III SA/Łd 577/25

WyrokWSA w Łodzi2025-11-27

Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty zobowiązanej dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz naruszenia przepisów dotyczących tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym są zasadne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a jego niewykonanie uzasadnia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące braku wymagalności, określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku upomnienia oraz wad tytułu wykonawczego zostały uznane za niezasadne, ponieważ organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a skarżąca nie wykazała istnienia przeciwwskazań zdrowotnych ani innych przesłanek zwalniających ją z obowiązku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (ŁPWIS), które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bełchatowie (PPIS) oddalające zarzuty zobowiązanej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z niewykonaniem przez skarżącą obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podniosła szereg zarzutów dotyczących m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności, braku doręczenia upomnienia oraz wad tytułu wykonawczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 maja 2025 roku Nr 65/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. [pic] Postanowieniem z 16 maja 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej ŁPWIS), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2024 r. poz. 416) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia P. P. (dalej skarżąca) na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Bełchatowie (dalej PPIS w Bełchatowie) z 16 stycznia 2025 r., oddalające zarzuty zobowiązanej, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. W związku z nieszczepieniem dziecka W. P., ur. 06.02.2013 r., PPIS w Bełchatowie, upomnieniem z 19 stycznia 2024 r. wezwał matkę dziecka P. P. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w Bełchatowie wystawił 24 października 2024 r. tytuł wykonawczy Nr [...], zobowiązując skarżącą do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wystosował do ŁPWIS, jako organu egzekucyjnego, wniosek z 24 października 2024 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącej. ŁPWIS w dniu 13 listopada 2024 r. wydał, na podstawie art. 119 § 1 i nast. u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 1400 zł w celu przymuszenia skarżącej do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego Nr [...]. Zobowiązana przesłała do ŁPWIS zarzuty podnosząc: 1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.), dalej u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, 2/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. - brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, 3/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. - brak uprzedniego doręczania zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, 4/ naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy: - niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust 2 i 4 u.z.ch.z., ograniczenie do wskazania art. 17 ust. 1 ww. ustawy, - brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. ŁPWIS zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec strony w całości z dniem 11 grudnia 2024 r. oraz pismem z 18 grudnia 2024 r. przesłał do PPIS w Bełchatowie ww. zarzuty strony w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w celu zajęcia stanowiska. PPIS w Bełchatowie, postanowieniem z 16 stycznia 2025 r., oddalił zarzuty strony. Na ww. postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym podniosła: 1/ naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanej i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do zarzutu braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, 2/ naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącą uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela, 3/ art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia i dowolną ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące uznaniem, że dziecko nie zostało poddane szczepieniom ze względu na rzekomą odmowę rodziców, podczas gdy skarżąca wyraziła zgodę na wykonanie szczepień u małoletniego W. P., a do zabiegu szczepiennego nie doszło z uwagi na niezależne od skarżącej uchybienia podmiotów trzecich, 4/ naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy w przedstawionych przez zobowiązaną dokumentów wynika wprost, że obowiązek został wykonany w całości przed wszczęciem postępowania, 5/ art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ podnoszonych w zarzutach okoliczności, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku. Wskazanym na wstępie postanowieniem z 16 maja 2025 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ, wskazując na treść art. 33 § 2 u.p.e.a., stwierdził, że wierzyciel odniósł się do wszystkich wniesionych zarzutów i ŁPWIS podziela to stanowisko. Organ uznał zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. za nieuzasadnione. W jego ocenie PPIS w Bełchatowie odniósł się do wszystkich zarzutów i kwestii podnoszonych przez zobowiązaną w zarzutach. Wierzyciel w sposób wyczerpujący i poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny. Wyniki tych ustaleń przedstawił w uzasadnieniu postanowienia. Wierzyciel opierał się przy tym na dokumentacji przekazanej z Poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej, a o wymagalności obowiązku szczepienia decyduje lekarz. Organ wskazał, że podstawą prawną wymagalności obowiązku jest art. 5 ust. 1 pkt 1 litera b u.z.ch.z. (osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ww. ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym). W myśl art. 17 ust. 1 ww. ustawy, osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 ustawy. W oparciu o art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy, Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), dalej rozporządzenie, w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. W § 3 rozporządzenia podane zostały zakresy wieku dzieci, w których istnieje obowiązek wykonywania szczepień ochronnych przeciwko poszczególnym chorobom zakaźnym. Rolą szczepień ochronnych jest nie tylko ochrona przed zachorowaniem, ale przede wszystkim ochrona przed występowaniem powikłań choroby i zgonem. Określony w Programie Szczepień Ochronnych wiek dzieci, w którym należy wykonać obowiązek danego szczepienia ochronnego, wynika z okresu utrzymywania się odporności przekazywanej dzieciom przez matki, sytuacji epidemiologicznej danej choroby w Polsce, okresu utrzymywania się odporności po kolejnych dawkach szczepionek i wiedzą odnośnie wieku, w którym dzieci najczęściej zapadają na daną chorobę. Od wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko danej chorobie zakaźnej zwolnić mogą jedynie przeciwwskazania zdrowotne do szczepienia, które mogą być stałe lub tymczasowe. Zakresy wieku dzieci, w których wykonywane są dane obowiązkowe szczepienia ochronne, podane w rozporządzeniu, określają do kiedy u dzieci istnieje obowiązek szczepień w przypadku występowania czasowych przeciwwskazań zdrowotnych. Reasumując organ wskazał, że choć rozporządzenie wskazuje 19 rok życia jako granice poddania dziecka szczepieniom ochronnym, to nie oznacza to, że wszystkie szczepienia mogą być wykonane tuż przed tą datą. Szczepienia są rozkładane w czasie, przy czym zgodnie z zasadami wakcynologii schematy szczepień dostosowane są do występowania zachorowań na poszczególne choroby, wieku i rozwoju dzieci. Zatem obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r., poz. 2119 ze zmianami). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Wymagalność obowiązku nie oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązana powinna już wykonać ciążącą na niej skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanej możność żądania spełnienia ciążącej na niej powinności. Strona po pismach wzywających do podjęcia zaległych obowiązkowych szczepień u małoletniego powinna udać się wraz z dzieckiem do podmiotu leczniczego udzielającego świadczenia z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. To lekarz pracujący w ww. podmiocie udziela informacji o obowiązkowych szczepieniach ochronnych, którym podlega dziecko oraz wyznacza termin szczepienia. Następnie organ odniósł się do zarzutu naruszenia przez organ egzekucyjny art. 80 k.p.a., uznając go za niezasadny. Z analizy dokumentacji w sprawie wynika, że rodzice nie stawiali się na wizyty szczepienne z dzieckiem. Zobowiązana pismem z 13 lutego 2020 r. poinformowała poradnię POZ [...], że nie stawi się 14 lutego 2020 r. na badanie kwalifikacyjne z synem z powodu infekcji górnych dróg oddechowych u dziecka. Zaś przed kolejną wizytą zobowiązana pismem z 6 maja 2021 r. skierowanym do Poradni POZ [...] uwarunkowała zgłoszenie się na badanie kwalifikacyjne z dzieckiem od odpowiedzi na szereg pytań dotyczących szczepień ochronnych, wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych, kwalifikacji lekarskiej. W dniu 24 lutego 2023 r. zobowiązana stawiła się z dzieckiem na wizycie kwalifikacyjnej, w trakcie ww. wizyt lekarz nie stwierdził przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych u dziecka W. P. Jednakże matka dziecka nie wyraziła zgody na zaszczepienie syna ze względu na brak możliwości wykluczenia objawów niepożądanych po szczepieniu. Za niezasadny organ uznał także za niezasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Organ stwierdził,., że upomnienie zostało prawidłowo doręczone skarżącej 5 lutego 2024 r. i zawierało wszystkie konieczne elementy, sama zobowiązana została przy tym zgłoszona do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Organ wskazał, że o szczepieniu dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzedniej kwalifikacji dotyczącej stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Odnośnie do zarzutu braku kwalifikacji lekarskiej przed poddaniem dziecka szczepieniu ochronnemu, oczywista jest konieczność dokonania kwalifikacji lekarskiej, jednakże możliwa jest ona tylko wówczas, gdy dziecko stawi się na szczepienie, bowiem kwalifikacja lekarska odbywa się tuż przed szczepieniem zgodnie z art. 17 ust. 3 u.z.ch.z. w ciągu maksymalnie 24 godzin. Ponadto ŁPWIS w oparciu o posiadaną kserokopię karty uodpornienia dziecka zwrócił uwagę, że dziecko aktualnie będąc w trzynastym roku życia nie zostało zaszczepione przeciwko siedmiu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu. Skarżąca wniosła na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie: 1/ art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej, 2/ art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu oraz tytule wykonawczym, 3/ art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącej, ograniczenie się do stwierdzenia, że organ odwoławczy podziela stanowisko wierzyciela, 4/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, 5/ art. 7, 7a, 77 i 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, 6/ art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku, Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie było postanowienie ŁPWIS z 16 maja 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PPIS w Bełchatowie z 16 stycznia 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz.132) - dalej u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Zgodnie z art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Stosownie do art. 34 § 1-3 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; uznaje zarzut w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut lub stwierdza niedopuszczalność zarzutu. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że 24 października 2024 r. PPIS w Bełchatowie wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący skarżącą do poddania dziecka – W. P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. Jako podstawę obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2, art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W oparciu o powyższy tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, w toku którego zobowiązana podniosła zarzuty: 1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj art. 17 ust. 2 i 4 u.z.ch.z., poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, 2/ brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego schematu szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, brak wskazania przez wierzyciela podstawy faktycznej określenia wymagalności obowiązku, 3/ brak uprzedniego doręczania zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, 4/ naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy: - niewłaściwie podana przez wierzyciela podstawa prawna obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkująca pominięciem art. 17 ust 2 i 4 u.z.ch.z., ograniczenie do wskazania art. 17 ust. 1 ww. ustawy, - brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. W ocenie sądu organy obu instancji odniosły się do nich wszystkich trafnie uznając je za niezasadne. Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania syna skarżącej szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.ch.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.ch.z.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.ch.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.ch.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposób przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4), tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia (pkt 6), sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu (pkt 7), wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania (pkt 8) – uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Stosownie do art. 17 ust. 11 u.z.ch.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega sczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym z 24 października 2024 r. (rubryka 5 – Treść obowiązku) choroby zakaźne zostały wskazane - jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w załączniku 1 do rozporządzenia, stanowiącym schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży oraz w ogłaszanym co roku w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych, wydanym w oparciu o cyt. powyżej art. 17 ust. 11 u.z.ch.z. Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z 6 kwietnia 2011 r., II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane, prawidłowo wskazując jako podstawę prawną obowiązku art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), ust. 2 i art. 17 ust. 1 u.z.ch.z. oraz § 2 i 3 rozporządzenia. Wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.ch.z., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania. Odnosząc się natomiast do kwestii wykonania badania kwalifikacyjnego i wykluczenia przeciwskazań do szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.ch.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.ch.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.ch.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.ch.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.ch.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca wprawdzie stawiła się ostatecznie na badaniu kwalifikacyjnym 24 lutego 2023 r., jednakże mimo stwierdzenia przez lekarza braku przeciwskazań do wykonania szczepień ochronnych, nie wyraziła zgody na zaszczepienie syna. Zatem skarżąca nie wywiązała się z obowiązku. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie poddała syna aż siedmiu obowiązkowym szczepieniom ochronnym pomimo skończenia przez niego 13 roku życia. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, ani zaświadczenia lekarskiego, które faktycznie wskazywałyby na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i konieczność długotrwałego odroczenia wykonania obowiązku szczepień ochronnych u jej dziecka. Odnośnie do zarzutu strony wskazującego na brak wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień dla jej syna podkreślić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. np. P. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a. [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex el 2021 r.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynikał z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia, określającego przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą określonych szczepionek. Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Indywidualny Kalendarz Szczepień ustalany jest przez lekarza w celu uzupełnienia brakujących szczepień w najkrótszym możliwym terminie, z minimalnymi odstępami czasu między dawkami szczepionek, z uwzględnieniem wieku i stanu zdrowia dziecka oraz informacji podanych w Kartach Charakterystyk Produktów Leczniczych. Jednak warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia syna strony jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom. W związku z uchylaniem się strony od realizacji tego obowiązku brak było podstaw do opracowania Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla syna skarżącej. Ustalenie dla dziecka skarżącej indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane jedynie podczas wizyty lekarskiej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidulanego programu szczepień dla dziecka. W związku z powyższym trudno uznać, że niezrealizowanie obowiązku wykonania szczepień u syna strony spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidulanego kalendarza szczepień dla dziecka. Należy również podkreślić, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącą. Odnosząc się następnie do zarzutu braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia podnieść należy, że nie jest kwestionowany fakt, że skierowane do skarżącej upomnienie zostało jej skutecznie doręczone 5 lutego 2024 r. Nie ma również wątpliwości, że skarżąca na skutek doręczenia jej upomnienia, posiadała wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Odebrane upomnienie posiada wszystkie elementy, które miały znaczenie dla skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu upomnienie spełnia wymagania z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. Końcowo odnosząc się do podnoszonej w zarzutach kwestii dotyczącej przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w przypadku stwierdzenia, że wymogi te nie zostały spełnione, nie przystępuje do egzekucji zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie ŁPWIS przystąpił do egzekucji, uznając tym samym, że wystawiony 24 października 2024 r. tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został wystawiony według wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 19 czerwca 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podano podstawę prawną obowiązku. Nieuzasadnione okazały się również zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów art. 7, art. 7a, art. 15, art. 77, art. 81a, art. 80, art. 107 k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i prawidłowo oceniły zebrane dowody. Wyniki swoich ustaleń przedstawiły w uzasadnieniach, które odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii podnoszonych przez skarżącą, w tym w szczególności wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Oceny tej jak wskazano wyżej dokonano prawidłowo. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 81a k.p.a. W sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Nie doszło również do zarzucanego przez skarżącą naruszenia zasady dwuinstancyjności. Organy obu instancji rozpatrzyły zarzuty sformułowane przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie. Wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie narusza także art. 124 § 2 k.p.a. wskazując w sposób prawidłowy podstawę jego wydania oraz podstawę nałożonego na stronę obowiązku. Reasumując w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Organy administracji prawidłowo uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił skargę. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. a.k.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło