III SA/Łd 600/22

Dnia 25 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 marca 2022 roku nr SKO.4100.57.2022 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 29 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpoznaniu zażalenia B.G., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego samodzielność lokali mieszkalnych. 21 lutego 2022 r. B.G., zamieszkały w Łodzi przy ul. [...], złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych nr 1 i 2, znajdujących się w budynku mieszkalnym, jednorodzinnym, na nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. [...]. Do wniosku załączył inwentaryzację uproszczoną lokali mieszkalnych sporządzoną przez projektanta G.U., z której wynika, że w budynku przy ul. [...] znajdują się 3 samodzielne lokale mieszkalne jeden na parterze (kondygnacji I budynku i dwa (nr 2 i 3) na kondygnacji II czyli piętrze budynku. Postanowieniem z 28 lutego 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, działając na podstawie art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 2 ust. 2, 3 i 4 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) – dalej: "u.w.l.", odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego samodzielność lokali mieszkalnych nr 1 i 2, mieszczących się przy ul. [...] w Łodzi. W uzasadnieniu organ wskazał, że z załączonej dokumentacji opracowanej przez projektanta wynika, że lokal nr 1 składa się z: usytuowanych na parterze budynku, trzech zespołów izb, mających oddzielne wejścia z ogólnodostępnego korytarza. Pierwszy złożony jest z kuchni, łazienki i trzech pokoi, drugi - z dwóch pokoi, a trzeci - z jednego pokoju. Natomiast na piętrze budynku, znajduje się zespół izb (lokal nr 2) złożony z czterech pokoi, w tym jednego z aneksem kuchennym, garderoby i łazienki. Dalej, powołując się na przepisy u.w.l., organ uznał że, lokale mieszkalne nr 1 i 2 usytuowane w budynku mieszkalnym jednorodzinnym położonym przy ul. [...] nie spełniają wymagań niezbędnych do uznania ich za samodzielne lokale mieszkalne w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l., gdyż odrębnie nie tworzą wydzielonej trwałymi ścianami w obrębie budynku zwartej całości, składającej się z izb i pomieszczeń pomocniczych łącznie służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych ludzi. Organ dodał, że prawidłowe korzystanie z lokalu jako odrębnej nieruchomości, obejmujące np. rozwiązanie kwestii komunikacyjnych, musiałoby się wiązać z korzystaniem ponad przeciętną miarę z części wspólnej budynku, tj. ogólnodostępnego korytarza dzielącego pomieszczenia należące do lokalu. Uzasadnione jest zatem przypuszczenie, iż taka sytuacja powodowałaby zakłócenia w zakresie korzystania z pomieszczeń służących do wspólnego użytku wszystkich właścicieli lokali, zgodnie z ich przeznaczeniem. W interpretacji organu, z załączonej dokumentacji jasno wynika, że w użytkowanym budynku są trzy lokale mieszkalne a zgodnie z. art. 3 pkt. 2a ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351) w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych. W tych warunkach, biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w obowiązujących przepisach prawa oraz fakt, że zaświadczenie nie jest czynnością decyzyjną tylko czynnością materialno-techniczną (zaświadczenie jest pochodną faktów lub stanu prawnego), nie można wydać zaświadczenia o samodzielności wskazanych we wniosku lokali mieszkalnych. W zażaleniu na powyższe postanowienia B.G. rozstrzygnięciu organu I instancji zarzucił naruszenie art. 2 ust. 3 i 4 u.w.l. poprzez błędne uznanie, że wnioskowane lokale nr 1 i 2 nie spełniają warunków do uznania ich za samodzielne lokale. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zaskarżonym na wstępie postanowieniem, utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. Wbrew zarzutom strony, lokale mieszkalne nr 1 i 2 usytuowane w budynku mieszkalnym jednorodzinnym położonym przy ul. [...], nie spełniają wymagań niezbędnych do uznania ich za samodzielne lokale mieszkalne w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l., bowiem nie tworzą wydzielonej trwałymi ścianami w obrębie budynku zwartej całości, składającej się z izb i pomieszczeń pomocniczych łącznie służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych ludzi. Konstatację, iż lokale mieszkalne nr 1 i 2 nie są lokalami samodzielnymi – potwierdza, w ocenie organu, także sama strona, która w zażaleniu przyznaje, że znajdujący się na parterze zespół izb numer 2 i 3 jest wykorzystywany wspólnie przez współwłaścicieli lokali położonych na parterze i na piętrze, gdyż w zespole izb nr 2 znajdują się ogród zimowy i biblioteka, z której wspólnie korzystają wszyscy współwłaściciele, w części tej także znajduje się wyjście na taras i ogród wspólnej działki. Natomiast w pojedynczym pokoju (izba numer 3) faktycznie znajduje się pomieszczenie gospodarcze, w którym wszyscy współwłaściciele składują rzeczy, które nie są konieczne do codziennego użytku. W tych warunkach dokonywane przez stronę w jej zażaleniu hipotetyczne podziały izb, czy też zespołów izb ocenić można wyłącznie w perspektywie teoretycznej, która nie ma żadnego odniesienia do sfery faktów, które potwierdzać ma wnioskowane przez stronę zaświadczenie. We, wniesionej 24 sierpnia 2022 r., skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżący zawnioskował o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Łodzi z 28 lutego 2022 r. oraz o zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wraz ze skargą, strona złożyła także do sądu wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W swojej skardze strona ponowiła zarzuty zawarte w zażaleniu. Skarżący zarzucił organom naruszenie art. 2 ust. 2, 3 i 4 u.w.l., poprzez błędne przyjęcie, iż lokale których dotyczy postanowienie nie spełniają warunków umożliwiających uznanie ich za samodzielne lokale. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując twierdzenia i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 5 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił stronie termin do wniesienia przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Do aktów tych zalicza się m.in. postanowienia. Postanowienie jest zgodne z prawem, jeżeli zostało wydane w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istnienia istotnych wad w postępowaniu, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2022.329) - dalej: p.p.s.a. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy w zaistniałym stanie faktycznym i w obowiązującym stanie prawnym można było uznać objęte wnioskiem lokale nr 1 i 2, położone na różnych kondygnacjach (parter i I piętro) budynku jednorodzinnego - za samodzielne lokale mieszkalne, w sytuacji gdy wejście do części z mających je stanowić izb możliwe jest wyłącznie poprzez ogólnodostępną klatkę schodową, która rozdziela izby mające wchodzić w skład poszczególnych lokali. Jak wynika z załączonego do akt administracyjnych szkicu lokali stanowiącego element inwentaryzacji uproszczonej sporządzonej przez architekta G.U., lokal nr 1 składa się z dwóch zespołów izb mających oddzielne wejścia z ogólnodostępnego korytarza. Pierwszy złożony jest z kuchni, łazienki, trzech pokoi i korytarza, drugi z dwóch pokoi i łazienki. Na tej kondygnacji budynku znajduje się także objęty wnioskiem w ramach lokalu nr 1 jeszcze jeden pokój, do którego wejście prowadzi także ze wspólnej klatki schodowej. Natomiast na piętrze budynku, znajduje się zespół izb mający stanowić lokal nr 2 złożony z trzech pokoi, garderoby i łazienki połączonych wspólnym korytarzem oraz pokoju z aneksem kuchennym, do którego prowadzi oddzielne wejście ze wspólnej klatki schodowej. Aby przejść z jednej części lokalu nr 1 lub 2 do drugiej, trzeba przejść przez ogólnodostępną komunikację, która pełni funkcję korytarza umożliwiającego przejście z jednego pomieszczenia do drugiego. Bez tej ogólnodostępnej komunikacji nie jest możliwe przemieszczanie się pomiędzy wszystkimi pomieszczeniami poszczególnych lokali objętych wnioskiem. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.w.l., samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia (art. 2 ust. 3 ustawy). Kryterium decydującym o odrębności lokalu jest jego samodzielność. Jest to jedyna i wyłączna przesłanka jaką musi spełniać lokal, aby mógł stanowić odrębną nieruchomość. Cechy samodzielności lokalu nie zostały zdefiniowane w ustawie. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że samodzielny lokal mieszkalny ma tworzyć zintegrowaną całość służącą do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jego mieszkańców. W skład takiego lokalu wchodzą izby przeznaczone na stały pobyt ludzi oraz pomieszczenia pomocnicze, które powinny służyć wyłącznie do użytku mieszkańców tego lokalu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1479/10, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Ustawodawca nie precyzuje pojęcia "pomieszczenia pomocnicze" ani nie wskazuje ich przykładów. Odróżnia je jednak od "pomieszczeń przynależnych". Stosownie do art. 2 ust. 4 u.w.l. do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż. Treść tego przepisu nie pozwala więc uznać, np. łazienki, WC, kuchni czy też kolejnego z pokoi, za pomieszczenia przynależne. Łazienka czy kuchnia są to pomieszczenia pomocnicze, które umożliwiają korzystanie z izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Pokoje zaś stanowią właściwe izby przeznaczone na stały pobyt ludzi samodzielnego lokalu mieszkalnego. Pomieszczenia pomocnicze stanowią nieodłączny składnik głównej części lokalu i służą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Pomieszczenie przynależne zaś służy zaspokajaniu "innych potrzeb" osób, korzystających z samodzielnego lokalu mieszkalnego (tak: NSA w powyżej wskazanym wyroku). W samodzielnym lokalu izby i pomieszczenia pomocnicze powinny stanowić zwarty kompleks, stanowiący integralną całość. W rozstrzyganej sprawie każdy z wnioskowanych przez stronę samodzielnych lokali ma składać się z zespołu izb. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka Polskiego PWN "zespół" to grupa rzeczy lub zjawisk stanowiąca wyodrębnioną całość. Powyższe oznacza więc, że wchodzące w skład samodzielnego lokalu izby przeznaczone na stały pobyt ludzi muszą stanowić zintegrowaną całość i co najistotniejsze, poszczególne izby powinny być ze sobą skomunikowane w sposób pozwalający na swobodne przemieszczanie się między nimi, ale tylko przez mieszkańców wyodrębnionego lokalu. Służyć temu może korytarz (przedpokój), który komunikuje poszczególne pomieszczenia w obrębie jednego lokalu. Korytarz należy uznać za pomieszczenie pomocnicze, w rozumieniu omawianej ustawy, które jak już podnoszono, powinno być przeznaczone wyłącznie do użytku mieszkańców konkretnego lokalu. W orzecznictwie wyjątkowo dopuszcza się wyodrębnienie samodzielnego lokalu w sytuacji, gdy WC lub łazienka nie przylegają bezpośrednio do izb. Dotyczy to starej zabudowy, w której sanitariaty pierwotnie znajdowały się na zewnątrz budynków lub były wspólne. Rozdzielenie tych pomieszczeń wspólnym ciągiem komunikacyjnym możliwe byłoby więc do zaakceptowania. Interpretacja taka nie znajduje już jednak uzasadnienia, co do izb spełniających warunki i przeznaczonych na stały pobyt ludzi (por. wyrok WSA w Łodzi z 18 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 1096/14, publ. w CBOSA). Takimi izbami są pokoje, a także może być nią kuchnia. W rozpatrywanym stanie faktycznym funkcje korytarza w odniesieniu do wnioskowanych lokali nr 1 i 2 pełni ogólnodostępna komunikacja, która nie jest objęta wnioskiem i nie wchodziłaby w skład wyodrębnionego lokalu. Bez tej komunikacji nie sposób uznać wszystkich występujących w obrębie lokali nr 1 i 2 pomieszczeń za integralną całość, a tym samym lokali tych za samodzielne lokale mieszkalne. W tym miejscu wskazać należy na ogólne zasady dotyczące postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń, które zostało uregulowane w przepisach działu VII (art. 217 i następne) k.p.a. Zaświadczeniem jest urzędowe potwierdzenie w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonane przez organ administracji publicznej na żądanie uprawnionej osoby. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego, jak również nie ma charakteru interpretacyjnego (np. wykładni przepisów prawa). Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych, a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. W trybie dotyczącym wydania zaświadczenia nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (wyrok NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3419/15, wyrok NSA z 17 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 602/19, CBOIS). Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w skardze do sądu wskazać należy, że zaświadczenie wydaje się w celu potwierdzenia realnie istniejących faktów w oparciu o posiadane przez organ dane wynikające z prowadzonych ewidencji, rejestrów i innych dokumentów. Strona występując z wnioskiem określiła o stwierdzenie samodzielności jakich lokali wnosi, wobec powyższego organ nie był uprawiony do stwierdzania samodzielności innych lokali niż wskazanych we wniosku skarżącego. Wydając zaświadczenie o samodzielności lokalu starosta nie dokonuje samodzielnie ustaleń jakie izby i pomieszczenia wchodzą w skład lokalu. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga także to, że dokonując oceny wniosku skarżącego organ opierał się na dokumentacji wskazanej w art. 2 ust. 5 u.w.l., zgodnie z którym lokale wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi zaznacza się na rzucie odpowiednich kondygnacji budynku, a w razie położenia pomieszczeń przynależnych poza budynkiem mieszkalnym - także na wyrysie z operatu ewidencyjnego; dokumenty te stanowią załącznik do aktu ustanawiającego odrębną własność lokalu. Należy wskazać, że sprzecznie z wnioskiem strony, z załączonej przez stronę dokumentacji w postaci inwentaryzacji uproszczonej wynika, że w spornym budynku znajdują się trzy lokale jeden na pierwszej kondygnacji i dwa na drugiej kondygnacji budynku czyli jego pierwszym piętrze, stąd dokumentacja ta nie potwierdza zasadności wniosku. Reasumując wskazać należy, że w rozstrzyganej sprawie występuje sytuacja rozdzielenia poszczególnych części obu objętych wnioskiem strony lokali, a zatem prawidłowo organy odmówiły uznania samodzielności wskazanych we wniosku lokali nr 1 i 2. O samodzielności lokalu mieszkalnego decyduje wyłącznie spełnienie przez niego kryteriów określonych w art. 2 ust. 2 u.w.l. Przepis art. 2 ust. 2 u.w.l. nie przewiduje powoływania się na inne, niż wymienione w tym przepisie, kryteria oceny samodzielności lokalu. Wyklucza to możliwość uwzględniania w rozpoznawanej sprawie wniosku strony. Z podanych przyczyn, sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. d.j.