III SA/Łd 570/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na wrzesień 2009 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo K. K. do świadczeń opieki zdrowotnej na miesiąc wrzesień 2009 roku, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji powołał się na wynikającą z akt sprawy okoliczność rozpoznawania przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. sprawy K. K. o przyznanie renty. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 67 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, póz. 2135 ze zm.) [dalej ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej], osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia ma wraz z członkami rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń. K. K. ma zatem - jak stwierdził organ - prawo do świadczenia z ubezpieczenia zdrowotnego z mocy tej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, gmina wydaje decyzje potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osobom innym niż ubezpieczone. Z tych też względów organ orzekł o umorzeniu postępowania. Od powyższej decyzji K. K. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej od dnia 1 września 2009 roku. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że do dnia 30 kwietnia 2007 roku miał orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i na tej podstawie otrzymywał rentę rodzinną i socjalną. W dniu 20 kwietnia 2007 roku lekarz orzecznik ZUS orzekł o częściowej niezdolności do pracy. K. K. złożył sprzeciw od tego orzeczenia. Komisja Lekarska ZUS w dniu 23 maja 2007 roku utrzymała w mocy orzeczenie lekarza orzecznika i tym samym wydała decyzję, w której ustaliła częściową niezdolność do pracy. Od tej decyzji złożył w dniu 12 czerwca 2007 roku odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł., natomiast 5 grudnia 2008 roku złożył apelację do Sądu Apelacyjnego w Ł. w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 28 października 2008 roku oddalającym jego odwołanie i obecnie oczekuje na wyrok w tej sprawie. Ponadto podniósł, że w miesiącach czerwcu lipcu 2007 roku otrzymał decyzje MOPS w Ł. o przyznaniu prawa do świadczeń zdrowotnych, a w sierpniu i wrześniu 2007 roku nie otrzymał żadnej decyzji, tylko "bezimienne kartki od pracownika socjalnego, że jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w myśl ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych". W związku z zaistniałą sytuacją zwrócił się do ZUS i NFZ o wyjaśnienie, czy jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. ZUS poinformował go, iż nie jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Natomiast NFZ przedstawił odmienne stanowisko. W październiku, listopadzie i grudniu 2007 r. MOPS wydał decyzje odmowne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpoznające odwołania od decyzji wydawało rozbieżne orzeczenia. K. K. podał, że zarówno MOPS, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznają w jego sprawach, iż ubiega się o rentę. Tymczasem nie stara się on o rentę tylko o zmianę z częściowej niezdolności na całkowitą niezdolność do pracy. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 7 ust. 2, art. 54, art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że z informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że obecnie sprawa przyznania K. K. renty socjalnej toczy się przed Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w wyniku wniesienia przez niego w dniu 2 lipca 2009 skargi. Taki stan wypełnia dyspozycję art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie bowiem z tą normą osobie przysługuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie emerytury lub renty, a więc brak jest podstaw do wydania żądanej przez K. K. decyzji, gdyż decyzję taką wydaje się jedynie osobom innym niż ubezpieczone (art. 7 ust. 2 powołanej wyżej ustawy). Zdaniem Kolegium, powyższe przesądza, iż postępowanie z wniosku K. K. uznać należało za bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość zaś postępowania skutkuje zastosowaniem normy zawartej wart. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którą, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Na powyższą decyzję K. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wydanie wyroku stwierdzającego, czy jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym w myśl ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz o przyznanie mu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 września 2009 roku i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi K. K. podniósł, że nie uzyskał jednoznacznej opinii w kwestii tego, czy podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też nie. Decyzja, którą otrzymał nie jest w jego ocenie jasna. Podkreślił swą trudną sytuację zdrowotną i materialną. Powtórzył ponadto argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu l instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem wydanym na rozprawie, która odbyła się w dniu 23 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaliczył na poczet materiału dowodowego kopię apelacji skarżącego złożonej w sprawie o sygn. akt VIII U 1672/07, która załączona została do akt sprawy o sygn. III SA/Łd 185/09. Sąd ustalił ponadto, że wyrokiem z dnia 22 lipca 2009 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił wyrok w sprawie o sygn. akt VIII U 1672/07 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ł. Obecnie sprawa toczy się pod sygn. akt VII U 2418/09, a termin rozprawy wyznaczono na dzień 19 marca 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zaznaczyć należy, iż prawo do ochrony zdrowia oraz do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych należy do praw gwarantowanych w Konstytucji RP (art. 68 ust. 1 i ust. 2). W doktrynie podkreśla się, że wymienionym przepisom konstytucyjnym przyznawać trzeba walor normatywny w tym sensie, że przepisy te statuują prawo jednostki, które stanowić może samoistne źródło roszczenia (por. J. Trzciński, Konstytucyjne prawo do zdrowia na tle art. 35 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej [w:] L. Garlicki, A. Szmyt (red.), Sześć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Doświadczenia i inspiracje, Warszawa 2003, s. 303 - 305). Ustawowa regulacja dotycząca uprawnień do świadczeń z opieki zdrowotnej jest spójna z konstytucyjną. W tym zakresie zwrócić można w szczególności uwagę na dyspozycję art. 65 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, póz. 2135 ze zm.) [dalej ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej], potwierdzającą zasady równego dostępu, równego traktowania i solidarności w zakresie korzystania ze świadczeń zdrowotnych. W tym duchu postanowiono, iż omawiane uprawnienie przysługiwać może na podstawie różnego rodzaju tytułów, w szeregu sytuacji życiowych, zawodowych, w szczególności także w przypadkach, gdy jednostka nie odprowadza składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zasadą jest, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy, że uprawnienie to wiąże się ze stosunkiem ubezpieczenia zdrowotnego, tj. objęcia obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Jednakże prawo do świadczeń zdrowotnych przysługuje również innym osobom, niż ubezpieczeni w ścisłym tego słowa znaczeniu oraz osobom nieubezpieczonym. Uprawnienie to bowiem przyznano podmiotowi, który ubiega się o przyznanie emerytury lub renty, pomimo wygaśnięcia ubezpieczenia w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń (art. 67 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Z tego samego tytułu prawo do świadczeń uzyskali w tożsamym zakresie także członkowie rodziny takiej osoby. Ponadto omawiane prawo zagwarantowano także innym niż ubezpieczeni, osobom posiadającym obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 powoływanej ustawy), a nawet osobom nieposiadającym polskiego obywatelstwa (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Regułą jest także to, że realizacja prawa do świadczeń zdrowotnych jest odformalizowana. W celu potwierdzenia prawa do świadczeń nie jest bowiem wymagane wydanie decyzji administracyjnej, lecz sporządza się kartę ubezpieczenia, o której mowa w art. 50 i nast. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej lub poświadczenie, uregulowane w art. 52 ust. 1 i nast. powoływanej ustawy. Tak jest w przypadku świadczeń przysługujących ubezpieczonym. Natomiast wobec osób innych niż ubezpieczone - właściwy wójt (burmistrz, prezydent) wydaje decyzję potwierdzającą uprawnienie do świadczeń zdrowotnych w trybie art. 54 ust. 1 i nast. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny. Stwierdzić przy tym należy, iż niedecyzyjny tryb potwierdzenia prawa do świadczeń wyprzedza decyzyjne formy potwierdzenia uprawnienia w tym znaczeniu, że decyzję administracyjną w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń wydaje się wyłącznie wówczas, gdy jednostce nie przysługuje pozadecyzyjna forma potwierdzenia tego prawa. W przypadku zatem, gdyby ta sama osoba spełniała kryteria do uzyskania karty ubezpieczenia, czy też poświadczenia prawa do świadczeń i jednocześnie przesłanki do uzyskania decyzji potwierdzającej to prawo, pierwszeństwo należałoby przyznać drodze mniej sformalizowanej. Uznać należy, iż w takim wypadku brak jest podstaw do wydania pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji administracyjnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż K. K. we wrześniu 2009 roku spełniał przesłanki do uzyskania świadczeń z opieki zdrowotnej. Potwierdzenie tego prawa nie mogło jednak nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, jak żądał skarżący. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący ubiega się przed sądem powszechnym o przyznanie prawa do renty socjalnej i renty rodzinnej (pkt V apelacji pełnomocnika K. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 2008r. w spr. VIII U 1672/07, załączonej do akt sprawy III SA/Łd 185/09). Postępowanie w tej sprawie jest w toku. Jak ustalono na 19 marca 2010 roku wyznaczono rozprawę przed Sądem Okręgowym w Ł. Wobec tego stan faktyczny sprawy mieścił się w hipotezie art. 67 ust. 7 ustawy. W tym przepisie uregulowano sytuację osób, wobec których wygasł obowiązek ubezpieczenia, a którym nadal, pomimo tego faktu, przysługuje prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Osoby te traktowane są przez ustawodawcę nadal jak osoby ubezpieczone. Konkludując, K. K. nie przysługiwało uprawnienie do żądania wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej na miesiąc wrzesień 2009 roku. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługiwało bowiem stronie już z faktu ubiegania się o rentę socjalną, a więc w oparciu o art. 67 ust. 7 ustawy. Z przedstawionych wyżej powodów, zdaniem Sądu, skarga K. K. nie zasługiwała na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. a.ł.