III SA/Łd 584/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania; 2. przyznaje adwokat D. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. N., kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J.K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat D. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 584/14 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Rektor Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. Z załączonych akt administracyjnych wynika, że decyzjami z dnia [...] r. Dziekana [...] Uniwersytetu [...] orzekł o odmowie udzielenia zgody na warunkowe zaliczenie 4 semestru studiów: drugiego stopnia niestacjonarnych na kierunku finanse i rachunkowość oraz orzekł o skreśleniu z listy studentów 4 semestru studiów drugiego stopnia niestacjonarnych na kierunku finanse i rachunkowość J. K. z powodu stwierdzenia braku postępów nauce. Przesyłka zawierająca wskazane powyżej decyzje została wysłana na adres skarżącego "J. K., [...] P.[...]" i z uwagi na brak osobistego odbioru przesyłki przez adresata - uznana została przez organ za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W dniu 3 lutego 2014 r. J. K. wniósł do Rektora Uniwersytetu [...] odwołanie od przedmiotowych decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. Retor Uniwersytetu [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na wniesienie ich po terminie. Następnie, J. K., pismem z dnia 18 marca 2014 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Retora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 23 stycznia 2014 r. otrzymał obie decyzje korespondencją mailową z Dziekanatu U[...] i wtedy dowiedział się o fakcie ich wydania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że w okresie od 01.11.2013 do daty składania niniejszego wniosku przebywał pod innym adresem zamieszkania w związku z podjęcie zatrudniania (w Ł.) i w związku z tym nie mógł odebrać korespondencji. W tym stanie faktycznym Rektor Uniwersytetu [...] wydał w dniu 22 maja 2014 r. zaskarżone postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu[...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ opisał zasady doręczania pism w toku postępowania administracyjnego. Wskazał szczegółowo na okoliczności w jakich doszło do doręczenia spornych decyzji organu I instancji. Rektor stwierdził, że organ I instancji zaskarżone decyzje z dnia[...] r. zostały prawidłowo doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 2 grudnia 2013 r. Z dokumentacji sprawy wynikało bowiem, iż wobec niezastania J. K. pod adresem: P. [...], [...] P. korespondencję zawierającą przedmiotowe decyzje złożono w Urzędzie Pocztowym, pozostawiając adresatowi pierwsze awizo w dniu 18 listopada 2013 r. oraz powtórne awizo w dniu 26 listopada 2013 r. Jak podniósł organ, stosowne adnotacje znajdują się na zwróconej korespondencji. W tej sytuacji, jak skonstatował Rektor, termin na wniesienie odwołania, który zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., wynosi 14 dni, upływał w dniu 16 grudnia 2013 r. Ponieważ odwołania zostały złożone przez skarżącego w dniu 3 lutego 2014 r., to zdaniem Rektora, doszło do uchybienia terminowi do ich wniesienia i zasadnym było stwierdzenie – w drodze postanowienia – uchybienia terminu. W dalszej części uzasadnienia Rektor odniósł się do kwestii spełnienia przesłanek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Rektora J. K. nie spełnił dwóch z czterech warunków skutecznego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, tj. warunku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego oraz warunku zachowania siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym kontekście odnosząc się do argumentacji skarżącego, że przebywał w związku z podjęciem zatrudnienia w innym mieście i nie mógł odebrać korespondencji organ stwierdził, że sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu ani okoliczność uzasadniającej, że doręczenie decyzji nie było skuteczne. Organ podnosił, wskazując na art. 41 k.p.a., że obowiązkiem skarżącego było poinformowanie organu o zmianie miejsca zamieszkania, względnie zmianie adresu do doręczeń. Fakt natomiast nie wykonania powyższych czynności przesądza o zawinieniu w uchybieniu terminu do dokonania czynności. W ocenie Rektora doszło także do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, wobec przyjęcia, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 3 lutego 2014 r. (w dniu sporządzenia i złożenia w Dziekanacie U[...] odwołania od decyzji z[...] r.), to wniosek o przywrócenie terminu należało wnieść jednocześnie ze złożeniem odwołania. Tymczasem wniosek taki strona sformułowała dopiero w dniu 18 marca 2014 r. Na postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. K. W uzasadnieniu skargi wskazał na brak możliwości terminowego wniesienia odwołania od decyzji z [...] r. w związku z faktem czasowego zamieszkiwania poza miejscem zameldowania i niezapoznanie się w terminie z tymi decyzjami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując w pełni swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierał skargę i wnosił o przyznanie kosztów pomocy udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd badając legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia) ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując, w tak zakreślonych granicach, oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału[...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione określone przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma jednak w pierwszej kolejności ustalenie, czy i ewentualnie w jakiej dacie doszło do skutecznego doręczenia stronie skarżącej decyzji organu I instancji. Dopiero bowiem ustalenie tej okoliczności pozwoli ocenić, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był w ogóle uzasadniony. Kluczowym zatem zagadnieniem w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji z[...] r. w trybie art. 44 k.p.a. Powołując się na treść art. 44 § 4 k.p.a., organ przyjmuje w swoim rozstrzygnięciu, że doręczenie skarżącemu decyzji nastąpiło w trybie zastępczym z upływem 14 dniowego terminu od dnia złożenia przesyłki w placówce pocztowej (pierwsze awizo w dniu 18 listopada 2013 r. oraz powtórne awizo w dniu 26 listopada 2013 r.), a zatem doręczenie zastępcze zostało dokonane – zdaniem organu - 2 grudnia 2013 r. W związku z powyższym czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w niniejszej sprawie 16 grudnia 2013 r. W ocenie Sądu, stanowisko organu, że decyzje z [...] r. zostały skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż przepisy k.p.a. przewidują kilka form doręczania pism osobom fizycznym, przy czym doręczyciel w pierwszej kolejności powinien podjąć próbę doręczenia do rąk adresata (art. 42), a następnie doręczenia zastępczego (art. 43). Bezskuteczność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., otwiera dopiero możliwość dokonania doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Drugą przesłanką skuteczności doręczenia określonego w art. 44 § 1 k.p.a., jest przechowywanie pisma przez okres 14 dni w placówce operatora pocztowego (gdy pismo doręczane jest przez tego operatora). Kolejną przesłanką dla uznania prawidłowości doręczenia (art. 44 § 2 k.p.a.) jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce operatora pocztowego. Przy czym przepis ten ustanawia wiążącą doręczyciela kolejność miejsc, w których należy umieścić zawiadomienie (1. oddawczej skrzynce pocztowej; 2. na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w których adresat wykonuje swoje czynności zawodowe; 3. w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata). Zgodnie z dyspozycją art. 44 § 3 k.p.a. – w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. W świetle ugruntowanego orzecznictwa, samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma – pieczęci operatora pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest adnotacja doręczyciela, że zawiadomił adresata o przesyłce w sposób przewidziany prawem (por. m.in.: wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 523/07; postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 405/09; postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 642/09; postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 1087/09; postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 935/11; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2329/10; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 406/13). W przypadku wadliwego doręczenia pisma, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy ocenić prawidłowość (skuteczność) doręczenia J. K. decyzji Dziekana Wydziału [...]Uniwersytetu[...] z dnia [...] r. Na kopercie zawierającej ową przesyłkę widnieją adnotacje doręczyciela: "Awizowano dnia 18.11.2013 dom zamknięty" oraz "Aw. powt. 26.11.2013". Dokument doręczenia nie zawiera natomiast jakiejkolwiek wzmianki, że niemożliwe było doręczenie przesyłki w sposób wskazany w art. 42 i art. 43. Nie ma również adnotacji doręczyciela czyniącej zadość wymogom przewidzianym w art. 44 § 2 i § 3 k.p.a., bowiem nie odnotowano czy i gdzie zamieszczono zawiadomienie zawierające informację o możliwości odbioru przesyłki w określonym terminie, w konkretnej placówce pocztowej. W tych okolicznościach, nie można przyjąć fikcji doręczenia rzeczonej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. Błędne jest w tym zakresie stanowisko organu, który stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że decyzja została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 2 grudnia 2013 r. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie, iż organ nie miał podstaw do oceny, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, gdyż w przypadku niedoręczenia stronie decyzji nie mógł upłynąć termin do jego wniesienia, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Doszło zatem do naruszenia w sprawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 44 § 4 k.p.a. przez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona i w konsekwencji uchybił on terminowi do wniesienia odwołania. Tym samym wniosek skarżącego o przewrócenie terminu do wniesienia odwołania uznać należało za bezzasadny, skoro nie rozpoczął się w ogóle bieg terminu do wniesienia odwołania wobec ustalenia, iż decyzja z [...] r. nie została prawidłowo doręczona, a co za tym idzie nie weszła do obiegu prawnego. Z tych też względów zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r., skoro – jak ustalono – w ogóle nie weszła ona do obiegu prawnego. Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu. Organ administracji naruszył zatem przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1-4 k.p.a. W ramach ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego ocenie organu powinna podlegać prawidłowość doręczenia decyzji, która to kwestia nie została prawidłowo wyjaśniona. Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c.) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461). k.p.