III SA/Łd 601/15
WyrokWSA w Łodzi2015-12-01
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Irena Krzemieniewska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działka rolna obsadzona samosiejkami brzozy o różnej wielkości i rozmieszczona nieregularnie, z pojedynczymi samosiejkami sosny, może zostać zakwalifikowana jako zagajnik o krótkiej rotacji do celów przyznania jednolitej płatności obszarowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Działka rolna obsadzona samosiejkami brzozy o różnej wielkości i rozmieszczona nieregularnie, z pojedynczymi samosiejkami sosny, nie spełnia definicji zagajnika o krótkiej rotacji, ponieważ nie powstała w wyniku działalności człowieka i nie stanowi jednolitej gatunkowo uprawy drzew z określonym cyklem zbioru. W związku z tym, powierzchnia ta nie kwalifikuje się do przyznania jednolitej płatności obszarowej, a zastosowane przez organ pomniejszenie płatności było zasadne.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, deklarując m.in. działkę rolną o powierzchni 0,45 ha z uprawą brzozy. Organ I instancji przyznał płatność do mniejszej powierzchni, wykluczając część działki z powodu stwierdzenia zadrzewień niekwalifikujących się do płatności. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Rolnik wniósł skargę, argumentując, że działka stanowi zagajnik o krótkiej rotacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska(spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z roku 2013, poz. 267), art. 15 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 : dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99, art. 12 ust. 3, art. 26, art. 28, art. 58, art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2000 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. (WE) z 02 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65-112, ze zm), art. 3, art. 5 ust. 1-2, art. 7 ust. l, ust. la, art. l! ust. l, art. 19 ust. l, art. 30 ust. l pkt l Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz 1164 ze zm.), art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003 o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 86), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia[...], wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., w sprawie przyznania W. D. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu 15 maja 2014 roku W. D. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 wraz z załącznikami graficznymi.
W dniu 23 maja 2015 roku strona złożyła zmianę do wniosku deklarując działkę rolną Ł z grupą upraw "JPO,Z" o powierzchni 0,45 ha, położoną na działce ewidencyjnej o nr 296. Do formularza wniosku stron załączyła oświadczenie, w treści którego wskazała, że na działce tej znajduje się uprawa brzozy o krótkim okresie rotacji.
Kierownik Biura Powiatowego wydał w dniu [...] decyzję nr [...], w treści której przyznał jednolitą płatność obszarową do powierzchni 4,50 ha, przy deklaracji 4,95 ha. Decyzja została doręczona w dniu 30 grudnia 2014 roku.
Z zachowaniem ustawowego terminu strona złożyła odwołanie od w/w decyzji. Podniosła, że działka Ł nr 296 jest jednolitą gatunkowo uprawą brzozy o okresie rotacji mniejszym niż 8 lat, która to uprawa stanowi ponadto zwarty obszar na całej działce i została zadeklarowana zgodnie z instrukcją wypełnienia wniosku na rok 2014.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu wskazał, iż zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności do gruntów rolnych reguluje Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powołał art. 7 ust. 1 regulujący zasady przyznawania rolnikom jednolitej płatności obszarowej oraz art. 18 ust. 1 ww. ustawy.
Organ zauważył, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ l instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Powołał brzmienie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Opisał System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ustanowiony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego.
Wskazał, że ustalenie maksymalnej powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego prze: pracownika biura powiatowego na aktualnym obrazie ortofotomapy.
Powołał art. 75 § 1 k.p.a, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Reasumując wskazał, że ortofotomapa to środek dowodowy, który w prowadzonym postępowaniu o przyznani jednolitej płatności obszarowej stanowi o kwaliflkowalności zgłoszonej powierzchni gruntów rolnych do płatności.
Organ odwoławczy po zapoznaniu się z wnioskiem ustalił, że strona zadeklarowała do płatności m. in. działkę rolną Ł położoną na działce ewidencyjnej nr 296 o powierzchni 0,45 ha.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w toku kontroli administracyjnej wniosku W. D. i analizy znajdujących się w systemie informatycznym ARiMR ortofotomap dla działek ewidencyjnych nr 296 (w aktach sprawy znajdują się wydruki ortofotomap dla przedmiotowych działek ewidencyjnych wykonane w dnach: 20 sierpnia 2002 roku, 29 kwietnia 2009 roku oraz 22 maja 2012 roku - w przypadku działki ewidencyjnej nr 296), organ I instancji ustalił, że na powierzchni działki rolnej Ł zadeklarowanej przez stronę we wniosku, znajdują się zadrzewienia, niekwalifikujące się do objęcia płatnością i w świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych podjął decyzje o wykluczeniu z płatności powierzchni działki rolnej Ł.
Wobec czego w treści zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego wskazał, że z deklarowanej powierzchni działki rolnej Ł (0,45 ha) na podstawie wykonanych pomiarów wyłączono z płatności 0,45 ha.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w treści odwołania W. D. podnosi, że na wykluczonych z płatności działkach znajdują się zagajniki o krótkiej rotacji, które kwalifikują się do objęcia płatnością. Odpowiadając na argumentację strony organ powtórzył, iż zgodnie ze wskazanym na wstępie art. 7 ust. 1 Ustawy jednolita płatność obszarowa jest przyznawana do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, kwalifikujących się do objęcia płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, przy czym w myśl art. 2 pkt 16 Ustawy grunty rolne to "grunty, o których mowa w art. 124 ust. 1 akapit drugi, oraz grunty obsadzone zagajnikami c krótkiej rotacji, o których mowa w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009". Zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 "Do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. l oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Jednak w przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. l, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). " Natomiast uszczegóławiając zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w art. 2 lit. n Rozporządzenia Komisji (WE
Nr 1120/2009 prawodawca wspólnotowy wskazał, iż "zagajnik o krótkiej rotacji" oznacza obszary obsadzam gatunkami drzew objętymi kodem CN 0602 90 41, na których prowadzona jest uprawa drzewiastych roślin, wieloletnich, o korzeniu lub łodydze pozostających w ziemi po zbiorze, które wypuszczają pędy w następnym sezonie i które wyszczególnione są w wykazie gatunków odpowiednich do wykorzystania w zagajnikach o krótkiej rotacji wraz z ich maksymalnym cyklem zbioru, który ma zostać sporządzony przez państwa członkowskie od 20K r.;" W świetle wyżej wymienionych przepisów zagajnik o krótkiej rotacji to powierzchnia obsadzona gatunkami drzew objętych kodem CN O 602 9041, kwalifikująca się tylko do jednolitej płatności obszarowej, na którą składają się zdrewniałe uprawy wieloletnie, podkładki lub podstawy łodyg pozostające w ziemi po zbiorach, wraz z nowymi pędami wschodzącymi w następnej porze roku, przy czym zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanów zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew (Dz.U. z 2010 r Nr 39 póz. 214) zagajniki o krótkiej rotacji stanowią jednolite gatunkowo uprawy drzew z rodzaju:
wierzba (Salix sp.), cykl zbioru wynosi 6 lat,
topola (Populus sp.), których maksymalny cykl zbioru wynosi 6 lat,
brzoza (Betula sp.), których maksymalny cykl zbioru wynosi 8 lat.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw, aby zakwalifikować zadrzewienia znajdujące się na działce ewidencyjnej nr 296 jako zagajnik o krótkiej rotacji i uwzględnić jego powierzchnię przy ustalaniu należnej stronie jednolitej płatność obszarowej.
W celu weryfikacji danych zawartych w systemie informacji geograficznej ze stanem faktycznym została przeprowadzona tzw. wizytacja terenowa. O terminie przeprowadzenia wizytacji strona została zawiadomiona telefoniczne, w czasie oględzin działek obecny był wnioskodawca. W wyniku weryfikacji przez Wydział ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego, ustalono, że w zakresie działki rolnej Ł położonej na działce ewidencyjnej nr 296, powierzchnia ewidencyjno gospodarcza (PEG) w systemie została wyznaczona zgodnie ze stanem faktycznym. Powierzchnia uprawniona do płatności wynosi 0,00 ha. W protokole znajduje się adnotacja zgodnie, z którą na działce ewidencyjnej nr 296 stwierdzono samosiejki brzozy umieszczone nieregularnie, o różnej wielkości i średnicy. Na działce występują również pojedyncze samosiejki sosny. W trakcie wizytacji wykonano szereg zdjęć oraz szkic pomiaru działki rolnej z zaznaczeniem miejsc i kierunków wykonywania zdjęć.
Jak bowiem wynika ze zdjęć dołączonych do raportu, na działkach znajdują się gęste zadrzewienia, które z uwag na wielogatunkowość wchodzących w ich skład drzew, liczne samosiejki oraz ich naturalne rozprzestrzenianie się na obszarze działek, wskazujące, iż nie powstały na skutek działalności człowieka (co potwierdza analiz; ortofotomap przedmiotowych działek pochodzących z trzech różnych okresów) nie mogą zostać zakwalifikowani jako obszary spełniające definicję zagajników o krótkiej rotacji i uwzględnione przy ustalaniu należnej stroni płatności. Tym samym argumentacja strony, zgodnie z którą na wykluczonych działkach rolnych znajdują się zagajniki o krótkiej rotacji, nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Organ powołał się na zasadę, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, ciężar dowodowy spoczywa na stronie. Wskazując w treści odwołania, że zgłoszone do objęcia płatnością działki rolne były użytkowane zgodnie z deklaracją wniosku, strona nie przedstawiła dowodów tę okoliczność potwierdzających. Zdaniem organu analiza zdjęć i szkiców sporządzonych w dniu 09 kwietnia 2015 roku potwierdza, że działka Ł ni stanowi uprawy brzozy o cyklu rotacji maksymalnie 8 lat.
Organ podkreślił, że kwestia uprawy brzozy jako zagajnika o krótkiej rotacji była już przedmiotem rozstrzygnięcia organów ARiMR w poprzednich latach. W sprawie przeprowadzono dwie wizytacje terenowe (2012 i 2013 roku), które potwierdzają wyniki wizytacji przeprowadzonej w niniejszej sprawie. W sprawi wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który w wyroku z dnia 25 lutego 2014 rok sygn. akt III SA/Łd 970/13 podzielił stanowisko organów ARiMR i stwierdził, że uprawy na działce ewidencyjne nr 296 nie mogą zostać zakwalifikowane jako zagajnik o krótkiej rotacji.
Przepis art. 7 ust. 1a ustawy stanowi, że "Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwaliflkowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. l akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznani płatności". Ustalenie powyższego musi odbywać się wskutek wnikliwego postępowania prowadzonego przez organ.
Jednolita płatność obszarowa (JPO) - 2014
Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności wynosiła 4,95 ha.
Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania administracyjnego, spełniająca kryteria przyznania płatność wyniosła 4,50 ha.
Różnica pomiędzy powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zatem 0,45 ha, co stanowi 10°x powierzchni stwierdzonej (stwierdzona różnica 0,45 ha * 100 %) / pow. stwierdzona 4,50 ha = 10%).
Zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawi obszaru zatwierdzonego dla przedmiotowej grupy upraw. ", przy czym w myśl art. 2 pkt 23 tego rozporządzeni "zatwierdzony obszar" oznacza obszar, odnośnie do którego zostały spełnione wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy; (...) ".
W ustalonym stanie faktycznym zastosowanie znajduje art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/200, zgodnie z którym: "Jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział l sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwu-krotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej." Ponieważ w rozpatrywanej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną nie przekroczyła 20 % powierzchni stwierdzonej, stronie pomniejszono płatność o dwukrotną stwierdzona różnicę tj. o 891,78 zł (910,87 zł x 0,45 ha x 2).
Stawka płatności w 2014 roku wynosiła 910,87 zł/ha.
Płatność po zastosowaniu zmniejszeń wynosi: 3279,14 zł (4,50 ha x 910,87 zł - 891,78 zł).
Organ dodał, że zastosowanie pomniejszeń i wykluczeń wynikających ze wskazanych powyżej przepisów wymaga od organu administracji zbadania czy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, a których wystąpienie uprawnia organ administracji do odstąpienia od stosowania obniżek i wyłączeń. Zgodnie ze wskazanym przepisem zmniejszenie wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie będzie miał zastosowania. Złożony przez stronę wniosek nie był zgodny ze stanem faktycznym, na co wskazują wyniki przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli administracyjnej oraz weryfikacji w terenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru PEG spornych działek Strona nie wykazała również, iż nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości.
Na powyższą decyzję W. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o przyznanie płatności bezpośredniej do działki 296 na rok 2014. Ponownie wskazał ,iż działka nr 296 jest jednolitym gatunkowo zwartym obszarem uprawy brzozy o krótkim okresie rotacji. Obecność drzewek sosny na działce nie przekracza jednego promila oraz wieku do 8 lat, co zostało zapisane w protokole kontrolnym z dn. 9 kwietnia 2015 r. i do tego protokołu Dyrektor ARiMR nie zgłosił zastrzeżeń. Działka jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Systematycznie usuwane są krzewy oraz drzewka inne niż brzoza także starsze drzewka brzozy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że na działce znajdują się gęste zadrzewienia, które z uwagi na ich wielogatunkowość, liczne samosiejki oraz naturalne rozprzestrzenianie się po powierzchni działki wskazują, iż nie powstały na skutek działalności człowieka, a co za tym idzie nie mogą zostać zakwalifikowane jako zagajniki o krótkiej rotacji i uwzględniane przy ustalaniu należnej stronie płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kwestia uprawy przez W. D. brzozy jako zagajnika o krótkiej rotacji była już przedmiotem rozstrzygnięcia organów ARiMR w poprzednich latach. W sprawie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który podzielił stanowisko organów, że uprawy na działce ewidencyjnej nr 296 nie mogą zostać zakwalifikowane jako zagajnik o krótkiej rotacji. W dniu 25 lutego 2014 w sprawie III SA/Łd 970/13 zapadł wyrok oddalający skargę skarżącego. Wyrok ten jest prawomocny.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości bada legalność zaskarżonego aktu, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przechodząc do wskazania motywów podjętego przez sąd rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżący ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podstawę przyznania płatności bezpośrednich i uzupełniających do gruntów rolnych stanowi ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę powierzchni o powierzchni co najmniej 0.1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1121/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 7 ust. 1a ustawy).
W myśl art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw: 1) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 2) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) – do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.
Płatności są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy), natomiast ich wysokość ustala się zgodnie z art. 7 ust. 4 i jest to iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności, i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni.
Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu. Zauważyć również należy, iż w kontekście przytoczonych powyżej przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (por wyrok NSA z 17 stycznia 2008r., sygn. akt II GSK 227/07). Ustawodawca, ustalając dopłaty bezpośrednie do gruntów miał na względzie wprowadzenie dodatkowych środków pieniężnych, które wyrównywałyby stopniowo szanse gospodarstw wiejskich. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych, wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne (por wyrok NSA z 29 sierpnia 2007r., sygn. akt II GSK 122/07, Lex 368187). Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy), a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, grunty rolne, to grunty o których mowa w art. 124 ust. 1 akapit drugi, oraz grunty obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, o których mowa w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Stosownie do treści art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 powierzchnie użytków rolnych nowego państwa członkowskiego objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych utrzymaną w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy są one wykorzystywane do produkcji, oraz w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Dla celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Zgodnie z art. 124 ust. 2 cyt. rozporządzenia, do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). Z wyjątkiem działania siły wyższej lub wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, działki, o których mowa w akapicie pierwszym, muszą być w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, nie później niż w dniu ustalonym w tym państwie członkowskim w celu zmiany wniosku o pomoc.
Szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników zostały ustanowione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. (Dz.U.UE.L.2009.316.1 ze zm.). Zgodnie z art. 2 lit. n) rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1120/2009 "zagajnik o krótkiej rotacji" oznacza obszary obsadzone gatunkami drzew objętymi kodem CN 0602 90 41, na których prowadzona jest uprawa drzewiastych roślin wieloletnich, o korzeniu lub łodydze pozostających w ziemi po zbiorze, które wypuszczają pędy w następnym sezonie i które wyszczególnione są w wykazie gatunków odpowiednich do wykorzystania w zagajnikach o krótkiej rotacji wraz z ich maksymalnym cyklem zbioru, który ma zostać sporządzony przez państwa członkowskie od 2010 r. Gatunki drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalny cykl zbioru dla każdego z tych gatunków drzew, mając na względzie założenia Wspólnej Polityki Rolnej oraz zabezpieczenie przed nieuzasadnionym przyznaniem jednolitej płatności obszarowej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi określił w rozporządzeniu z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik, o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew (Dz. U. nr 39, poz. 214). Zgodnie z załącznikiem do cyt. rozporządzenia zagajniki o krótkiej rotacji stanowią jednolite gatunkowo uprawy drzew z rodzaju:
-wierzba (Salix sp.), z wyjątkiem wierzby wykorzystywanej do wyplatania, których maksymalny cykl zbioru wynosi 6 lat,
- topola (Populus sp.), których maksymalny cykl zbioru wynosi 6 lat,
- brzoza (Betula sp.), których maksymalny cykl zbioru wynosi 8 lat.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są (w istocie) wyłącznie ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji, które po dokonaniu weryfikacji wniosku strony skarżącej, stwierdziły rozbieżności pomiędzy danymi zadeklarowanymi przez skarżącego a stanem rzeczywistym.
Organy obu instancji w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdziły, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 4,95 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 4,50 ha. Stwierdzono zatem zawyżenie powierzchni działek rolnych w stosunku do wyznaczonej powierzchni ewidencyjno- gospodarczej (PEG) i na podstawie systemu informacji geograficznej zastosowano powierzchnię udowodnioną dla działki rolnej Ł położonej na działce ewidencyjnej 296. Stwierdzono, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną do płatności a powierzchnia stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi 10,00 %. Zatem przyznano skarżącemu jednolitą płatność obszarową do powierzchni 4,50 ha przy deklaracji 4,95 ha.
Na podstawie analizy znajdujących się w systemie informatycznym ortofotomap dla działki ewidencyjnej o nr 296 ustalono bowiem, że na powierzchni działki, zadeklarowanej przez stronę znajdują się zadrzewienia, niekwalifikujące się do objęcia płatnością. Przeprowadzone w dniu 9 kwietnia 2015 r. na przedmiotowej działce oględziny potwierdziły, że na działce nr 296 stwierdzono samosiejki brzozy, umieszczone nieregularnie, o różnej wielkości i średnicy oraz pojedyncze samosiejki sosny. Powyższe potwierdza dokumentacja fotograficzna znajdująca się na płycie cd, załączonej do akt administracyjnych. Wynika z nich jednoznacznie, że na działce znajdują się gęste zadrzewienia, z przewagą brzóz, ale wielogatunkowe. Nieregularność ich rozmieszczenia sugeruje, iż są to tzw. samosiejki, które rozprzestrzeniły się naturalnie po powierzchni działki i nie powstały na skutek działalności człowieka. Nie można ich tym samym zakwalifikować jako obszary spełniające definicję zagajnika o krótkiej rotacji.
Tym samym w świetle poczynionych ustaleń faktycznych organy administracji uznały, że argumentacja strony, zgodnie z którą na wykluczonych działkach rolnych znajdują się zagajniki o krótkiej rotacji, nie znalazła potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Zgodnie z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeżeli różnica między powiezchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzona przekracza 3% lub 2ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, która została przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadająca na dwukrotnie wykrytą różnicę. Zatem zasadnie początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej została przez organ pomniejszona o kwotę w wysokości 819,78 zł, czyli kwotę przypadająca na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowana we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
Podkreślić wymaga, że każde z państw członkowskich Unii Europejskiej obowiązane jest w ramach weryfikacji wniosków o przyznanie prawa pomocy do stosowania systemu identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art.17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz uwzględniania w przypadku przyznania jednolitej płatności obszarowej stosownie do treści art. 124 cyt. rozporządzenia jedynie obszaru użytków rolnych, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy są one wykorzystywane do produkcji, czy też nie. Skarżący nie zgadza się z dokonanym przez organy wyłączeniem części gruntów rolnych, jego zdaniem działka nr 296 jest jednolitym gatunkowo zwartym obszarem uprawy brzozy o krótkim okresie rotacji. Obecność drzewek sosny na działce nie przekracza jednego promila oraz wieku do 8 lat Podnosił powyższe w protokole kontrolnym z 9 kwietnia 2015 r. w jego ocenie działka jest utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.
Powyższe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem sądu brak dobrej kultury rolnej na spornych działkach w roku, którego wniosek dotyczy jest bezsporny. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 system identyfikacji działek rolnych jest ustanowiony na podstawie map lub dokumentów ewidencyjnych gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Ustalenia faktyczne zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostały na wynikach kontroli przeprowadzonej przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi informatycznych, takich jak ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS. Ustalenia te, w ocenie sądu są przekonujące i nie budzą wątpliwości, które mogłyby podważyć ich zasadność.
Ponadto należy wskazać, że w toku postępowania skarżący nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych, za pomocą których mógłby wykazać, że stanowisko organów w zakresie ustalonej w trakcie kontroli powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności JPO jest nieprawidłowe. Niczym nie poparł zgłoszonych w trakcie kontroli i w skardze zastrzeżeń, że obecność na działce innych niż brzoza drzew nie przekracza jednego promila, że zbiór dokonywany jest ręcznie, że systematycznie usuwa krzewy oraz drzewka inne niż brzoza a także starsze drzewka brzozy. Powyższego nie da się wywieść z załączonej do akt dokumentacji fotograficznej. Zakres natomiast stosowania regulacji zawartych w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, określony jest w art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach. Zgodnie art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustawodawca nie zdecydował się na zastosowanie metody odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. W przypadkach, gdy inaczej niż regulacje zawarte w k.p.a. stanowią przepisy Unii Europejskiej lub ustawy o płatnościach, stosowanie przepisów k.p.a. jest wyłączone.
W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów k.p.a. W wymienionych sprawach organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Porównanie wskazanej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych przedmiotach określony jest w przepisach prawa wspólnotowego i omawianej ustawy. Takimi czynnościami są kontrole, o których mowa w przepisach ustawy o płatnościach i w przepisach rozporządzenia nr 73/2009. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, zawierający odmienną niż k.p.a. regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego, z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu. Wykładnia poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 3 ustawy o płatnościach prowadzi do wniosku, że art. 77 § 1 k.p.a. w ogóle nie miał zastosowania, a stosowanie art. 7 k.p.a. i art. 10 §1 k.p.a. było w znaczącej części wyłączone.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że powierzchnia działek zadeklarowanych we wniosku pomocowym została zweryfikowana przez organy obu instancji w ramach kontroli administracyjnej, przy wykorzystaniu ustanowionego zgodnie z prawem wspólnotowym i krajowym systemem identyfikacji działek rolnych (LPIS) stanowiącego element zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Podstawę prawną tej kontroli w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS stanowi w szczególności art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiący, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych GIS – ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Z art. 28 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. wynika, że kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, a według art. 28 ust. 1 lit. c dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy. Należy też podkreślić, że ortofotomapa prezentuje w najbardziej rzeczywisty sposób stan pokrycia i zagospodarowania terenu. Skarżący wbrew wskazanym wyżej zasadom wynikającym z art. 3 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o płatnościach, nie przeciwstawił w postępowaniu o przyznanie płatności takiego dowodu, na podstawie którego skutecznie można byłoby podważyć ustalenia organów administracji stanowiące faktyczną podstawę wydanej w sprawie decyzji. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że wniosek został przez skarżącego złożony zgodnie z instrukcją, którą załączono do skargi. Zatem, w ocenie sądu ustalenia faktyczne organów administracji należało uznać za prawidłowe, a zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów k.p.a. za niezasadne.
Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że organy administracji zebrały niezbędne dowody do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działki rolnej objętej przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej działki i jej wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci raportów z kontroli administracyjnej oraz dokumentacji fotograficznej, nie zostały podważone przez skarżącego żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Także sąd oceniając raport z kontroli administracyjnej oraz wykonane w sprawie zdjęcia potwierdzające wnioski zawarte w raporcie nie powziął wątpliwości co do przyjętego przez organy stanu faktycznego sprawy.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd skargę oddalił
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło