III SA/Łd 597/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokat J. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P. S. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat J. S. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu [...] Komendant Miejski Policji w Ł. po uprzednim przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu ze służby w Policji, z dniem [...] zawieszonego w czynnościach służbowych sierżanta sztabowego P. S. (skarżącego). Podstawę zwolnienia stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. z 2007 roku Nr 43, poz. 277 ze zm.) z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, wobec tego iż nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał na trwające od dnia [...] zawieszenie w czynnościach służbowych skarżacego, a także toczące się wobec P. S. przed Sądem Rejonowym [...] Wydział [...] postępowanie karne o sygn. akt [...], oraz brak możliwości określenia terminu orzeczenia prawomocnego wyroku. Od powyższego rozkazu personalnego P. S. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. odwołanie wnosząc o uchylenie rozkazu personalnego. W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił organowi l instancji błędy proceduralne, uchybienia oraz zaniechania popełnione w toku prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, brak wnikliwej analizy materiału dowodowego, nie rozpatrzenie składanych wniosków, przewlekłość prowadzonego postępowania. P. S. podniósł także, iż nie został przesłuchany w charakterze strony, ani poinformowany o zamknięciu przedmiotowego postępowania, tym samym nie mógł wypowiedzieć się co do zebranych materiałów. W wyniku rozpatrzenia odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Ł. rozkazem personalnym z dnia [...] Nr [...] uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Ł. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji i ustalił datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień [...] w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał między innymi, iż na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji policjanta można zwolnić ze służby w Policji w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. P. S. pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych od dnia [...] i nie znany jest termin zakończenia toczącego się przeciwko policjantowi postępowania karnego. W ocenie organu odwoławczego skarżący został prawidłowo poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach, w tym o prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu i z przysługującego mu prawa korzystał występując z wnioskami i informacjami, w tym m.in. o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego będącego przyczyną zawieszenia, udostępnienia odpisów materiałów zgromadzonych w sprawie, załączenia wszystkich pozytywnych opinii służbowych. Skarżącemu przesłano kopie akt postępowania, pisemnie informowano o formie i miejscu realizacji przysługujących uprawnień. Wystąpiono do Sądu Rejonowego [...] o udzielenie informacji dotyczącej zakończenia postępowania sądowego sygn. akt [...], do naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego o dokonanie aktualnej sytuacji kadrowej w podległej komórce organizacyjnej, załączono do akt postępowania wnioskowane pozytywne opinie służbowe. P. S. miał zapewniony udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i z niego korzystał. Zatem zarzuty podnoszone w odwołaniu przez skarżącego są bezpodstawne. W dniu wydawania zaskarżonej decyzji policjant pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych od ponad 22 miesięcy, licząc od dnia 19 września 2006 roku tj. wejścia w życie nowelizacji ustawy o Policji wprowadzającej możliwość rozwiązania stosunku służbowego na mocy art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. W tym stanie faktycznym organ odwoławczy stwierdził, że interes społeczny, objawia się koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz obowiązkiem leżącym po stronie Komendanta Miejskiego Policji w Ł. oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. egzekwowania prawidłowego wykonywania zadań przez podległe im służby. Długotrwały brak w służbie policjanta oraz nieznany termin jego powrotu do służby powoduje konieczność wykonywania zwiększonej ilości zadań przez innych funkcjonariuszy, brak możliwości właściwego planowania służby ruchu drogowego, co bezpośrednio przekłada się na jakość pełnionej służby przez podległych funkcjonariuszy, a pośrednio na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. W postępowaniu administracyjnym dokonano analizy aktualnej sytuacji kadrowej w Sekcji Ruchu Drogowego KMP w Ł., która uwzględniała jej stan etatowy i koniczność delegowania do pełnienia służby w Sekcji Ruchu Drogowego KMP w Ł. policjantów z innych jednostek organizacyjnych. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. organ l instancji podejmując zaskarżoną decyzję wyważył interes społeczny wyrażający się w zapewnieniu właściwego zabezpieczenia realizacji zadań z interesem indywidualnym przejawiającym się w kontynuowaniu przez stronę stosunku służbowego i brakiem możliwości określenia terminu powrotu do służby. Zważywszy, że Komendant Miejski Policji w Ł. swojej decyzji nie nadał rygoru natychmiastowej wykonalności, a odwołanie zostało złożone w terminie, organ odwoławczy zobligowany był na nowo określić termin zwolnienia ze służby uwzględniając stan faktyczny i prawny, a także konieczność doręczenia niemniejszej decyzji stronie. Termin ten określono na dzień [...]. Na powyższy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] P. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podnosząc, iż w jego ocenie prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie rozwiązania z nim stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 9 cyt. ustawy o Policji w związku z upływem 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych było wadliwie prowadzone i posiadało liczne błędy proceduralne, a szczególności : naruszono art. 6, art. 10 § 1, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 77 – 79 K.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego tj. z pominięciem licznych wskazanych w treści skargi wniosków skarżącego, naruszono termin załatwienia sprawy, nie przesłuchano skarżącego w charakterze strony oraz nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji z pominięciem regulacji określonej w art. 41 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy oraz nieuwzględnienie aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, na których orzeczenia skarżący powołał się w treści skargi. Skarżący wyjaśnił, iż 21 sierpnia 2008 r. uzyskał ostateczne orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby i zdaniem skarżącego powinien być zwolniony za służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy o Policji. W końcowej części skargi P. S. opisał swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną w jakie się znalazł po zwolnieniu ze służby w Policji. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby organ odwoławczy stwierdził .iż fakt ten nie był znany organom obu instancji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wobec czego pozostaje bez znaczenia dla tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje : Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (vide. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). Podstawę materialno-prawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (jedn. tekst Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 kpa.).Jeśli zatem w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji ustawodawca kwestie zwolnienia policjanta ze służby pozostawił uznaniu organu zwalniającego, to organ ten obowiązany był ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie, a nie jedynie w świetle niektórych z nich. Przede wszystkim należy podkreślić, iż z akt sprawy wynika, że skarżący na dzień [...] czyli przed dniem wydania zaskarżonej decyzji legitymował się ostatecznym orzeczeniem lekarskim Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w Ł. Nr [...] określającym o całkowitej jego niezdolności do służby w Policji, co w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wyczerpuje przesłankę obligatoryjnego zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem - policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską; Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi skarżący wyjaśnił, iż orzeczenie lekarskie otrzymał w dniu [...]. Kserokopię tego orzeczenia złożył w organie I instancji niezwłocznie po jego wydaniu. Ponadto w piśmie z dnia [...] skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Organ odwoławczy stwierdził w odpowiedzi na skargę, iż okoliczność ta była nieznana organom obu instancji. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi który wydał decyzję. Okolicznością taką niewątpliwie było wydanie ostatecznego orzeczenia lekarskiego o całkowitej niezdolności skarżącego do służby w Policji. Skoro przepis art. 41 ust. 1 ustawy o Policji enumeratywnie wymienia przypadki obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby w Policji, a jedną z podstaw do zwolnienia skarżącego był przepis art. 41 ust. 1 pkt 1, to wobec zbiegu obligatoryjnego i fakultatywnego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie przepisu art. 41 ust. 1 pkt 1 cyt. oraz art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, pierwszeństwo winno mieć obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby. W kontekście powyższych rozważań należy również podkreślić, iż zarówno Komendant Miejski Policji w Ł. jak również Komendant Wojewódzki Policji w Ł. przed wydaniem swoich decyzji nie zapoznali skarżącego z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym do czego zobowiązywał organy przepis art. 10 § 1 kpa a tym samym organy te przed wydaniem swoich decyzji same pozbawiły się możliwości powzięcia informacji o staraniu się przez skarżącego o wydanie orzeczenia lekarskiego dotyczącego stopnia jego niezdolności do służby w Policji oraz o wydaniu orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby. Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu obejmuje bowiem wszystkie etapy postępowania w tym fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego, a wydaniem decyzji, a także fazę wydawania decyzji na każdym etapie postępowania administracyjnego. Naruszenie powyższe w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż stwierdzając okoliczność ubiegania się przez skarżącego o wydanie orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby w Policji organ winien zawiesić postępowanie w sprawie fakultatywnego zwolnienia policjanta ze służby z przyczyn już powyżej wskazanych. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne winny uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a przed wydaniem decyzji umożliwić skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 §1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...]. O niewykonalności zaskarżonego rozkazu Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). J.S.