III SA/Łd 570/07

Dnia 24 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) przyznaje radcy prawnemu M. S. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] uchylił i przekazał do ponownego rozpoznania decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. W stanie faktycznym sprawy, w dniu 22 listopada 2006 r. E. K. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża A. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Uzasadniając żądanie wnioskodawczyni wskazała, że były mąż zabrał swoje rzeczy i opuścił miejsce pobytu stałego w sierpniu 2006 r. Ponadto w stosunku do byłego męża Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] orzekł eksmisję z wskazanego lokalu. Podniosła również, że z uwagi na to, iż były mąż zniszczył zamek w drzwiach wejściowych musiała dokonać jego wymiany na nowy. Wnioskodawczyni oświadczyła także, że nie zna obecnego miejsca pobytu byłego męża. W dniu [...] r. Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu A. K. z lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. W uzasadnieniu decyzji organ jako bezsporne uznał, że A. K. poprzez dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego wykonał prawomocny wyrok eksmisyjny. W toku postępowania organ I instancji na podstawie art. 34 k.p.a. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. o wyznaczenie przedstawiciela dla reprezentowania nieobecnego A. K. Przedstawiciel ten został wyznaczony prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. w osobie C. Zj. W dniu 15 maja 2007 r. przedstawiciel uczestnika otrzymał decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu A. K. Decyzję tę organ wysłał także do A. K., po otrzymaniu w dniu 22 maja 2007 r. informacji, iż przebywa on w Areszcie Śledczym. Decyzję tę skarżący otrzymał w dniu 6 czerwca 2007 r. Od powyższej decyzji w dniu 8 czerwca 2007 r. odwołanie do Wojewody [...] złożył A. K. W motywach odwołania wskazał, iż nigdy nie opuścił miejsca zameldowania dobrowolnie, lecz został z niego wyrzucony przez byłą żonę, a w mieszkaniu pozostały jego rzeczy osobiste. Podniósł również, że do momentu zatrzymania go w areszcie - raz na tydzień bywał w domu. Po opuszczeniu aresztu śledczego chce mieszkać w przedmiotowym lokalu. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że niniejsza sprawa wymaga dodatkowych ustaleń i konieczne jest zbadanie dodatkowych okoliczności. Organ II instancji wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że z przepisu tego wynika bezspornie, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu. Z faktycznym opuszczeniem lokalu mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, zrywa z nim wszelkie więzi, skupiając swe centrum życiowe w innym miejscu. Wojewoda powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślił, że przebywanie poza miejscem stałego zameldowania uzasadnione względami obiektywnymi nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy. Dotyczy to, przebywania poza miejscem stałego zamieszkania w związku z: wykonywaniem pracy, kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem, ze względów rodzinnych, odbywaniem służby wojskowej, pobytem w zakładach karnych i poprawczych itp. Z tych też względów, zdaniem organu, prowadząc postępowanie dowodowe, nie wystarczy ustalić, że dana osoba nie przebywa w lokalu, lecz przede wszystkim należy wyczerpująco wyjaśnić, czy opuszczenie przez nią lokalu było dobrowolne i definitywne. W tym kontekście organ wskazał dalej, że w sprawie nie ma wątpliwości, iż A. K. nie przebywa w spornym lokalu, gdyż od dnia 9 listopada 2006 r. przebywał najpierw w Areszcie Śledczym w Ł., a później w Areszcie Śledczym w P. Poza sporem jest także, jak podkreślił Wojewoda, że organ I instancji nie posiadał wiedzy na ten temat, bowiem stosowna informacja dotarła do tego organu po wydaniu merytorycznej decyzji. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że koniecznym w tym stanie faktycznym stało się wyjaśnienie, czy opuszczenie przez A. K. lokalu nastąpiło na skutek jego aresztowania, czy też jeszcze przed aresztowaniem dobrowolnie opuścił on miejsce pobytu stałego, przenosząc swoje centrum życiowe w inne miejsce. Zdaniem Wojewody, dopiero wyjaśnienie powyższych okoliczności pozwoli na podjęcie merytorycznej decyzji w sprawie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E. K. W treści skargi zakwestionowała decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zakwestionowała w szczególności informacje przekazywane w toku postępowania przez A. K. o fakcie przebywania w lokalu przynajmniej raz w tygodniu. Podkreśliła, że nie widzi możliwości zamieszkiwania pod jednym dachem z byłym mężem. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje jednakże sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Zgodnie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przedmiotowej sprawie, Sąd dopatrzył się rażącego naruszenia przepisów postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku. Zgodnie z postanowieniami art. 127 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia, a uchybienie terminu powoduje jego bezskuteczność. Organ II instancji obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy środek odwoławczy został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza to niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia ostatecznego, korzystającego z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2003, str. 576-577 oraz np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt SA/Rz 1561/99, nie publ.; z dnia 10 września 2001 r., sygn. akt II SA 1866/00; z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00 i inne). W stanie faktycznym sprawy, w toku prowadzonego postępowania organ I instancji, działając na podstawie art. 34 k.p.a., wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. o ustanowienie dla nieznanego z miejsca pobytu A. K. przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Przedstawiciel taki został ustanowiony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. w osobie C. Z. i występował w dalszym toku postępowania administracyjnego. Ustanowiony w tym trybie kurator, jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 23 maja 2003 r. ( III C.A 1/03 Lex 83837) jest przedstawicielem ustawowym reprezentowanego i występuje w jego imieniu i interesie. W sferze materialno prawnej skutki działania kuratora są podobne do skutków działania pełnomocnika strony. Obowiązkiem ustanowionego przez Sąd przedstawiciela dla osoby nieobecnej jest podejmowanie działań zmierzających do ustalenia miejsca jej pobytu i poinformowanie o toczącym się postępowaniu, a do tego czasu występowanie w imieniu i w interesie tej osoby. W tym też kontekście zasadnicze znaczenie mają terminy doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., która stała się następnie przedmiotem rozpatrzenia przez Wojewodę [...]. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że decyzja organu I instancji doręczona została przedstawicielowi A. K. – Pani C. Z. w dniu 15 maja 2007 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 29 maja 2007 roku. Organ natomiast błędnie przyjął, że późniejsze doręczenie decyzji (w dniu 6 czerwca 2007 r.) bezpośrednio A. K., po otrzymaniu w dniu 22 maja 2007 r. informacji, iż przebywa on w Areszcie Śledczym, rozpoczęło bieg terminu do wniesienia odwołania przez samego A. K. Późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego w trybie art. 34 k.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się bowiem od dnia doręczenia decyzji przedstawicielowi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2000 r. SA/Bk 1283/99 – ONSA 2001/3 poz. 115) W takiej sytuacji stwierdzić należy, że organ II instancji nie miał podstaw do merytorycznego rozpatrzenia odwołania strony, jeżeli strona ze skutkiem pozytywnym nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia Skoro zatem odwołanie A. K. zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia, liczonego od daty doręczenia decyzji przedstawicielowi reprezentującemu go w postępowaniu administracyjnym i nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu, to Wojewoda na podstawie art. 134 k.p.a. winien stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ II instancji natomiast, mimo przekroczenia przez stronę terminu do złożenia zażalenia, wydał w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne. W tym stanie rzeczy Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na niezbędne koszty postępowania składa się wynagrodzenie radcy prawnego (240 zł) ustalone w oparciu o treść § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). e.k.