III SA/Łd 57/08

Dnia 12 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zezwoleń na sprzedaż i podawanie alkoholu oddala skargę III SA/Łd 57/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. Nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie z dniem [...] r. zezwoleń o nr [...] sprzedaży napojów alkoholowych (o zawartości alkoholu odpowiednio 4,5 %,; powyżej 4,5 % do 18 % z wyjątkiem piwa oraz powyżej 18 %), w sklepie spożywczym przy ul. A w Ł., udzielonych E. K. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. stwierdził wygaśnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych E. K., z uwagi na nieuiszczenie trzeciej raty opłaty za ww. zezwolenie , w terminie przewidzianym ustawą. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podniósł, iż E. K. nie dokonała w terminie, to jest do dnia 30 września 2007 r., wpłaty trzeciej raty opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w 2007 r. Powołując się na treść art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231 ze zm.) organ wskazał, iż nieterminowe uiszczenie raty jest jedną z przyczyn wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Odwołując się od powyższej decyzji E. K. zarzuciła, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie strony zaskarżona decyzja narusza przepis art. 57 § 4 Kpa. , który stanowi, iż w przypadku gdy koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy dzień powszedni. E. K. podniosła, iż [...] r. przypadał w niedzielę, a więc w dzień ustawowo wolny od pracy. Zatem ostatnim dniem terminu w ocenie strony był, najbliższy dzień powszedni, to jest poniedziałek [...] r. W tym też dniu strona dokonała wpłaty trzeciej raty opłaty za zezwolenia. Ponadto E. K. wskazała, że nie mogła dokonać wpłaty w dniu [...] r. z uwagi na fakt, iż w drodze na pocztę została okradziona. Po stwierdzeniu braku pieniędzy zmuszona była "handlować" jeszcze przez dwa dni aby zebrać wymaganą kwotę. W ocenie strony uchybienie terminu było spowodowane wypadkiem losowym, którego nie można było przewidzieć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473) zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. Stosownie do treści art. 111 ust. 7 powołanej ustawy opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w trzech ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja, 30 września danego roku kalendarzowego. Nie dokonanie wymaganej wpłaty w zakreślonym terminie skutkuje wygaśnięciem zezwolenia z dniem upływu tego terminu. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iż E. K. nie dokonała w terminie do dnia 30 września 2007 r. wpłaty trzeciej raty opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Zatem z tym dniem wygasł stosunek administracyjno-prawny obejmujący uprawnienie E. K. do sprzedaży napojów alkoholowych. Kolegium wskazało również, iż decyzja stwierdzająca wygaśnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą fakt wygaśnięcia przedmiotowych zezwoleń z mocy samego prawa. Ponadto Kolegium podniosło, iż termin przewidziany do uiszczenia kolejnych rat opłat za korzystanie z przedmiotowych zezwoleń, jest terminem prawa materialnego i mógłby zostać przywrócony jedynie w przypadku, gdyby ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przewidywała możliwość jego przywrócenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. K. zarzuciła naruszenie przepisu art. 57 § 4 Kpa. poprzez przyjęcie, iż do wniesienia opłaty za korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniesioną skargę strona powtórzyła argumentację przedstawioną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. Wskazując na słuszność swojego stanowiska powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2008 r. , sygn. akt III SA/Łd 57/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473) Sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". W myśl art. 111 ust. 1 powołanej ustawy za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych gminy pobierają opłatę. Powyższa opłata płatna jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem, w trzech równych ratach, w terminie do 31 stycznia , 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego (art. 111 ust. 7 ustawy). Nieuiszczenie w ustawowym terminie opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, stosownie do treści art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, skutkuje wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej wydały decyzję deklaratoryjną, stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 30 września 2007 r. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych udzielonych E. K., z uwagi na nieuiszczenie w terminie trzeciej raty (tj. do dnia 30 września) opłaty za korzystanie z przedmiotowych zezwoleń. W ocenie skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie w sposób rażący narusza obowiązujące prawo. Zgodnie bowiem z treścią art. 57 § 4 Kpa., jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy dzień powszedni. Strona wskazała, iż dzień 30 września 2007 r. wypadał w niedzielę, a więc w dzień ustawowo wolny od pracy. Zatem stosownie do treści art. 57 § 4 Kpa. ostatnim dniem terminu do uiszczenia trzeciej raty opłaty był najbliższy dzień powszedni, to jest poniedziałek 1 października 2007 r. W tym dniu skarżąca dokonała należnej wpłaty. Na potwierdzenie zasadności swojego twierdzenia skarżąca powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2002 r. , sygn. akt II SA/Łd 1619/98. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy na wstępie zauważyć , iż wśród spotykanych w prawie terminów, rozumianych jako dodatkowe zastrzeżenie czynności prawnej, przez które jej skutek jest ograniczony w czasie, wyróżnić trzeba terminy materialne i procesowe. Do pierwszej grupy należą takie terminy, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków obywatela, w tym m.in. praw i obowiązków w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych. Z kolei terminy procesowe oznaczają okresy przewidziane do dokonania określonej czynności procesowej przez podmioty postępowania. Różnica między obydwoma rodzajami terminów sprowadza się zatem do odmiennych skutków, jakie z ich upływem wiąże prawo. O ile bowiem uchybienie terminowi procesowemu powoduje skutek w sferze procesowej (np. niemożność skutecznego wniesienia odwołania), o tyle upływ terminu materialnego wywołuje co do zasady skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. W orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się, że o charakterze konkretnego przepisu nie decyduje, w jakim okresie prawnym, czy też miejscu został on zamieszczony, lecz jego treść i wynikająca z niej funkcja, którą przepis ten ma spełniać oraz jego istota (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sadu Najwyższego z 14 marca 1986r. sygn. III.PZP 8/86). Istotnym kryterium rozróżnienia rodzaju terminu na gruncie konkretnej sprawy powinno być to, czy jego uchybienie wyłącza, lub nie, powstanie stosunku prawnego materialnego, czy też ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co może dopiero wpływać na sytuację materialnoprawną jednostki. Na konieczność stosowania takiego kryterium oceny danego terminu zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. SA/Ka 1230/94 (niepubl.), w którym zostało stwierdzone m.in., iż o charakterze terminu nie świadczy to w jakim akcie prawnym został on uregulowany, lecz przedmiot i treść przepisu do jakiego termin ten się odnosi. Waga tego ustalenia wiąże się ze skutkiem naruszenia terminu materialnego i procesowego, gdyż co do zasady terminy materialnoprawne są nieprzywracalne, podczas gdy do terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym znajdują zastosowanie wprost przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - art. 58-59 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż organy administracji trafnie zakwalifikowały jako materialnoprawny termin, o którym jest mowa w art. 11 1 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skutkiem bowiem nieuiszczenia kolejnej raty we wskazanym w powyższym przepisie terminie (30 września) było, stosownie do treści art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy, wygaśnięcie zezwoleń na sprzedaż alkoholu. W uzasadnieniu uchwały składu 5 sędziów z dnia 23 czerwca 1997 r. ( OPK 32/97, publ. ONSA 1997/4/152), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi w art. 18 ust. 8 (obecnie art. 18 ust. 12) określa stany, w których wygasa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży, w tym jako jeden z przypadków wymienia się niedokonanie kolejnej wpłaty za zezwolenie we wskazanym w ustawie terminie ( w tym przypadku do dnia 30 września 2007roku). Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wymienione w nim sytuacje, które powodują wygaśnięcie zezwolenia, mają charakter zdarzeń, które następują w ściśle określonym czasie. Z tymi zdarzeniami został powiązany skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia, a wobec tego należy przyjąć, że gdy określone zdarzenie nastąpi, powstaje skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia. W przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy, niedokonanie kolejnej wpłaty za zezwolenie w określonym terminie powoduje z upływem tego terminu skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia. Oznacza to, że wygaśnięcie zezwolenia następuje w dniu, w którym upłynął termin do wniesienia kolejnej wpłaty. Wygaśnięcie zezwolenia jest więc skutkiem materialnoprawnym określonego zdarzenia, które miało miejsce w określonym terminie i powoduje wygaśnięcie stosunku administracyjnoprawnego obejmującego konkretne uprawnienie (w tym wypadku uprawnienie do sprzedaży napojów alkoholowych). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie prezentowany jest pogląd, że do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57, i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 - 60 k.p.a. (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 360). W przedmiotowej sprawie choć data końcowa uiszczenia kolejnej wpłaty z tytułu posiadanych zezwoleń przypadała na dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela), to termin ten - jak trafnie podkreślił organ odwoławczy - ma charakter terminu prawa materialnego, do którego nie ma zastosowania przepis art. 57 § 4 kpa, odnoszący się tylko do terminów prawa procesowego. Nie ma wątpliwości, iż E. K.nie uiszczając w terminie do dnia 30 września 2007 r. wymaganej opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, uchybiła terminowi określonemu w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wystąpiło zatem zdarzenie określone w art. 18 ust. 12 pkt 5 powołanej ustawy, skutkujące wygaśnięciem zezwolenia, które nastąpiło z dniem upływu zakreślonego terminu. Z tym też dniem wygasł stosunek administracyjnoprawny obejmujący konkretne uprawnienie, w tym wypadku do sprzedaży napojów alkoholowych. Powołany przez skarżącą przepis art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) nie mógł mieć zastosowania, bowiem jak wykazano wyżej odnosi się tylko do terminów prawa procesowego. Dodatkowo należy wskazać, że terminy prawa materialnego mogą być przedłużone lub przywrócone tylko w sytuacji gdy przewiduje to konkretna ustawa, tymczasem ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewiduje możliwości prolongaty terminów z art. 111ust. 7. Niedochowanie tych terminów powoduje zatem wygaśnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Przy czym bez znaczenia pozostaje fakt, czy opóźnienie było zawinione, jak również jakie były przyczyny uchybienia terminu. Odnosząc się do powołanego przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2002 r. , sygn. akt II SA/Łd 1619/98, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w powołanym wyroku, które zgodnie z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wiążące. Organy administracji prawidłowo zastosowały w zaskarżonych rozstrzygnięciach przepis art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, stwierdzając, że termin uiszczenia kolejnej raty upłynął z dniem 30 września 2007r. i że uchybienie tego terminu spowodowało wygaśnięcie uprawnień do sprzedaży napojów alkoholowych, niezależnie od przyczyny niezapłacenia kolejnej opłaty w ustalonym w ustawie terminie. W tych warunkach wszelkie rozważania, dlaczego nastąpiło uchybienie tego terminu przez skarżącego i poszukiwanie możliwości prawnych nieuwzględnienia upływu tego terminu dla skarżącej ( na co wskazywały rozważania pełnomocnika zawarte w piśmie przygotowawczym z dnia [...].), nie miały żadnego znaczenia dla wyniku sprawy. Pełnomocnik zdaje się nie zauważać, że istotą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest ustalenie charakteru terminu wynikającego z art. 11 1ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jako terminu prawa materialnego, do którego nie mają zastosowania uregulowania wynikające z art. 57 § 4 Kpa. Brak jest również możliwości do zastosowania na użytek tej sprawy instytucji nieuwzględnienia upływu terminu prawa materialnego z art. 11 1ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, na podstawie art. 7 czy też 8 Kpa. W ocenie Sądu nieuprawniony jest też zarzut naruszenia art. 107 Kpa. O ile bowiem uzasadnienie organu I instancji jest lakoniczne o tyle rozważania organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu spełniają przesłanki wskazanego przepisu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych wskazanych w piśmie pełnomocnika uregulowań prawnych. Konkludując ze wskazanych wyżej przepisów obowiązującego prawa wynika bezspornie, że uprawnienie do sprzedaży napojów alkoholowych mają te podmioty gospodarcze, które we wskazanych terminach wywiązują się z obowiązku uiszczenia kolejnej opłaty z tytułu posiadanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Nieuiszczenie kolejnej raty w ustawowo wskazanym terminie skutkuje wygaśnięciem posiadanych zezwoleń z mocy prawa. Przyczyny uchybienia terminu do zapłaty kolejnej opłaty są przy tym nieistotne. Ustawodawca nie przewidział bowiem jakichkolwiek możliwości odstąpienia od ustalonej zasady i żadnej możliwości nieuwzględnienia upływu ustalonego terminu. Podobne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. VI SA/Wa 962/06. Wskazać należy również, iż decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy przez organ odwoławczy jest decyzją deklaratoryjną, to znaczy decyzją potwierdzającą fakt wygaśnięcia przedmiotowych zezwoleń z mocy samego prawa. Jej wydanie nie pozbawia skarżącego żadnego uprawnienia, a ma na celu uporządkowanie obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. T.P.