiada żadnych nowych dowodów potwierdzających jego pobyt na terenie kopalni rud uranu w K.. Odbywanie służby wojskowej na terenie kopalni potwierdzić mogą jedynie świadkowie, których wskazał i którzy nie zostali przesłuchani. Wyjaśnił, że wystąpił o wydanie zaświadczenia , bo chce uzyskać odszkodowanie za utracone zdrowie. Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Między innymi, w myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. W myśl art. 217 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, bądź też jeżeli osoba, które ubiega się o zaświadczenie, ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zakres postępowania wyjaśniającego, którego przeprowadzenie jest dopuszczalne w ramach postępowania w sprawach zaświadczeń, został ograniczony przez art. 218 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). Danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji są informacje zgromadzone przez ten organ przed wystąpieniem danej osoby o wystawienie zaświadczenia. Żądanie wydania zaświadczenia nie może prowadzić do konieczności zebrania przez organ administracji nowych informacji — może się natomiast wiązać z potrzebą aktualizacji lub przetworzenia posiadanych danych. Danymi znajdującymi się w posiadaniu organu administracji nie są dane dostarczone organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów wynikających z tych danych (por. wyrok NSA z 21 stycznia 1997 r., SA/Ł 3105/95, publikowane w OSP 1998 r. nr 6, poz. 106). Zaświadczenie o jakie ubiega się skarżący wydawane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. nr 60, poz. 622 ze zm.). Zaświadczenie, o którym mowa wydaje właściwy wojskowy komendant uzupełnień na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku — na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami — Dz.U. nr 136 poz. 707 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 2 września 1994 r., świadczenia objęte tą ustawą, przysługują żołnierzom: 1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, 2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad «Służby Polsce» i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. Skarżący, co jest okolicznością bezsporną, w okresie od 15 listopada 1952 r do 24 lutego 1955 r. odbywał nie zastępczą, lecz zasadniczą, służbę wojskową. Nie należy więc do żadnej z wymienionych w art. 1 ust. 1 ww. ustawy grup żołnierzy. Trafnie zatem Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. ocenił, że do skarżącego nie mają także zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. nr 136 poz. 707 ze zm.) wydanego na postawie art. 5 ust. 2 tej ustawy, a wniosek o wydanie zaświadczenia winien zostać rozpoznany na podstawie przepisów działu VII kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 217 – 220 k.p.a.). W niniejszej sprawie Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. w posiadanej ewidencji nie posiada informacji, które dawałyby podstawę do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, tzn wskazującego Batalion Ochrony w K., jako miejsce pełnienia prze skarżącego zasadniczej służby wojskowej. Danych tych nie zawierają również dokumenty pozostające w dyspozycji Instytutu Pamięci Narodowej i Centralnego Archiwum Wojskowego. W tym zakresie postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia było w ocenie Sądu wyczerpujące i nie narusza art. 218 § 2 k.p.a.. Komendant WKU nie miał natomiast podstaw prawnych do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zgłoszonych przez skarżącego świadków, gdyż jak wskazano wyżej, art. 218 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wydania zaświadczenia, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji , rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Okoliczności, których stwierdzenia domagał się skarżący warunku tego nie spełniały , co wykluczało możliwość wydania Z.M. zaświadczenia, iż w czasie odbywania służby wojskowej był przymusowo zatrudniony w kopalni rudy uranu. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 ustawy 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270), oddalił skargę.