III SA/Łd 579/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział III - Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty, marzec i maj 2007 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 579/13 U z a s a d n i e n i e D.G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące styczeń, luty, marzec i maj 2007 r. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie osiąga dochodów, nie posiada majątku. Pozostaje na utrzymaniu rodziców, u których mieszka. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem Referendarza sądowego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 lipca 2013 r., skarżący został wezwany do złożenia wyciągów bankowych, których jest posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące, nadesłania informacji o stanie cywilnym oraz informacji o stanie majątkowym rodziców, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismo sądowe zawierające wezwanie zostało uznane za doręczone w dniu 18 lipca 2013 r., a skarżący nie przedstawił żadnych wymaganych informacji i dokumentów. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, System Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącego stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie bardzo lakoniczne uzasadnienie. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie strony do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych. Jednakże skarżący nie przedstawił żądanych informacji, na skutek czego pozbawił Referendarza sądowego możliwości oceny aktualnej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść jakikolwiek, czy choćby częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając części informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę ich możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG