III SA/Łd 568/05

Dnia 23 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2005 roku sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...] Starosta [...] decyzją [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U z 2001 r. Nr 154, poz. 1793/ w zw. z art. 37j ust.1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U Nr 6 z 2001 r. poz.56 z późn. zm./ oraz art.104 kpa, odmówił Panu B.Z. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że sprawa została rozpoznana zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2001 r. W myśl przepisu art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1/ posiadała okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2/ posiadała okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z przedstawionych dokumentów wynika, że Pan Z. posiada łączny okres uprawniający do zasiłku wynoszący 31 lat 1 miesiąc i 14 dni. W aktach osobowych Pana Z. znajdują się również świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w łącznym czasie 4 lata 2 miesiące 21 dni. Wobec powyższego nie spełnia on warunków do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W dniu 19 marca 2004 r. Pan Z. zwrócił się do A S.A. w R. z prośbą o wydanie świadectwa pracy w szczególnych warunkach, gdyż pracował w byłych Zakładach B w R. jako pomocnik palacza. W odpowiedzi otrzymał informację, że A S.A. w R. nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego do wydania świadectwa pracy w warunkach szczególnych za lata pracy w [...] Zakładach B w R. z uwagi na fakt, że wykonywane przez Pana Z. prace ślusarza remontowego nie figurują w wykazie prac w warunkach szczególnych. Organ I instancji przesłuchał również zgłoszonych przez stronę świadków, którzy w ocenie organu nie potwierdzili jednoznacznie pracy w szczególnych warunkach. Jeden ze świadków zeznał, iż Pan Z. nie miał wydanego świadectwa pracy w warunkach szczególnych, ponieważ jego stanowisko nie było ujęte w wykazie prac w warunkach szczególnych. Pozostali świadkowie oświadczyli, że Pan Z. pracował w kotłowni na stanowisku ślusarza remontowego i otrzymywał dodatek za pracę szkodliwą dla zdrowia. Organ I instancji ustalił, iż w [...] Zakładach B w R. Pan Z. pracował na stanowisku ślusarza remontowego i otrzymywał dodatek za pracę szkodliwą. Dodatki za pracę w warunkach szkodliwych nie są jednoznaczne z pracą w warunkach szczególnych. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W myśl tego przepisu , okres wykonywania tej pracy stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym według określonego wzoru lub w świadectwie pracy. Organ podkreślił ponadto, iż rodzaju pracy wykonywanej przez stronę w [...] Zakładach B w R. na stanowisku ślusarza remontowego nie uwzględnia zarządzenie nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 14 lipca 1983 r., jak również zarządzenie nr 41 Prezesa Zarządu [...] Zakładów B [...] S.A. w R. z dnia 24 listopada 1998 r. W [...] Zakładach B istniał zakładowy wykaz stanowisk, które były zaliczane w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. W wykazie tym nie ma stanowiska ślusarza remontowego. W aktach osobowych Pana Z. znajduje się umowa o pracę zawarta przez [...] Zakłady B z Panem Z. w 1985 r., w której określono, że zostaje on zatrudniony na stanowisku ślusarza. W aktach brak dokumentów, z których wynikałoby, że był on zatrudniony na innym stanowisku pracy w okresie obowiązywania umowy o pracę. Należy zatem uznać, że świadectwo pracy określające zatrudnienie strony na stanowisku ślusarza odpowiada stanowi faktycznemu, wynikającemu z dokumentów w aktach osobowych. Zeznania świadków w części, w której zeznali oni, że Pan Z. zajmował stanowisko ślusarza remontowego znajdują potwierdzenie w dokumentach źródłowych a nie znalazły potwierdzenia w części, w której zeznawali oni, że pracował jako pomocnik palacza. Brak jest dokumentów potwierdzających, że po ukończeniu kursu palacza Pan Z. został zatrudniony na tym stanowisku. Po powtórnym przekazaniu przez organ odwoławczy sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ I instancji złożył wniosek w firmie A o udostępnienie dokumentów z akt osobowych Pana Z., które mogłyby stanowić dowód na okoliczność wykonywania pracy na stanowisku ślusarza remontowego albo na innym stanowisku oraz na okoliczność posiadania uprawnienia i pobierania dodatku do wynagrodzenia za pracę w warunkach szkodliwych. Po analizie oświadczenia firmy A S.A., a także złożonych dokumentów /umowy o pracę, świadectwa pracy, porozumienia płacowego z 1989 r./ i konfrontacji ich treści z zeznaniami świadków wynika, że zeznania te nie mogą być uznane za w pełni wiarygodne. Zakładowy Układ Zbiorowy /dawne Porozumienie Płacowe/ regulował wyłącznie zagadnienia dodatków za pracę w warunkach szkodliwych, a nie regulował kwestii dodatków za pracę w warunkach szczególnych. Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych Pan Z. otrzymywał. Nie otrzymywał jednak dodatku za pracę w warunkach szczególnych. Pan B. Z. w dniu 27 czerwca 2005 r. odwołał się od decyzji organu I instancji do Wojewody [...], zaznaczając sprzeczność rozstrzygnięcia z dokonanymi przez Starostę ustaleniami faktycznymi. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że rzeczywiście w zarządzeniu nr 55 nie ma stanowiska ślusarza remontowego, ale w Dziale II poz.1 napisano "monter remontów i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych" i na takim stanowisku pracować mógł tylko ślusarz. Na tej podstawie powinno być wystawione świadectwo pracy jako monter urządzeń cieplnych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art.29 ust.2, art.30 ust.1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych /Dz.U z 2004 r. Nr 120, poz.1252/, art.139 ust.1, art.146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U z 2004 r., Nr 99, poz.1001/ w zw. z art.37l, art.37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U z 2003 r. Nr 58, poz.514 z późn. zm./ oraz art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U z 2002 r. Nr 154, poz.1793/ - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uzasadniając swoje orzeczenie stwierdził, że wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w dniu 3 grudnia 2001 r., a więc przed wejściem w życie ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, czyli przed dniem 1 czerwca 2004 r. sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżący wykazał łączny okres 4 lat, 2 miesięcy i 21 dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Ponadto udokumentował świadectwami pracy okres uprawniający do zasiłku, który wynosił 31 lat, 1 miesiąc i 14 dni. Dla ustalenia uprawnień skarżącego do zasiłku przedemerytalnego podstawowe znaczenie miało wyjaśnienie, czy praca wykonywana przez skarżącego w [...] Zakładach B [...] w okresie od 19 listopada 1985 r. do 30 kwietnia 1999 r. stanowiła zatrudnienie w warunkach szczególnych. Zdaniem Wojewody [...] organ I instancji zasadnie nie przyznał skarżącemu przesłanek koniecznych do uzyskania tego świadczenia. W szczególności Pan Z. nie udokumentował okresu 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ I instancji przesłuchał szczegółowo w toku postępowania świadków - byłych pracowników [...] Zakładów B [...]. Zeznania te skonfrontował z aktami osobowymi Pana Z., znajdującymi się w archiwach firmy A. Świadkowie zgłoszeni przez skarżącego nie potwierdzili jego pracy w warunkach szczególnych, a jedynie wskazali, że otrzymywał dodatek za pracę szkodliwą dla zdrowia. Otrzymywanie takiego dodatku nie było równoznaczne z pracą w szczególnych warunkach i takie dodatki otrzymywało wielu pracowników. Rodzaju wykonywanej przez skarżącego pracy w [...] Zakładach B na stanowisku ślusarza remontowego nie wskazano w zarządzeniu nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. jak również w zarządzeniu nr 41 Prezesa Zarządu [...] Zakładów B [...] S.A. w R. z dnia 24 listopada 1998 r. Także w zakładowym wykazie stanowisk, które były zaliczone do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze /wprowadzonym w 1999 r./ nie wymieniono stanowiska ślusarza remontowego. Również akta osobowe skarżącego nie dają podstaw do uznania, że Pan Z. pracował w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji potwierdziło, że skarżący przez cały okres zatrudnienia w [...] Zakładach Przemysłu B zajmował stanowisko ślusarza remontowego. Mimo, że ukończył kurs palacza, nie ma żadnych dokumentów świadczących o tym, że w w/w zakładach pracował na stanowisku palacza. Należy podkreślić, że sam pracodawca odmówił skarżącemu wydania świadectwa pracy w warunkach szczególnych, gdyż praca wykonywana przez skarżącego nie figurowała w wykazie prac w warunkach szczególnych. Pan B. Z. zaskarżył w dniu 16 sierpnia 2005 r. decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając: - naruszenie art.37j ust.1 oraz art.6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U Nr 6 z 2002 r., poz.56 ze zmianami - w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2002 r./ poprzez przyjęcie, że nie spełnia warunków do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, podczas gdy posiada staż pracy wynoszący 31 lat 1 miesiąc i 14 dni, w tym 17 lat i 7 miesięcy pracy w szczególnych warunkach, - sprzeczność rozstrzygnięcia organu II instancji z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi, a w szczególności z zeznaniami przesłuchanych świadków. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że przysługuje mu zasiłek przedemerytalny, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że przesłuchiwani świadkowie, a zwłaszcza T.K., M.S.-R., C.K. i B.P. potwierdzili, że w okresie zatrudnienia w Zakładach B skarżący pracował w kotłowni jako ślusarz remontowy i pomocnik palacza. Jak wskazuje samo określenie stanowiska pracy w okresie od 19 listopada 1985 r. do 30 kwietnia 1999 r. wykonywał prace związane z remontem i eksploatacją urządzeń cieplnych, co mieści się w opisie pracy w szczególnych warunkach zawartym w dziale II wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Skarżący nie godzi się z poglądem Wojewody [...], iż zajmowane stanowisko nie odpowiada pracy w szczególnych warunkach. Zakład zatrudniał ponad tysiąc pracowników, posiadał własne urządzenia ciepłownicze, chłodnicze, oczyszczalnię ścieków. Przy ustalaniu, czy dany rodzaj pracy jest pracą w szczególnych warunkach nie należy kierować się nazwą stanowiska pracy, lecz rodzajem wykonywanych czynności. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że dział II wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określa jako prace w szczególnych warunkach, prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych wykonywane w energetyce. Pan Z. zatrudniony był w spornym okresie w [...] Zakładach B, w których obowiązywało zarządzenie nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. i późniejsze zarządzenie Prezesa Zarządu [...] Zakładów B [...] S.A. ustalające stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. Rodzaj wykonywanej przez skarżącego pracy - ślusarz remontowy nie był wskazany w tych zarządzeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270/ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Organy administracyjne rozpoznając wniosek Pana B.Z. o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego dopuściły się naruszenia prawa materialnego. Naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z adnotacji zawartych w świadectwie pracy skarżącego, wystawionym w dniu 30 kwietnia 1999 r. przez [...] Zakłady B [...] S.A. wynika, że był on zatrudniony w Oddziale Gospodarki Cieplnej w Dziale Głównego Energetyka na stanowiskach hydraulika i ślusarza remontowego. Pan Z. pracował w kotłowni i wykonywał prace związane z remontem urządzeń zainstalowanych w kotłowni i kotłów parowych oraz okresowo w zastępstwie jako pomocnik palacza. Obsługiwał i konserwował również sieci cieplne do przesyłu pary i wody gorącej. Wykonywanie powyższych czynności przez skarżącego potwierdził zeznający w charakterze świadka jego przełożony C.K., pełniący funkcję kierownika Gospodarki Cieplnej w Zakładach B w R. w okresie od 1976 r. do 1996 r. Organy administracyjne obu instancji przyjęły, iż rodzaj wykonywanej pracy przez Pana Z. nie został wskazany w zarządzeniu nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. Tymczasem w załączniku nr 1 do tego zarządzenia, zawierającym szczegółowy wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej wymieniono w punkcie B /strona 21/ stanowiska pracy w zakładach rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego równoważne pracom wykonywanym w szczególnych warunkach w Dziale II Energetyki. W Dziale II "W energetyce", w poz.1 wskazano prace przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Według świadka K. prace tego rodzaju wykonywał w kotłowni Pan B.Z. Jeżeli rzeczywiście tak było i praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze pracy obowiązującym na stanowisku zajmowanym przez skarżącego w kotłowni, to istnieje materialnoprawna podstawa do zaliczenia tej pracy jako pracy w warunkach szczególnych. Stanowią ją przepisy zarządzenia nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach /Dziennik Urzędowy Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Nr 3, Poz.7/. Powołane zarządzenie wydane zostało na podstawie § 1 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dz.U Nr 8, poz.43/. Organ administracyjny ponownie rozpoznając sprawę przesłucha świadków pracujących w kotłowni wraz ze skarżącym /W.C., B.S., B.P./ na następujące okoliczności: jakie B.Z. wykonywał faktycznie czynności, czy były one wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym przez niego stanowisku, a ponadto przez jaką część okresu zatrudnienia w [...] Zakładach B wykonywał powyższe czynności /to jest w latach 1985-1999, czy też przez część tego okresu/. Organ ustali również do kiedy obowiązywało zarządzenie nr 55 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 lipca 1983 r. oraz czy przepisy, które ewentualnie to zarządzenie zastąpiły zawierały analogiczne rozwiązania dotyczące pracy przy wytwarzaniu, przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Dopiero wykonanie powyższych czynności umożliwi organowi administracyjnemu prawidłowe rozpoznanie wniosku Pana B.Z. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1a/ w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. Wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekł o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art.152 powołanej ustawy.