III SA/Łd 576/25

WyrokWSA w Łodzi2025-11-27

Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zobowiązanego dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania podstawy faktycznej wymagalności oraz naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, są zasadne w kontekście egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego niedopełnienie stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące braku indywidualnego kalendarza szczepień, braku kwalifikacji czy wykluczenia przeciwwskazań zostały uznane za niezasadne, ponieważ badanie kwalifikacyjne i szczepienie są elementami wykonania obowiązku, a nie przesłankami jego powstania. Odmowa wyrażenia zgody na szczepienie przez matkę dziecka, pomimo braku przeciwwskazań medycznych, skutkuje niewykonaniem obowiązku. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Ł.P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Organy egzekucyjne wszczęły postępowanie w związku z brakiem szczepień dziecka, wystawiając tytuł wykonawczy i nakładając grzywnę. Skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących wadliwości obowiązku, jego wymagalności oraz naruszeń proceduralnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 maja 2025 roku nr 64/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z 16 maja 2025 r., nr 64/2025/II, Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bełchatowie z 16 stycznia 2025 r., znak: [...] oddalające zarzuty zobowiązanego Ł.P. w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w związku z nieszczepieniem dziecka M.P., urodzonej 3 marca 2010 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bełchatowie upomnieniem z 5 września 2024 r. wezwał ojca dziecka P.P. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bełchatowie 24 października 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując skarżącego do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystąpił do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, jako organu egzekucyjnego, o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 119 § 1 i następnych ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi 13 listopada 2024 r. wydał postanowienie nr 1529/2024 o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 1 200 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 24 października 2024 r. W piśmie z 5 grudnia 2024 r. skarżący podniósł zarzuty: 1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.), zwanej dalej "u.z.z.ch.z.", poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia; 2. na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, braku wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku; 3. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. braku uprzedniego doręczenia upomnienia; 4. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.: a. niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.ch.z., ograniczenie do wskazania art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z.; b. brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego z dniem 11 grudnia 2024 r. Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bełchatowie oddalił zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanego i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności do zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku; 2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela; 3. art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia i dowolną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące uznaniem, że dziecko nie zostało poddane szczepieniom ze względu na rzekomą odmowę rodziców, podczas gdy skarżący wyraził zgodę na wykonanie szczepień u małoletniej, a do zabiegu szczepiennego nie doszło z uwagi na niezależne od skarżącego uchybienia podmiotów trzecich; 4. art. 7 k.p.a. w związku z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez zobowiązanego dokumentów wynika wprost, że obowiązek został wykonany w całości przed wszczęciem postępowania; 5. art. 124 § 2 w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ podnoszonych w zarzutach okoliczności, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji stwierdził, że wierzyciel w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu postanowienia. Wierzyciel opierał się na dokumentacji przekazanej z Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej. O wymagalności obowiązku decyduje lekarz. Podstawą wymagalności obowiązku jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z. stanowiący, że osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane, na zasadach określonych w ustawie, do poddawania się szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 u.z.z.ch.z. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 u.z.z.ch.z. 27 września 2023 r. Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem z 27 września 2023 r.,", w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym obowiązek ten ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Rolą szczepień ochronnych jest nie tylko ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim ochrona przed występowaniem powikłań choroby i zgonem. Określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dzieci, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego, wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzy odnośnie wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne, podane w rozporządzeniu, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych. Jakkolwiek rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym, to nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2119 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Wymagalność obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), zaś właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. Organ drugiej instancji wskazał, że skarżący po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniej powinien udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. To lekarz udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia. 28 września 2020 r. małoletnia wraz z opiekunem – matką zgłosiła się do podmiotu leczniczego celem kwalifikacji do szczepień. W trakcie wizyty lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych u małoletniej M.P. Matka dziecka nie wyraziła zgody na zaszczepienie córki. Upomnienie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone 20 września 2024 r. Zobowiązany został zgłoszony do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Dziecko będąc w szesnastym roku życia nie przyjęło obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko aż sześciu chorobom zakaźnym, a więc nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej. O szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem odbywa się ona tuż przed szczepieniem, w ciągu maksymalnie 24 godzin. Każda z chorób zakaźnych przeciwko, którym małoletnia nie została zaszczepiona może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Ł.P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 144 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do zarzutów skarżącego; 2. naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu oraz tytule wykonawczym; 3. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ drugiej instancji zarzutów skarżącego i ograniczenie się do stwierdzenia, że organ drugiej instancji podziela stanowisko wierzyciela; 4. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku; 5. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a u.z.z.ch.z. w związku z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; 6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku. W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bełchatowie z 16 stycznia 2025 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Z akt sprawy wynika, że 24 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bełchatowie wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącego do poddania dziecka – M.P. – obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 - 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Skarżący zgłosił zarzuty: 1. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa; 2. braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku; 3. braku uprzedniego doręczenia upomnienia; 4. naruszenia przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. przez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do wszystkich zarzutów trafnie uznając je za niezasadne. Sąd podziela stanowisko organów, że obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8), papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (pkt 9). Stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym z 24 października 2024 r. (rubryka 5 – Treść obowiązku) choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia, stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, to znaczy określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym obowiązek ten ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane. Prawidłowo wskazał jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r. Wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania. Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Matka dziecka stawiła się wprawdzie z nim na badaniu kwalifikacyjnym 28 września 2020 r., jednakże mimo stwierdzenia przez lekarza braku przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych, nie wyraziła zgody na zaszczepienie dziecka. Skarżący nie wywiązał się zatem z obowiązku. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie poddał dziecka aż sześciu obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo ukończenia przez nie 15 roku życia. Jednocześnie skarżący w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jego dziecka. Odnośnie zarzutu strony wskazującego na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla małoletniej podkreślić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu, np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. np. P. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex el 2021 r.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynikał z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia, określającego przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą określonych szczepionek. Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Jednak warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia dziecka jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie go szczepieniom. W związku z uchylaniem się skarżącego od realizacji tego obowiązku, brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla jego córki. Ustalenie dla dziecka skarżącego indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był zainteresowany ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień. Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 27 września 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego dziecka przez skarżącego. Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia podnieść należy, że nie jest przez skarżącego kwestionowany fakt, że skierowane do niego upomnienie zostało mu skutecznie doręczone 20 września 2024 r. Nie ma również wątpliwości, że skarżący na skutek doręczenia upomnienia, posiadał wiedzę o ciążącym na nim obowiązku, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Doręczone skarżącemu upomnienie posiadało wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Spełniało wymagania z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz. U. poz. 2194). Należy przy tym wskazać, że już wcześniej, bo w piśmie z 13 marca 2024 r., doręczonym skarżącemu 29 marca 2024 r., organ pierwszej instancji poinformował go o obowiązku poddania dziecka wymienionym w tytule wykonawczym obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz podstawie prawnej tego obowiązku. Końcowo – odnosząc się do podnoszonej w zarzutach kwestii dotyczącej przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. – wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przystąpił do egzekucji, uznając tym samym, że wystawiony 24 października 2024 r. tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku. Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 81a, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i prawidłowo oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącego, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej, jak wskazano wyżej, dokonano prawidłowo. W sprawie nie wystąpiły żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Nie doszło do zarzucanego przez skarżącego naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza art. 124 § 2 k.p.a. Wskazuje w sposób prawidłowy podstawę jego wydania oraz podstawę nałożonego na stronę obowiązku. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.j.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło