III SA/Łd 568/21

Dnia 10 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Asesor WSA Paweł Dańczak, , , po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy producentowi rolnemu uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...]. W dniu 22 grudnia 2020 r. WK (dalej: skarżący) wystąpił do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: ARiMR) z wnioskiem o przyznanie pomocy producentowi świń, będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19 (dalej: wniosek o przyznanie pomocy). Wniosek został nadany na poczcie 18 grudnia 2020 r. 11 marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie pomocy po terminie. Postanowienie zostało doręczone 16 marca 2021 r. 19 marca 2021 r. (data stempla pocztowego), z zachowaniem ustawowego terminu, strona złożyła zażalenie na postanowienie organu I instancji, w treści którego wskazując na art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. oraz orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzających możliwość stosowania art. 57 k.p.a. do terminów prawa materialnego, podnosząc, iż wniosek, który został nadany na poczcie 18 grudnia 2020 r. złożono z zachowaniem terminów na jego złożenie. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z [...]. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej: k.p.a., § 15zd rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził, że zasady przyznawania pomocy, o której przyznanie wnioskowała strona, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) – dalej: rozporządzenie, w szczególności § 13zd tego rozporządzenia. Zgodnie z § 13zd ust. 1 rozporządzenia, w 2020 i 2021 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi świń: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014; 3) który utrzymywał w gospodarstwie w okresie od dnia 1 marca do dnia 15 lipca 2020 r. średnią dzienną liczbę świń oznakowanych oraz zarejestrowanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wynoszącą co najmniej 21 sztuk; 4) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19; 5) który nie złożył wniosku o pomoc, o której mowa w § 13zb ust. 1; 6) któremu nie przyznano pomocy z tytułu posiadania świń, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19" w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, albo decyzja o przyznaniu tej pomocy została uchylona, albo zmieniona w części dotyczącej zmniejszenia kwoty pomocy określonej w tej decyzji o przyznaniu pomocy o kwotę przyznaną producentowi świń z tytułu posiadania świń zgodnie z warunkami określonymi w tym rozporządzeniu. W myśl § 13zd ust. 4 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń, na wniosek tego producenta świń złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Zgodnie z § 13zd ust. 5 rozporządzenia, wniosek, o którym mowa w ust. 4, składa się do dnia 20 grudnia 2020 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń, przy czym stosownie do treści ust. 6 tego przepisu, w przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 4, po dniu 20 grudnia 2020 r., nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Zdaniem organu, z ww. przepisów wynika, że w terminie do 20 grudnia 2020 r. producenci świń, którzy od 1 marca do 15 lipca 2020 r. utrzymywali w gospodarstwie średnią dzienną liczbę świń wynoszącą co najmniej 21 sztuk mogli składać wnioski o przyznanie pomocy finansowej. Pomoc taka jest przyznawana na wniosek producenta świń składany do Biura Powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń na formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR. Wniosek o przyznanie pomocy składa się do 20 grudnia 2020 r. Przy czym, zgodnie z § 13zd ust. 6 rozporządzenia, za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku do właściwego Biura Powiatowego ARiMR, zaś w przypadku złożenia wniosku po 20 grudnia 2020 r., stosownie do ust. 6 tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Organ podkreślił, iż zarówno na stronie internetowej ARiMR, na której 4 grudnia 2020 r. opublikowano informację o możliwości ubiegania się o "Pomoc dla producenta świń, będącego mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19", jak i w instrukcji wypełniania wniosku wyraźnie wskazano, iż za dzień złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do Biura Powiatowego ARiMR. Zgodnie z informacja opublikowaną na stronie internetowej ARiMR, wnioski o udzielenie pomocy finansowej można składać w Biurach Powiatowych Agencji właściwych ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę producenta świń, a za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu wniosku do Biura Powiatowego Agencji. Wniosek można przekazać za pośrednictwem platformy ePUAP lub wysłać za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego (Poczta Polska) przesyłką rejestrowaną. Można także dostarczyć do specjalnych wrzutni, które ustawione są w placówkach terenowych Agencji lub złożyć osobiście, o ile w danej jednostce istnieje taka możliwość. Pod warunkiem zachowania terminu wpływu wniosku do dnia 20 grudnia 2020 r. do Biura Powiatowego. Zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku, 6. Za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta świń. 7. W przypadku złożenia wniosku po 20 grudnia 2020r. nie wszczyna się postępowania i pomoc nie zostanie przyznana. W związku z powyższym, organ przyjął, że zarówno przepisy rozporządzenia, jak i opublikowana przez ARiMR informacja o warunkach ubiegania się o przyznanie pomocy w sposób jasny i precyzyjny informują, iż wniosek składa się do 20 grudnia 2020 r., zaś za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu tego wniosku do Biura Powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Organ dodał, cytując wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt VII/Wa 266/2020, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony nie jest data widniejąca na piśmie traktowana jako data jego sporządzenia. Datą tą nie jest również data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, albowiem art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie podlega zastosowaniu w zakresie kształtowanym treścią art. 61 § 3 k.p.a. Organ przyjął, że w przypadku wniosku o przyznanie pomocy w § 13zd ust. 6 rozporządzenia prawodawca wyraźnie wskazał, że za datę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy uważa się datę wpływu prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku do biura powiatowego Agencji. Organ wskazał, że WK nadał swój wniosek o dofinansowanie na poczcie 18 grudnia 2020 r., ale wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR 22 grudnia 2020 r., a zatem po upływie terminu na jego złożenie. Organ podkreślił, że termin na złożenie wniosku jest terminem materialnym. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia prawa podmiotowego. Ponadto, terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. Organ stwierdził, że w § 13zd ust. 6 rozporządzenia wyraźnie wskazano, że w przypadku złożenia wniosku o dofinansowanie po 20 grudnia 2020 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Wniosek o przyznanie pomocy WK został złożony po 20 grudnia 2020 r. W związku z powyższym uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, w sposób oczywisty można stwierdzić, że wniosek strony, który wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR 22 grudnia 2020 r. nie może zostać rozpoznany merytorycznie z powodu przekroczenia terminu na jego złożenie. WK pismem z 15 maja 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na ww. decyzję. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wniosek o przyznanie płatności został złożony w polskiej placówce pocztowej 18 grudnia 2020 r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., stwierdził, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora. Ponadto, każdy wniosek, czyli pismo strony skierowane do organu administracji, zawierający żądanie wydania określonej decyzji, wszczyna postępowanie administracyjne. Tym samym złożenie pisma wszczynającego postępowanie administracyjne jest czynnością procesową, która podlega właściwym w tym zakresie przepisom - czyli Kodeksowi postępowania administracyjnego. Stąd do wniosku powyższego znajdą zastosowanie przepisy dotyczące obliczania terminów określonych w art. 57 k.p.a., w tym również zasady zachowania terminu przez pismo wniesione we właściwej placówce pocztowej operatora wyznaczonego. W związku z powyższym skarżący uznał, że wniosek złożony w polskiej placówce pocztowej 18 grudnia 2020 r. został złożony z zachowaniem terminu na jego złożenie. Dodał również, że to niedopuszczalne, aby w dobie pandemii kazać wnioskodawcy osobiście składać wnioski jedynie w Biurze Powiatowym ARiMR, gdy z kolei wrzucając go do urny nie otrzymuje się potwierdzenia o przyjęciu tego wniosku. Skarżący wybrał, w swoim odczuciu, najbezpieczniejszy sposób dostarczenia wniosku covidowego, tj. za pośrednictwem poczty polskiej, ufając iż data stempla pocztowego jest jednoznaczna z datą złożenia wniosku do ARiMR. Wyjaśnienia organów obu instancji ARiMR są dla niego niewystarczające, gdy organ stwierdza, iż stan na 20 grudnia 2020 r. nie był stanem nadzwyczajnym, skoro wszyscy wykonywali wtedy prace zdalne, nie wolno było się spotykać, a mimo to wnioskodawca miał jechać do Biura Powiatowego ARIMR i złożyć wniosek osobiście. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z 5 lipca 2021 r. skarżący stwierdził, m.in. że nie złożył wniosku o przyznanie płatności w agencji osobiście, gdyż od 1 grudnia 2020 do 17 grudnia 2020 r. był chory, podejrzewano u niego COVID-19. 30 listopada 2020 r. dzwonił do ośrodka zdrowia, z którego otrzymał zalecenie, iż ma pozostać w domu, leczyć się domowymi sposobami, a jeśli temperatura ciała wzrośnie powyżej 39 stopni, to zadzwonić po ambulans. Skarżący zastosował się do powyższych zaleceń. Gdy tylko poczuł się trochę lepiej, poprosił znajomą AB, aby wysłała list z wnioskiem na poczcie, ponieważ nadal źle się czuł i nie opuszczał miejsca zamieszkania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień, gdyż są one bardzo krzywdzące dla niego i jego rodziny. Skarżący mieszka w domu wielorodzinnym z rodzicami, żoną i trójką dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie pomocy po terminie. Jak wynika z akt sprawy, podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia je poprzedzającego, było ustalenie, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Jak zważył Sąd, wniosek skarżącego o przyznanie pomocy wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR 22 grudnia 2020 r., a zatem po upływie terminu na jego złożenie. Jednocześnie najpóźniejszą datą wpływu tego wniosku do Biura Powiatowego ARiMR był 20 grudnia 2020 r., co wyraźnie wynika z § 13zd ust. 5 i 6 rozporządzenia, który stanowi, że za datę złożenia wniosku uważa się datę wpływu prawidłowo wypełnionego i kompletnego wniosku do właściwego Biura Powiatowego ARiMR, zaś w przypadku złożenia wniosku po 20 grudnia 2020 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Tymczasem na ocenę stanowiska organów, jak również zachowania skarżącego, nie bez wpływu pozostaje fakt, że dotyczyło to okresu, w którym w Polsce ogłoszono stan epidemiczny i obowiązywał art. 15 zzzzzn² ustawy COVID-19. W związku z tym ARiMR rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązującym od 16 grudnia 2020 r. przepisie art. 15 zzzzzn², dodany ustawą o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.), który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów. Zgodnie bowiem z art. 15 zzzzzn²: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów (nawet o charakterze materialnym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w przypadku uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przyznanie pomocy), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Uwzględniając powyższą regulację, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Zdaniem Sądu, uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa strony, nawet jeżeli nie złożyła ona wniosku w terminie. Sąd ma na uwadze dobro skarżącego w postaci prawa do przyznania pomocy producentowi rolnemu w tym trudnym okresie pandemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych wcześniej przepisów ustawy COVID-19 musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków przyznania takiej pomocy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. AB/