III SA/Łd 578/10

Dnia 19 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi W. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. III SA/Łd 578/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.); art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.)-dalej Kpa., Wojewoda Ł.utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] wydaną w przedmiocie wymeldowania W. R. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 16 sierpnia 2007 r. E. R. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie męża W.R. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Uzasadniając wskazała, że mąż nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od dnia 10 sierpnia 2007 r., a nowego miejsca zamieszkania nie zna. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. zawiesił przedmiotowe postępowanie z uwagi na wystąpienie przez W. R. do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd Rejonowy dla Ł. wyrokiem z dnia [...] przywrócił W. R.posiadanie spornego lokalu. Wyrokiem z dnia [...]Sąd Okręgowy w Ł. III Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił apelację E.R. wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł.z dnia [...] Mając powyższe na uwadze postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł.i orzekł o wymeldowaniu W.R. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że co prawda opuszczenie lokalu nie posiadało charakteru dobrowolnego, ale pomimo uzyskania korzystnego wyroku sądowego przywracającego naruszony stan posiadania, strona nie podęła starań aby powrócić i zamieszkać przy ul. [...]. W. R. wniósł odwołanie do Wojewody Ł. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak również naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 i art. 89 Kpa. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewoda Ł. decyzją z dnia 19 lipca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ odwoławczy wskazał, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda stwierdził, iż opuszczenie przez W. R. lokalu przy ul. [...] nie miało charakteru dobrowolnego. Było następstwem konfliktu z żoną, która wymieniła zamki od furtki i drzwi wejściowych, uniemożliwiając mu tym samym zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu. Bezsporny jest również fakt podjęcia przez wymeldowanego przysługujących mu środków prawnych mających na celu przywrócenie naruszonego posiadania, które doprowadziły do wydania przez Sąd Rejonowy dla Ł. prawomocnego orzeczenia z dnia [...] r. przywracającego W. R.posiadanie spornego lokalu. Wątpliwości organu odwoławczego budzi natomiast zamiar powrotu W.R. do lokalu przy ul. [...]. Z protokołu posiedzenia Sądu Rejonowego dla Ł.z dnia [...] nie wynika bowiem, iż wymeldowany jest przekonany o zamiarze powrotu do spornego lokalu. Złożył do protokołu oświadczenie: "trudno jest mi odpowiedzieć czy chcę w dalszym ciągu zamieszkiwać w tej nieruchomości, ani tego nie potwierdzam, ani nie zaprzeczam." Skarżący zeznając do protokołu oświadczył również, że nie złożył wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego o przywrócenie posiadania nieruchomości. Wystąpił natomiast do komornika z wnioskiem o wyegzekwowanie ruchomości zasądzonych na jego rzecz wyrokiem sądu z dnia [...] r. Powyższe w ocenie Wojewody Ł. świadczy o braku po stronie W. R.zamiaru powrotu do lokalu przy ul. [...]. Okoliczność tę potwierdza również postawa wymeldowanego, który pomimo wezwania przez organ odwoławczy do zajęcia stanowiska w sprawie, z jednoczesnym pouczeniem, że brak odpowiedzi, zostanie uznany za rezygnację z zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu, nie wypowiedział się w sprawie. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do lokalu. Jeżeli zatem W.R., na podstawie korzystnego dla siebie orzeczenia sądu z dnia [...] r., zrealizuje zamiar powrotu do lokalu przy ul. [...] , będzie mógł dokonać zameldowania , a tym samym potwierdzić zgodność stanu faktycznego z zapisem w ewidencji ludności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. R.zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 Kpa poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 7, art. 80 Kpa poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, skutkującą dowolnym uznaniem, że skarżący odstąpił od zamiaru powrotu do lokalu , w którym jest zameldowany; art. 89, art. 86 Kpa. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy i przesłuchania stron postępowania. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając W. R. wskazał, iż warunkiem uznania za przesłankę wymeldowania faktu opuszczenia lokalu, jest stwierdzenie, że opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W niniejszej sprawie opuszczenie przez niego lokalu nie było dobrowolne. Bezprawność działania E. R. została potwierdzona przez sądy powszechne obu instancji , nakazując jej przywrócenie W.R. naruszonego posiadania lokalu przy ul. [...]. W ocenie skarżącego wyrok w sprawie posesoryjnej tworzy uprawnienie po stronie zainteresowanego , lecz przede wszystkim tworzy obowiązek po stronie pozwanych, tj. E. R. i J. R., polegający na umożliwieniu zainteresowanemu powrotu na nieruchomość i wspólne z niej korzystanie. Tymczasem zarówno E.R. , jak i jej matka deklarują brak woli wykonania wyroku przywracającego skarżącemu naruszone posiadanie. W. R. wskazał ponadto, iż organy administracji publicznej rozpatrując przedmiotową sprawę nie dokonały oceny trwałości opuszczenia przez niego lokalu, a skoncentrowały się jedynie na kwestii braku jednoznacznego stanowiska skarżącego co do zamiaru powrotu do spornego lokalu, opierając się na kserokopii protokołu rozprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Ł., sygn. akt [...]. Nie dokonały natomiast żadnych własnych ustaleń w tym zakresie. Nie uwzględniły wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Nie zakwestionowały w żaden sposób twierdzeń skarżącego, że korzysta wyłącznie z gościnności rodziny i kolegów, a tym samym nie skoncentrował swoich spraw bytowych w jednym konkretnym lokalu. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2011 r. zatytułowanym "odpowiedź na skargę", uczestniczka postępowania E. R., która po orzeczeniu rozwodu z W.R.powróciła do nazwiska rodowego (kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa -k. 40 akt sądowych) oświadczyła, że skarżący nie realizuje swoich funkcji życiowych w przedmiotowym lokalu. Nie przebywa w nim, zabrał wszystkie rzeczy osobiste, jak również cześć majątku wspólnego. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niewyjaśnienia zamiaru powrotu do lokalu przy ul. [...], wskazała, że opuszczenie lokalu przez W. R. nie było dobrowolne, jednakże dalsze jego zachowanie , a w szczególności ponad 3 letnie przebywanie w innym mieszkaniu wskazuje na brak woli skarżącego do przebywania w miejscu stałego zameldowania. Pismem procesowym z dnia 17 stycznia 2011 r. przesłanym do sądu za pośrednictwem poczty elektronicznej W. R. oświadczył, że z powodów osobistych nie będzie mógł się stawić na wyznaczonym terminie rozprawy w dniu 19 stycznia 2011 r. W związku z powyższym wnosi o odroczenie terminu rozprawy. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2010 r. Sąd nie uwzględnił wniosku. Skarżący nie wykazał bowiem, że jego nieobecność spowodowana została nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Strona nie określiła dokładnie przyczyny nieobecności na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanej normy prawnej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Warunkiem decydującym , o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, że faktycznie opuściła ona bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest spędza czas wolny od pracy, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje swoje rzeczy, odbiera korespondencję czy też przyjmuje wizyty rodziny lub znajomych. Natomiast przez opuszczenie miejsca stałego wymeldowania rozumie się nie tylko faktyczne nie przebywanie ale i zamiar opuszczenia lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym miejsce zamieszkania i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu. Innymi słowy, chodzi o sytuację , w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia danego lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać jednak na oświadczeniach osoby zainteresowanej . Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, to czy okoliczności sprawy potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. W niniejszej sprawie fakt trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez W. R. nie budzi wątpliwości. Powyższą okoliczność potwierdza zarówno sam skarżący, jak i uczestnicy postępowania E. R., J. R. oraz J. R. Bezsporna pozostaje również okoliczność, że opuszczenie przez W. R. lokalu przy ul. [...] nie było dobrowolne. Powyższe wynika ze zgodnych oświadczeń stron postępowania, jak również z wyroków Sądu Rejonowego dla Ł.[...] i Sądu Okręgowego w Ł. III Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...]. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia pozostaje zamiar skarżącego powrotu do miejsca pobytu stałego, to jest do lokalu przy ul. [...]. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, pomimo niespełnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, organy administracji miały podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., że W. R. opuścił przedmiotowy lokal. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w lokalu położonym w [...] od sierpnia 2007 r. została potwierdzona w toku przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego. Co prawda skarżący powołuje się na okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, tj. uniemożliwienie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu poprzez zmianę zamków w furtce i drzwiach do domu, tym niemniej z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że skarżący, pomimo uzyskania korzystnego dla siebie wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. , dotychczas nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W. R. nie podjął również przysługujących mu środków prawnych w celu objęcia naruszonego posiadania. W ocenie Sądu nie wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania wyroku z dnia [...]r., w części dotyczącej przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowej nieruchomości z jednoczesnym wszczęciem tego postępowania w zakresie egzekucji obowiązku wydania ruchomości, jak również skoncentrowanie swojego centrum życiowego w innym miejscu, poza spornym lokalem przemawiają za tym, że W. R. nie ma zamiaru powrotu do miejsca stałego pobytu. Trafnie więc organy administracji uznały, że okoliczności te świadczą o opuszczeniu przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Utrzymujący się ponad trzyletni stan faktyczny, w którym osoba zameldowania na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, nosi znamiona trwałości. Zatem jedynie skuteczne skorzystanie przez skarżącego przysługujących mu środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu mogłoby skutkować uznaniem, że skarżący ma zamiar powrotu do lokalu przy ul. [...], a co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego mógł skarżący skorzystać w przypadku braku dobrowolnego wykonania wyroku Sądu Rejonowego dla Ł.z dnia [...] r. w zakresie przywrócenia naruszonego posiadania przez byłą żonę, jest wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie egzekucji komorniczej. Jeżeli skarżący, jak twierdzi ma zamiar powrotu do lokalu, winien podjąć wszelkie środki prawne, w celu umożliwienia mu zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Brak takich działań, upływ długiego okresu od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu, wyraźnie wskazuje, że po stronie W.R. brak jest zamiaru powrotu do lokalu przy ul. [...]. Sąd za bezzasadne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz dowodu z przesłuchania stron wskazać należy, iż zgodnie z art. 89 § 1 Kpa organ administracji publicznej przeprowadzi rozprawę, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uproszczenie sprawy, albo gdy wymaga tego przepis prawa. Przepis prawa nie wymaga przeprowadzenia rozprawy w sprawie dotyczącej wymeldowania. Przeprowadzenie rozprawy nie miałoby w ocenie Sądu wpływu na jej szybsze załatwienie. Wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku postępowania. W aktach sprawy znajdowały się orzeczenia sądów powszechnych, informacje komornika, a ponadto zgodne stanowiska stron dotyczące okoliczności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Z tych przyczyn zbędne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron Nie znajduje również potwierdzenia zarzut nieustalenia przez organy administracji, iż skarżący skoncentrował swoje sprawy bytowe w innym lokalu. Wskazać bowiem należy, że stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie nakłada na organy administracji obowiązku ustalenia innego miejsca pobytu stałego osoby, w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie. Obowiązkiem organu jest bezsporne wykazanie, że dana osoba w sposób dobrowolny i trwały opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dla prawidłowości tych ustaleń nie jest natomiast konieczne wykazanie nowego adresu pobytu osoby. Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji publicznej w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, w granicach określonych przepisem art. 80 Kpa. Organy administracji zapewniły skarżącemu czynny udział w postępowaniu poprzez umożliwienie mu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy, jak również umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. W wyniku zaś prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji zasadnie uznały, iż w sprawie wystąpiły określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanki wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. T.P.