III SA/Łd 585/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2008r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. k.p. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2008r. W dniu 10 grudnia 2013r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, iż przyczyną uchybienia terminu był przedłużający się ze względu na trudne warunki atmosferyczne i gołoledź na drogach wyjazd służbowy. Wniosek zamierzał wysłać w dniu 9 grudnia 2013r. Jednak do miejsca zamieszkania wrócił zbyt późno – po zamknięciu poczty. Pogorszenie warunków jazdy nastąpiło nagle i spowodowało utrudnienia w ruchu (korki), których nie można było przewidzieć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika bowiem, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Oceniając zaistnienie tych przesłanek w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wnosząc o przywrócenie terminu skarżący jednocześnie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wobec oddalenia skargi sąd sporządza uzasadnienie wyroku wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. A skoro wyrok w niniejszej sprawie został ogłoszony w dniu 2 grudnia 2013r., to termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upływał w dniu 9 grudnia 2013r., co oznacza, iż został w sprawie uchybiony termin do jego wniesienia. Niewątpliwie też skuteczne zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Rozważenia wymaga zatem kolejna przesłanka przywrócenia terminu - brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowym i w literaturze nie budzi wątpliwości, iż brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000r., I CKN 1261/99, Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do przeszkód tych zalicza się przykładowo przerwę w komunikacji, pożar, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415, postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/1 czy J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 149). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Sąd nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Tak rozumianej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 2 grudnia 2013r. skarżący w ocenie Sądu nie uprawdopodobnił. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż skarżącego w postępowaniu przed Sądem reprezentował doradca podatkowy – M. G.. Z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnictwo to zostało wypowiedziane. W dniu 10 września 2013r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 9 października 2013r. W zawiadomieniu tym pouczono pełnomocnika skarżącego o tym, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Pouczenie o tym, że sąd sporządza i doręcza wyrok z uzasadnieniem z urzędu każdej ze stron dotyczyło wyłącznie sytuacji, w której sąd uwzględniłby skargę (k. 91 – 92 akt sądowych). Kolejne pouczenie, o tym, że sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 140 § 2 p.p.s.a.) dotyczyło wyłącznie osób pozbawionych wolności, które z tej przyczyny nie były obecne przy ogłoszeniu wyroku i działających bez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Na rozprawie w dniu 9 października 2013r., obecny pełnomocnik skarżącego, w związku z odroczeniem terminu rozprawy na dzień 2 grudnia 2013r., również został poinformowany o tym. Nie budzi też wątpliwości, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest ani czynnością skomplikowaną, ani czynnością, której należy dokonać w sądzie osobiście. Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wynika, że został on sporządzony przez skarżącego już w dniu 6 grudnia 2013r. (w piątek). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się wyłącznie na okoliczności mające usprawiedliwiać opóźnienie w nadaniu przesyłki zawierającej wniosek. W tej sytuacji nadanie sporządzonego przez skarżącego osobiście wniosku przed upływem terminu w polskim urzędzie pocztowym było już wyłącznie czynnością techniczną. Skarżący nie musiał jej dokonywać osobiście. Nie wykazał jednak okoliczności, iż w należyty sposób zadbał o to, by przesyłka zawierająca wniosek została nadana w terminie. Z wniosku o przywrócenie terminu nie wynika nawet, że podróż służbowa w dniu 9 grudnia 2013r. miała nagły, a nie planowany charakter i uniemożliwiała nadanie przesyłki zawierającej wniosek w innym urzędzie pocztowym niż w miejscu zamieszkania skarżącego w czasie jej trwania. Skarżący nie uprawdopodobnił też, iż nie mógł się wyręczyć inną osobą nadając tę przesyłkę w terminie. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że w postępowaniu przed Sądem reprezentował skarżącego profesjonalny pełnomocnik, który mógł w imieniu skarżącego taki wniosek skutecznie złożyć. Samo zaś nagłe pogorszenie się warunków atmosferycznych w czasie podróży w porze zimowej (9 grudnia 2013r.) nie jest niczym nadzwyczajnym. Stanowi wręcz okoliczność, którą każdy przezornie i racjonalnie działający człowiek winien uwzględnić planując swoje działania. Poza tym z samego wniosku nie wynika nawet, aby owo "pogorszenie się warunków jazdy" miało jakiś nadzwyczajny charakter, nie dający się przewidzieć nawet zimą. W tym stanie rzeczy skoro skarżący nie wykazał niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w przywołanym wyżej art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. k.p.